Sąd Najwyższy nie wyłączył sędziego od kasacji, bo zarzut dotyczył trybu jego powołania

W dniu 17 października 2025 r. obrońca skazanej M.W. wystąpił do Sądu

Najwyższego z wnioskiem z dnia 13 października 2025 r. o wyłączenie sędziego

SN P.K. od rozpoznania sprawy kasacyjnej o sygn. akt II KK 305/25 w trybie art. 29

§ 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym ze względu na brak

spełnienia przez ww. sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z powodu

nieprawidłowego trybu powołania sędziego na urząd sędziego Sądu Najwyższego

na mocy uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na

podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), która to

okoliczność, zdaniem obrońcy, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą w

II KK 305/25

2

postaci nienależytej obsady sądu, określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. i implikuje

naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności, a także naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw

Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 EKPCz w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w

wyniku zaistnienia okoliczności powodujących z mocy prawa wyłączenie sędziego

od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej. Zdaniem obrońcy, udział sędziego w

rozpoznaniu sprawy kasacyjnej doprowadziłby do wydania orzeczenia przez

nienależycie obsadzony sąd zgodnie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w znaczeniu

nadanym temu pojęciu prawnemu w pkt 1 uchwały trzech połączonych Izb Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 roku, BSA I-4110-1/2020, a zatem przez

skład Sądu Najwyższego sprzeczny z gwarancyjnym prawem oskarżonego do

rozpoznania jego sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd w rozumieniu art. 45 ust.

1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 EKPCz.

Ponadto, obrońca wskazał na okoliczność, że postanowieniem z dnia 29 września

2025 r. Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego SN M.S. od udziału w tejże

sprawie kasacyjnej, bowiem został on powołany na urząd sędziego Sądu

Najwyższego na podstawie rekomendacji ww. Krajowej Rady Sądownictwa,

podnosząc, że ponownie zaistniała sytuacja, w której doszło do wyznaczenia

składu Sądu Najwyższego w osobie sędziego SN, który jego zdaniem „nie

gwarantuje standardu bezstronności”, co narusza prawo jego mandantki do

rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd oraz przysługujące jej prawo

do obrony. Obrońca wskazał również na możliwe naruszenie art. 41 § 1 k.p.k. z

uwagi na fakt zaistnienia w stosunku do sędziego SN P.K. okoliczności

powodujących jego wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy ze względu na

wystąpienie okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną

wątpliwość, co do jego bezstronności, albowiem w kasacji zawarto - jako pierwszy -

zarzut zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, w oparciu o treść pkt 2

uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,

dotyczący nienależytej obsady sądu pierwszej instancji wydającego wyrok

skazujący M.W., który został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w

Warszawie i zaskarżony przedmiotową kasacją, a to w związku z udziałem w tym

składzie sędziego, która otrzymała nominację na urząd sędziego Sądu Rejonowego

II KK 305/25

3

dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie X. Y., na skutek rekomendacji ww.

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej tzw. ustawą zmieniającą, a w

konsekwencji sędzia P.K. rozstrzygałby w niniejszej sprawie zagadnienie prawne,

jakie bezpośrednio dotyczy również jego osoby, tj. zarzutu wystąpienia

bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. W konsekwencji

obrońca wniósł o stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą wobec

sędziego SN P.K. przesłanki, o których mowa w art. 29 § 5 ustawy o SN, a z

ostrożności procesowej w wypadku nieuwzględnienia przedmiotowego wniosku na

podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o SN wniósł o potraktowanie wniosku jako wniosku

złożonego w trybie art. 42 § 1 k.p.k. (k. 51-57).

Jak wynika z adnotacji Kierownika Sekretariatu Wydziału II Izby Karnej SN

zamieszczonej na karcie 68 akt sprawy, na podstawie zarządzenia Prezesa Izby

Karnej z dnia 22 października 2025 r., przedmiotowy wniosek został zarejestrowany

w repertorium "KRI" pod numerem 1315, a następnie przydzielony sędziemu

sprawozdawcy.

Marginesowo jedynie wskazać w tym miejscu należy, że dokonując

czynności rejestracji wniosku nie dostrzeżono być może okoliczności, iż obrońca

skazanej złożył go w trybie art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym, a jako jedno z naruszeń wskazał na przepis art. 41 § 1 k.p.k., dlatego

w tym zakresie powinny zostać podjęte stosowne czynności z zakresu

organizacyjno-biurowego (rejestracja wniosku również w repertorium "KB").

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek okazał się niezasadny i nie zasługiwał na uwzględnienie.

Na wstępie należało przypomnieć, że w świetle orzecznictwa Sądu

Najwyższego "[] zgodnie z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20

kwietnia 2020 r., sygn. akt U2/20, który w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP ma

moc powszechnie obowiązującą, uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej

oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020

r., sygn. akt BSA I–4110–1/20, nie wiąże formalnie sędziów Sądu Najwyższego,

natomiast zawarte w niej myśli mogą być wykorzystywane w praktyce orzeczniczej

w granicach normalnych sposobów wykładni prawa" (tak, wśród wielu innych, m. in.,

II KK 305/25

4

postanowienia SN z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. IV KO 86/21; 28 lutego 2023 r.,

sygn. III KK 23/23; 7 grudnia 2023 r., sygn. I KK 162/23; 7 marca 2024 r., sygn. III

KK 508/23; 13 czerwca 2024 r. sygn. II KO 36/24; 1 października 2024 r. sygn. I

USK 184/24; 14 października 2024 r. sygn. I Zo 91/23 czy 29 października 2024 r.

sygn. II USK 352/23).

Sąd Najwyższy nie podziela poglądu, jakoby za bezwzględną przyczynę

odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. czy też naruszenie standardu

niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47

Karty Praw Podstawowych UE i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności można uznać okoliczności wskazane w powołanej powyżej

uchwale. W tym zakresie wystarczające jest odesłanie do uzasadnień postanowień

Sądu Najwyższego, w których w sposób znacznie szerszy przedstawiono

argumentację przemawiającą z tym, że okoliczności, o których traktuje uchwała

sygn. akt BSA I–4110–1/20 mogą być oceniane jedynie w pryzmacie tzw.

względnych powodów odwoławczych, tj. z punktu widzenia regulacji określonej w

art. 438 pkt 2 k.p.k. Innymi słowy potencjalne naruszenie standardu rozpoznania

sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd w związku z powołaniem sędziego (w tym

sędziego Sądu Najwyższego) przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) w konkretnej sprawie winno i może być

rozpatrywane wyłącznie w kategoriach obrazy przepisów postępowania, jeżeli

mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia (względna przyczyna odwoławcza), co

zostało szczegółowo uzasadnione m. in. w postanowieniach Sądu Najwyższego z

dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt V KK 660/21 oraz z dnia 30 listopada 2022 r.,

sygn. akt II KK 468/21.

Przechodząc zaś obecnie do oceny wniosku o wyłączenie sędziego SN P.K.,

złożonego przez obrońcę skazanej M.W., należy powiedzieć, co następuje. Zgodnie

z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju,

że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej

sprawie. Chodzi tutaj o takie układy faktyczne, w których określone zachowanie

sędziego (albo określona sytuacja, w której znajduje się dany sędzia) w

II KK 305/25

5

prowadzonym przez niego postępowaniu bądź też w życiu prywatnym rodzi

obiektywnie uzasadnioną wątpliwość do jego bezstronności, bowiem rzutuje na

określony stosunek sędziego do stron lub sprawy będącej przedmiotem

rozstrzygnięcia w danym postępowaniu (albo nawet ujawnia określony stosunek

sędziego do stron lub sprawy będącej przedmiotem rozpoznania).

Wykładnia art. 41 § 1 k.p.k. prowadzi do wniosku, że dyspozycja tego

przepisu ⎯ wbrew temu, co się bez wskazania na jakiekolwiek przekonywające

argumenty przyjmuje w niektórych orzeczeniach Sądu Najwyższego (por. np.

postanowienia z: 26 października 2022 r., sygn. V KK 413/20; 1 lutego 2023 r.,

sygn. V KK 413/20; 17 października 2023 r., sygn. IV KK 279/23; 7 grudnia 2023 r.,

sygn. IV KK 279/23; 20 lutego 2024 r., sygn. V KK 266/23; 4 kwietnia 2024 r., sygn.

V KK 193/23 czy 20 maja 2024 r., sygn. III KK 168/24; niektóre z rozstrzygnięć

Sądu Najwyższego poszły aż tak daleko, że w istocie w ogóle w sposób

"materialny" nie nawiązywały do okoliczności stypizowanych w art. 41 § 1 k.p.k., np.

postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. I KK 385/23, w którym

całkowicie instrumentalnie i w oderwaniu od art. 41 § 1 k.p.k. przyjęto, że cyt.:

"[j]edyną możliwością usunięcia uzasadnionych wątpliwości natury konwencyjnej i

konstytucyjnej, jak również zapewnienia stronie postępowania składu Sądu

Najwyższego, w którym nie uczestniczy sędzia, wobec którego w orzecznictwie

Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka formułowane są rzeczowe, silnie

uzasadnione zastrzeżenia odnoszące się do udziału w procedurze nominacyjnej

niespełniającej wymogów obiektywizmu i niezależności od władzy wykonawczej i

ustawodawczej, było zatem uwzględnienie wniosku i wyłączenie Sędzi[ego] SN A.R.

od rozpoznania kasacji"; podobnie postanowienie SN z dnia 23 listopada 2022 r.,

sygn. III KK 339/22) upatrujących podstawę wyłączenia sędziów powołanych przez

Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw w konstrukcji "braku

instytucjonalnej bezstronności", a zatem na figurze prawnej nieznanej ustawie

postępowania karnego ⎯ nie obejmuje tych sytuacji, w których wątpliwości

podnoszone przez stronę nie mają charakteru ściśle wiążącego się z istotą sprawy,

II KK 305/25

6

tj. gdy nie odnoszą się do konkretnych elementów sprawy (tj. zaszłości natury

faktycznej, przebiegu procesowego sprawy itp.), stanowiąc jedynie wypadkową

krytycznej oceny przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań legislacyjnych czy

podzielenia poglądu, że określone rozwiązania normatywne nie dają ⎯ w

przekonaniu uczestnika postępowania ⎯ gwarancji bezstronnego rozpoznania

sprawy.

Należy podzielić wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego trafne

zapatrywanie, że w "regulacji z art. 41 § 1 k.p.k. chodzi o okoliczności natury

faktycznej, względnie zdarzenia procesowe, które mogłyby uzasadniać wątpliwości

co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Do

okoliczności takich nie należą natomiast rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju

sądownictwa" (postanowienie SN z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. II KK 7/23).

Trzeba także wskazać na to, że zgodnie z wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. P 22/19 (Dz.U. poz. 413) art. 41 § 1

k.p.k. w związku z art. 42 § 1 k.p.k. w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o

wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której

wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3

pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosku o wyłączenie sędziego

opartego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. nie można osnuć na okoliczności

nawiązującej do powołania sędziego w trybie, w którym jego kandydatura była

opiniowana przez Krajową Radę Sądownictwa powołaną na zasadach określonych

w art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa.

Zatem kwestie ustrojowe (normatywne) związane z trybem powoływania

sędziów (a mówiąc precyzyjniej: określone unormowania ustawowe regulujące

ustrój wymiaru sprawiedliwości w zakresie szeroko rozumianego trybu i zasad

powoływania sędziów) nie mogą stanowić podstawy wniosku o wyłączenie

sędziego. Wnioski składane na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. mogą bowiem dotyczyć

li tylko określonych kwestii faktycznych, nie zaś prawnych (prawno-ustrojowych).

Szerzej zagadnienie to zostało rozwinięte m. in. w postanowieniu

SN z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. IV KK 460/19, w którym wyrażono zasługujący

II KK 305/25

7

na akceptację pogląd, że "prawo i obowiązek orzekania sędziego obejmuje każdą

kwestię natury prawnej i z powodu takiej kwestii, która byłaby przedmiotem

orzekania, nie sposób skutecznie żądać wyłączenia sędziego. Przeciwne

stanowisko prowadzi ad absurdum, gdyż oczywiste jest, że przedmiotem

określonego wniosku mogłaby być kwestia ustrojowa dotykająca każdego sędziego,

niezależnie od czasu i trybu powołania. W takiej sytuacji [] nie istniałby sąd, który

mógłby kwestię tę skutecznie rozważyć i rozstrzygnąć. Z tego względu treścią art.

41 § 1 k.p.k. objęte są jedynie okoliczności natury faktycznej" (analogicznie:

postanowienie SN z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. II KK 7/23).

Jeśli chodzi o powołanie się przez Autora wniosku o wyłączenie sędziego na

to, że w tejże sprawie Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 29 września 2025 r.

wyłączył sędziego SN M.S. od jej rozpoznania (zob. postanowienie k. 38-40) z

uwagi na tożsame powody jak zgłoszone w przedmiotowym wniosku (rzekoma

wadliwość powołania), a ponadto w kasacji został podniesiony zarzut wystąpienia

na etapie postępowania pierwszoinstncyjnego bezwzględnej przyczyny

odwoławczej scharakteryzowanej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co zaś miałoby w

konsekwencji uzasadniać wyłączenie objętego wnioskiem sędziego Sądu

Najwyższego od rozpoznania sprawy sygn. II KK 305/25, to godzi się odesłać do

zaprezentowanych powyżej rozważań dotyczących charakteru zarzutów

nawiązujących do rzekomej wadliwości związanej z powołaniem na urząd sędziego

i ich czysto ustrojowego charakteru.

Mając powyższe na uwadze, wobec tego, że wniosek obrońcy skazanej M.W.

o wyłączenie sędziego SN P.K. został osnuty na krytyce ustrojowych rozwiązań

prawnych dotyczących trybu powoływania sędziów przyjętych przez ustawodawcę,

należało dojść do wniosku, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Dlatego też Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.

[WB]

[r.g.]

II KK 305/25

8