Sąd najwyższy

II KK 307/26

2

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2024 r.,

sygn. akt V Ko 77/23, orzekając w przedmiocie odszkodowania za poniesioną szkodę oraz

zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z wykonaniem wobec M.W. kary

orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie z dnia 20

listopada 2020 r., sygn. akt IV K 260/16, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz M.W. 1250 zł

wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty

tytułem odszkodowania oraz 7000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia

uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia, oddalając wniosek

w pozostałym zakresie.

Apelację od powyższego wyroku złożył pełnomocnik wnioskodawcy, zaskarżając go w

zakresie w jakim Sąd nie uwzględnił żądania wniosku. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach

faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, mający wpływ na jego treść

poprzez:

1. uznanie, że 7 000 zł zamiast 300 000 zł tytułem zadośćuczynienia stanowi kwotę

odpowiednią do rozmiaru krzywdy wnioskodawcy;

2. niesłuszne niezaliczenie utraconego wynagrodzenia za miesiące czerwiec i lipiec,

kosztów zaopatrzenia w Areszcie Śledczym W. i kosztów podróży z Zakładu Karnego

w O. do Warszawy oraz kosztów pomocy prawnej szczegółowo wykazanych

fakturami nie stanowiło szkody wywołanej wykonaniem wyroku Sądu Rejonowego

dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie z dnia 20 listopada 2019 r., zmienionego

następnie wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 lipca 2020 r., sygn. akt

IX Ka 168/20, wskutek którego to błędu Sąd Okręgowy Warszawa-Praga zasądził na

rzecz Wnioskodawcy jedynie 1250 zł tytułem odszkodowania, gdy pełna kwota

odszkodowania wynosi 13 257,78 zł.

Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej

części poprzez zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz Wnioskodawcy 12 002,78 zł wraz z

ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem

odszkodowania oraz 293 000 zł, wraz ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się

wyroku do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia, a także zasądzenie kosztów pomocy

prawnej.

Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2025 r., sygn. akt II AKa

175/24, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, kosztami postępowania apelacyjnego

obciążając Skarb Państwa.

Wyrok Sądu odwoławczego został zaskarżony w całości kasacją pełnomocnika

wnioskodawcy. Skarżący zarzucił orzeczeniu:

II KK 307/26

3

1. rażące i mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego w

postaci art. 440 k.p.k. poprzez utrzymanie w mocy rażąco niesprawiedliwego

orzeczenia Sądu pierwszej instancji, w którym nie rozstrzygnięto w przedmiocie

zadośćuczynienia i odszkodowania za bezpodstawne pozbawienie wolności

wynikające z odbywania kary pozbawienia wolności od 24 października 2021 r. do

25 listopada 2021 r. oraz odmówiono przyznania zadośćuczynienia i odszkodowania

za pozbawienie wolności w okresie od 7 czerwca 2021 r. do 5 lipca 2021 r.;

2. rażące naruszenie art. 552 k.p.k. poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia w przedmiocie

odszkodowania i zadośćuczynienia za bezpodstawne pozbawienie wolności

polegające na odbywaniu kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym od 24

października 2021 r. do 25 listopada 2021 r. oraz odmowę przyznania

zadośćuczynienia i odszkodowania za pozbawienie wolności w okresie od 7 czerwca

2021 r. do 5 lipca 2021 r.;

3. rażące i mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego i prawa

materialnego przez naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., poprzez

brak prawidłowej kontroli odwoławczej zarzutów podniesionych w apelacji

pełnomocnika M.W.,

Mając na względzie powyższe wniósł o uchylenie orzeczenia Sądu odwoławczego i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasację uznać należało za oczywiście bezzasadną, a to pozwoliło oddalić ją na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu ujętego w pkt 3 kasacji, co

wynika z ogólnego charakteru tego zarzutu, w którym generalnie kwestionuje się

prawidłowość przeprowadzonej kontroli odwoławczej. Lektura uzasadnienia zaskarżonego

wyroku każe stwierdzić, że wbrew twierdzeniu skarżącego, Sąd Apelacyjny wywiązał się ze

swoich obowiązków i należycie rozważył zarzut apelacji dając temu wyraz w części

motywacyjnej swojego rozstrzygnięcia. Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy zawierała

dwa zarzuty. Pierwszy dotyczył wadliwego miarkowania rozmiaru krzywdy wnioskodawcy.

Drugi odnosił się do wadliwego miarkowania szkody. Obie kwestie były przedmiotem

rozważań prowadzonych przez Sąd odwoławczy w trakcie kontroli instancyjnej i znalazły

odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wyroku. W obszernym wywodzie Sąd odwoławczy

wskazał powody, dla których nie podzielił zarzutów oraz wniosku apelacji i uznał za trafne

stanowisko Sądu pierwszej instancji. Wywód Sądu odwoławczego jest logiczny, został

przedstawiony w sposób zrozumiały i nie nosi cech dowolności.

II KK 307/26

4

Jedynie ma marginesie wskazać należy, że Sąd odwoławczy nie odniósł się szerzej

do kwestii wpływu niezasadnego postawienia wnioskodawcy w stan oskarżenia i

wynikającej stąd konieczności udziału w procesie karnym w roli oskarżonego na rozmiar

zaistniałej krzywdy, bo argumenty takie nie zostały podniesione w apelacji pełnomocnika.

Co więcej, szkoda i krzywda wynikłe z zaistnienia wymienionych okoliczności nie są objęte

roszczeniem z art. 552 § 1 k.p.k. W trybie tego przepisu rekompensowane są wyłącznie

następstwa wykonania kary pozbawienia wolności, której wnioskodawca nie powinien

odbyć.

Pierwszy i drugi zarzut dotyczą w istocie tej samej kwestii, z tego powodu zostaną

omówione łącznie. Podnosząc je, skarżący dążył do wykazania, że Sąd odwoławczy

wadliwie utrzymał w mocy rażąco niesprawiedliwego orzeczenie Sądu pierwszej instancji,

które zdaniem skarżącego nie rozstrzygało w przedmiocie zadośćuczynienia i

odszkodowania za bezpodstawne pozbawienie wolności wynikające z odbywania kary

pozbawienia wolności od 24 października 2021 r. do 25 listopada 2021 r. oraz odmawiało

przyznania zadośćuczynienia i odszkodowania za pozbawienie wolności w okresie od 7

czerwca 2021 r. do 5 lipca 2021 r. W ten sposób miało dojść do rażącego naruszenia art.

440 k.p.k. oraz art. 552 k.p.k. Sąd Najwyższy nie podziela powyższego zapatrywania.

Zauważyć na wstępie trzeba, iż błędnym jest formułowanie w realiach niniejszej

sprawy obrazy art. 440 k.p.k. O naruszeniu tego przepisu można byłby mówić jedynie

wówczas, gdyby Sąd odwoławczy nie dostrzegł uchybień, których nie podniesiono w

apelacji, a które były tak istotne, że czyniły utrzymanie w mocy skarżonego orzeczenia

rażąco niesprawiedliwym. Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

Rozpoznanie sprawy wnioskodawcy nie dawało Sądowi odwoławczemu podstaw do

wychodzenia poza granice zaskarżenia i podniesione zarzuty w takim zakresie, jak

oczekiwałby tego skarżący. Kwestia, której dotyczy kasacja, była podnoszona w apelacji i

była też przedmiotem rozważań i rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego. Również dalsza

argumentacja skarżącego dotycząca niezastosowania art. 440 k.p.k. zasadza się na błędnej

wykładni tego przepisu. To, że pozwala on uchylić lub zmienić zaskarżone orzeczenie

niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów ze względu na jego rażącą

niesprawiedliwość nie oznacza, iż daje on sądowi uprawnienia do modyfikowania granic

rozpoznawanej sprawy i orzekania o roszczeniu, które nie stanowiło przedmiotu

postępowania.

Co zaś się tyczy wskazywanego w kasacji sposobu obrazy przepisów art. 440 k.p.k. i

art. 552 k.p.k., to nie do końca zrozumiałym wydaje się twierdzenie o nierozstrzygnięciu w

przedmiocie zadośćuczynienia i odszkodowania za bezpodstawne pozbawienie wolności

wynikające z odbywania kary pozbawienia wolności od 24 października 2021 r. do 25

listopada 2021 r. Wbrew stanowisku skarżącego, fakt odbywania kary pozbawienia

wolności w okresie od 24 października 2021 r. do 25 listopada 2021 r. był objęty

II KK 307/26

5

rozstrzygnięciem Sądów obu instancji. Wynika do z istoty orzeczenia Sądu pierwszej

instancji, w którym zasądzając od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy odpowiednie

kwoty, w pozostałym zakresie jego wniosek oddalono, a także z uzasadnienia wyroków

sądów obu instancji. To, że zasądzone kwoty nie odpowiadają oczekiwaniom

wnioskodawcy nie może być traktowane jako brak rozstrzygnięcia.

Nieskuteczną musi być również próba kwestionowania orzeczenia Sądu

odwoławczego w odniesieniu do odmowy przyznania wnioskodawcy zadośćuczynienia i

odszkodowania za pozbawienie wolności w okresie od 7 czerwca 2021 r. do 5 lipca 2021 r.

Powody oddalenia wniosku w tym zakresie zostały jasno przedstawione zarówno w

uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji, jak i wyroku Sądu odwoławczego. Wydają

się one być na tyle oczywiste, że trudno w tym zakresie o szerszą argumentację, niż ta,

która została zaprezentowana przez orzekające w sprawie wnioskodawcy sądy. Jeszcze raz

trzeba zatem powtórzyć, że w okresie od 7 czerwca 2021 r. do 5 lipca 2021 r.

wnioskodawca nie odbywał kary orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy-

Żoliborza w Warszawie z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. akt IV K 260/16. W ramach

postępowania zainicjowanego wnioskiem dotyczącym szkody i krzywdy wynikłych z

niesłusznego wykonania wykonanie kary orzeczonej na mocy wymienionego wyroku

wydanego w sprawie IV K 260/16 nie jest możliwym orzekanie w przedmiocie roszczeń

mających wyniknąć z wykonania kar pozbawienia wolności orzeczonych w innych sprawach,

nawet jeżeli ich wykonanie było konsekwencją błędnych decyzji procesowych. Zauważyć

przy tym trzeba, że przewidziane w art 552 k.p.k. roszczenia dotyczą tylko tych kar

pozbawienia wolności, których wykonanie stało się niesłuszne wobec uniewinnienia lub

skazania na karę łagodniejszą w wyniku kasacji, wznowienia postępowania lub skargi

nadzwyczajnej, albo umorzenia postępowania wskutek okoliczności, których nie

uwzględniono we wcześniejszym postępowaniu.

Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[WB]

[a.ł]