Wniosek o wyłączenie sędziego SN za tryb jego powołania pozostawiony bez rozpoznania

Pełnomocnik wnioskodawcy M.J. pismem z 28 lipca 2025 r wniósł o

wyłączenie SSN P.K. od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. II KK 318/25 w

przedmiocie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą

z niesłusznego zastosowania środka przymusu w postaci zatrzymania, na

podstawie art. 49 k.p.c. albowiem jego zdaniem art. 42a ustawy o ustroju sądów

powszechnych oraz art. 26 § 3 uSN, zostały uchylone wyrokiem TSUE z 5 czerwca

2023 r. w sprawie C-204/21.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż SSN P.K., wyznaczony do rozpoznania

sprawy zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Izby Karnej SN z 15 lipca

II KK 318/25

2

2025 r., nie posiada przymiotu niezawisłego i bezstronnego sądu, który to standard

określony został w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Karcie Praw

Podstawowych Unii Europejskiej. W ocenie wnioskującego, rozpoznanie kasacji

przez SSN Pawła Kołodziejskiego skutkować będzie naruszeniem standardu

wynikającego z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W części

motywacyjnej wniosku odwołał się do szeregu judykatów sądów międzynarodowych

i krajowych, przede wszystkim uchwały SN z 19 listopada 2019 r. i wyroków TSUE i

ETPCz. Nadto obrońca wskazał, iż z uwagi na to, iż SSN P.K. dotyczą te same

okoliczności, co sędziów rozpoznających sprawę w sądzie powszechnym, a wobec

ich udziału w składzie sądu formułowane są zarzuty, to będzie on de facto orzekał

we własnej sprawie.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Wniosek w aktualnym stanie procesowym należy uznać za niedopuszczalny

z mocy ustawy, co skutkować musi pozostawieniem go bez rozpoznania.

Z przedstawionej w nim argumentacji wynika, że jego autor domaga się

wyłączenia wskazanego we wniosku sędziego SN od rozpoznania sprawy

kasacyjnej II KK 318/25 ze względu na wadliwą procedurę powołania go na

stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, mianowicie z udziałem Krajowej Rady

Sądownictwa, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Z treści art.

41 § 1 k.p.k., na który powołuje się obrońca, wynika jednak, że sędzia ulega

wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać

uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie. Judykatura

ukształtowała na gruncie art. 41 § 1 k.p.k. określony katalog przesłanek wyłączenia

sędziego, które wywodzą się z relacji sędziego i strony postępowania, oceny

zachowania sędziego w toku rozpoznania sprawy, czy też jego zachowania i

wypowiedzi poza rozprawą dotyczących przedmiotu procesu. Włączenie do takiego

katalogu okoliczności wadliwości powołania na urząd sędziego, budziło w

judykaturze uzasadnione wątpliwości, które wyraźnie i jednoznacznie rozstrzygnął

II KK 318/25

3

wyrok Trybunału Konstytucyjny z 4 marca 2020 r. (P 22/19). Wykluczył on bowiem

dopuszczalność objęcia ich zakresem art. 41 § 1 w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.

Stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w treści obowiązującego od 15 lipca

2022 r. unormowania przewidzianego w art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o Sądzie Najwyższym (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 1904 ze zm.), dodanym

przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.U.2022.1259) zmieniającej

ustawę o Sądzie Najwyższym, który bezwzględnie i jednoznacznie wskazuje, że

okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą

stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem

tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności, a ich badanie

może nastąpić wyłącznie w trybie przewidzianym w art. 29 § 5 przywołanej ustawy

o Sądzie Najwyższym. Od tego momentu, w myśl zasady lex posterior, obowiązuje

skutek derogujący art. 41 § 1 k.p.k. w tej jego części, w której przedmiot obu

regulacji mógłby się pokrywać. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność

uznania, iż niedopuszczalne jest rozpoznawanie wniosku o wyłączenie sędziego w

trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści tego wniosku wynika, że dotyczy on

okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, która to

regulacja wyłącza odrębne procedowanie w tym zakresie. Jednocześnie

podkreślenia wymaga, iż w żadnym ze wskazanych trybów podstawą wniosków

inicjujących poszczególne postępowania – odpowiednio: o wyłączenie sędziego i

testu niezawisłości i bezstronności, nie mogą stanowić okoliczności o charakterze

instytucjonalnym. W przypadku art. 41 § 1 k.p.k. chodzi wyłącznie o okoliczności

tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w

danej sprawie. Nie są nimi, bo nie mogą być, wątpliwości co do bezstronności

sędziego wynikające z kwestionowanego trybu jego powołania, a więc dotyczące

jego statusu. Na tym etapie postępowania stoi temu na przeszkodzie art. 29 § 1-3

uSN. W tym miejscu należy przypomnieć, że ustawa stanowi, iż "[n]iedopuszczalne

jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z

prawem powołania sędziego, lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do

wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości" - art. 29 § 3 ustawy z 8

grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym. Natomiast art. 29 § 4 cytowanej ustawy

stanowi, że: "okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie

II KK 318/25

4

mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z

udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości

i bezstronności". Tak właśnie jest w niniejszej sprawie, gdyż podstawę wniosku

stanowiły okoliczności dotyczące trybu powołania SSN P.K.

Z oczywistych względów podstawą rozstrzygnięcia w niniejszym

postępowaniu incydentalnym zainicjowanym w ramach sprawy II KK 318/25 nie

mogła być norma art. 49 k.p.c. Wbrew stanowisku wnioskodawcy, wyrok TSUE z 5

czerwca 2023 r. w sprawie C-204/21 nie mógł wywołać wskazanego w nim skutku

derogacyjnego w polskim porządku prawnym. Abstrahując od tego, iż wskazane

unormowania z art. 42a ustawy o ustroju sądów powszechnych oraz art. 26 § 3

uSN, stanowią przecież wykonanie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej z 19 listopada 2019 r. w połączonych sprawach C - 585/18, C - 624/18

i C - 625/18, A.K. i in. przeciwko Sądowi Najwyższemu, który dał również asumpt

do wydania uchwały trzech połączonych Izb: Cywilnej, Karnej, Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (BSA-I-4110-1/20), to

orzeczenia TSUE, czy ETPCz, wydawane na podstawie leżącej poza zakresem

prawnych zobowiązań Rzeczypospolitej Polskiej, pozbawione są w ogóle atrybutów

wykonalności, co wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2022 r. w

sprawie K 7/21.

Zważywszy powyższe, tudzież fakt, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 Konstytucji RP,

konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a argumentacja

oparta została na tezie, że sąd z udziałem sędziów powołanych w kwestionowanym

trybie nie jest sądem ustanowionym na mocy ustawy i nie spełnia wymogów

niezawisłości i bezstronności, a dotycząca sędziego wyłącznie na stwierdzeniu

wadliwości jego powołania do Sądu Najwyższego, wniosek złożony na podstawie

art. 41 § 1 k.p.k., należało pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z

mocy ustawy.

Na koniec podnieść należy, iż wbrew twierdzeniom zawartym w

uzasadnieniu wniosku obrońcy, w rozpatrywanej sprawie nie ma podstaw do

przyjęcia, jakoby wskutek uczestnictwa w składzie sądu SSN P.K. mogła zostać

naruszona zasada niemożności orzekania we własnej sprawie. Wniosków lub

II KK 318/25

5

żądań o wyłączenie uzasadnionych tylko okolicznościami o charakterze ustrojowym

nie można uwzględniać z tego tylko powodu, iż tożsamy ustrojowy zarzut

odwoławczy znajduje zastosowanie także do osób go rozpoznających. Bez

zindywidualizowania, poddających się ocenie sądu podnoszonych okoliczności w

realiach dotyczących danej sprawy, w aspekcie związanych z nią faktów leżących

również poza płaszczyzną ustrojową, pozostają one w sferze wyłącznie

teoretycznej, niepowiązanej odpowiednio ani z konkretną sprawą, od udziału w

której wniosek o wyłączenie zostaje złożony, ani z określonym sędzią, którego

wniosek ten dotyczy (zob. postanowienia SN: z 21 czerwca 2023 r. sygn. akt IV KK

460/19; z 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt V KK 162/22; z 31 października 2023 r. sygn.

akt V KK 358/23; z 16 stycznia 2024 r. sygn. akt III KK 293/23, OSNK 2024/4/22; z

11 lipca 2024 r. sygn. akt IV KK 142/24; z 11 października 2024 r. sygn. akt II KO

110/24; z 18 marca 2025 r. sygn. akt III KK 410/24). W ugruntowanym, wieloletnim

orzecznictwie jasno wskazuje się, że zasada ta ma odniesienie wyłącznie do takiej

sprawy, która wprost ma związek z osobą sędziego i którą sędzia jest osobiście

zainteresowany, zaś związek sędziego ze sprawą - zgodnie z powyższą regułą -

musi mieć charakter bezpośredni (co już wyżej podkreślono). Oznacza to, że

pomiędzy sprawą określonego sędziego, a jego osobą, nie ma ogniw pośrednich

(zob. postanowienia SN: z 10 stycznia 2002 r. sygn. akt IV KZ 83/01: z 5

października 2022 r. sygn. akt V KK 329/22; z 30 listopada 2023 r. sygn. akt I ZO

75/24; z 31 stycznia 2024 r. sygn. akt I ZO 17/24; z 28 czerwca 2024 r. sygn. akt I

ZO 95/24; z 30 stycznia 2025 r., I ZO 114/24; z 22 maja 2025 r. sygn. akt V KS

16/25; wyrok SA w Gdańsku z 15 grudnia 2016 r. sygn. akt II AKa 361/16; wyrok

SA w Szczecinie z 22 listopada 2017 r. sygn. akt II AKa 34/17). Skoro sprawa ta w

żaden sposób nie będzie miała wpływu na sferę uprawnień lub obowiązków

prawnych tego Sędziego, bądź jego interesów, to nie będzie orzekał we własnej

sprawie (zob. postanowienia SN: z 30 listopada 2023 r. sygn. akt I ZO 75/23; z 4

września 2024 r. sygn. akt I ZO 144/24; z 2 października 2024 r. sygn. akt V KK

282/24).

W tym stanie rzeczy, kierując się przedstawionymi motywami, Sąd

Najwyższy rozstrzygnął jak w postanowieniu.

[WB]

II KK 318/25

6

[a.ł]