Sąd Najwyższy umorzył sprawę oskarżonego, który zmarł przed wyrokiem sądu odwoławczego

A.P. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 4 listopada

2025 r., sygn. akt II K 759/24, na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności za to, że w

okresie od 18 kwietnia 2023 r. do 20 kwietnia 2023 r., działając w miejscu

nieustalonym ze skutkiem w K. gm. T. woj. […], wspólnie i w porozumieniu z inną

osobą albo innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził K.K.

do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 1.500 zł w ten sposób, że

umyślnie wprowadził go w błąd co do swojej tożsamości, jak również zamiaru i

możliwości wywiązania się z umowy sprzedaży wózka widłowego marki N.,

oferowanego za pośrednictwem portalu […].pl, przyjął pieniądze stanowiące zaliczkę

na rachunek bankowy o nr […], a następnie zaprzestał kontaktu z pokrzywdzonym,

nie wywiązując się z umowy, jak również nie zwrócił wpłaconych pieniędzy, czym

spowodował straty w wysokości 1.500 zł na szkodę K.K., przy czym zarzucanego

czynu dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia

wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Końskich w sprawie sygn. akt II

K 269/18 oraz wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie sygn.

akt XVIII.K.146/19 za umyślne przestępstwo podobne – tj. za czyn z art. 286 § 1 k.k.

w zw. z art. 64 § 1 k.k.

Ponadto, wyrokiem tym Sąd Rejonowy w Łukowie, na podstawie art. 46 § 1

k.k., zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego 1.500 zł tytułem

naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem.

Sąd Okręgowy w Siedlcach, po rozpoznaniu apelacji obrońcy, wyrokiem z dnia

16 marca 2026 r., sygn. akt II Ka 35/26, utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji.

W dniu 18 czerwca 2026 r. Prokurator Generalny, działając na podstawie art.

521 § 1 k.p.k., wniósł kasację od tego wyroku, zaskarżając go w całości na korzyść

skazanego i zarzucając „rażące naruszenie przepisu prawa procesowego, a

mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na wydaniu w dniu 16 marca 2026 r.,

po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego A.P., wyroku utrzymującego w mocy

II KK 295/26

3

zaskarżone orzeczenie Sądu Rejonowego w Łukowie, podczas gdy w dacie wydania

wyroku przez Sąd Okręgowy w Siedlcach istniała okoliczność wyłączająca

postępowanie w postaci śmierci oskarżonego, stanowiąca bezwzględną przyczynę

uchylenia orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.”

Podnosząc powyższe, Prokuratora Generalny wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w

Łukowie i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, wobec czego podlega rozpoznaniu i

uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Jak wynika z zaświadczenia z systemu PESEL-SAD, uzyskanego w dniu 3

czerwca 2026 r. przez Sąd prowadzący postępowanie wykonawcze, A.P. zmarł w

dniu […] 2026 r. (nr aktu zgonu: […]), a więc w toku postępowania odwoławczego.

Oznacza to, że w dacie wyrokowania przez Sąd drugiej instancji, tj. w dniu 16

marca 2026 r., istniała przeszkoda do kontynuowania postępowania odwoławczego,

o której mowa w art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadku

śmierci oskarżonego postępowania nie wszczyna się, a wszczęte umarza. Proces

umarza się w każdym stadium, w którym ta przesłanka zaistnieje, także po wydaniu

wyroku, ale przed jego uprawomocnieniem (śmierć skazanego/oskarżonego nie stoi

jedynie na przeszkodzie rozpoznaniu wniesionych na jego korzyść kasacji oraz

wniosku o wznowienie postępowania karnego). Stąd też wydanie wyroku

skazującego wobec oskarżonego, mimo jego śmierci w czasie procesu, stanowi

zawsze bezwzględną podstawę do uchylenia tego orzeczenia, wskazaną w art. 439

§ 1 pkt 9 k.p.k. Zachodzi ona nawet mimo braku wiedzy sądu o śmierci oskarżonego.

Ponieważ w dacie wyrokowania w niniejszej sprawie przez Sąd Okręgowy w

Siedlcach zaistniała negatywna przesłanka procesowa, skutkująca koniecznością

umorzenia postępowania karnego, niezbędne jest uchylenie wyroku Sądu

odwoławczego, zapadłego już po śmierci oskarżonego. Jednocześnie, ponieważ

pierwszoinstancyjne orzeczenie Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 4 listopada

2025 r., sygn. akt II K 759/24, nie zyskało prawomocności, w związku z zaskarżeniem

go apelacją obrońcy, zasadne jest uchylenie także tego wyroku, a następnie

umorzenie postępowania karnego.

II KK 295/26

4

Z wyżej wskazanych powodów, uznając kasację Prokuratora Generalnego za

oczywiście zasadną, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku, kosztami procesu, na

podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k., obciążając Skarb Państwa.

Tomasz Artymiuk

Barbara Skoczkowska

Eugeniusz Wildowicz

[WB]

[r.g.]