Apelację narkotykową rozpoznali sędziowie powołani na wniosek KRS. SN uchylił wyrok

Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie wyrokiem z dnia 6

grudnia 2024 r. (sygn. akt VIII K 632/24) uznał oskarżonego T. K. za winnego

popełnienia czynu opisanego w punkcie 1 aktu oskarżenia, wyczerpującego

znamiona przestępstwa z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę 1 roku

i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Tym samym wyrokiem Sąd uznał oskarżonego

za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie 2, wyczerpującego znamiona

przestępstwa z art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 64 §

1 k.k. i za to wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze

100 stawek dziennych po 10 zł każda. Na podstawie art. 85 § 1 k.k. w zw. z art. 86 §

1 k.k. Sąd Rejonowy połączył orzeczone kary jednostkowe i wymierzył oskarżonemu

karę łączną 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet okres

rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie oraz orzekając świadczenia

pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy

Postpenitencjarnej.

Apelację od powyższego wyroku wniósł prokurator, zaskarżając orzeczenie

na niekorzyść oskarżonego w części dotyczącej orzeczenia o karze i środkach

karnych.

Po rozpoznaniu tej apelacji Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 21

marca 2025 r. (sygn. akt X Ka 221/25) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że

określoną w punkcie II karę jednostkową pozbawienia wolności podwyższył do 8 lat,

podwyższył kwotę świadczenia pieniężnego orzeczonego w punkcie VI do 3000 zł

oraz orzekł nową karę łączną w wymiarze 8 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności,

utrzymując wyrok w pozostałej zaskarżonej części w mocy.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca

skazanego T. K., zaskarżając go w całości na korzyść skazanego. Autor kasacji,

działając na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. oraz art. 526 § 1 k.p.k., zarzucił

zaskarżonemu wyrokowi wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej

określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegającej na wydaniu wyroku przez Sąd

Okręgowy w Warszawie w składzie: sędzia X. Y., sędzia X.1 Y.1 oraz sędzia X.2 Y.2

II KK 375/25

3

powołanych na ww. stanowiska na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, która od

17 stycznia 2018 roku przestała spełniać cechy organu konstytucyjnego, o którym

mowa w art. 187 ust. 1 Konstytucji RP, co z kolei powoduje uchylenie domniemania

spełnienia przez wskazanych sędziów kryterium minimum niezawisłości i

bezstronności, a nadto analiza okoliczności towarzyszących powołaniu ww. sędziów

na stanowiska do Sądu Okręgowego w Warszawie świadczy, że in concrete sąd z

udziałem sędziego X. Y., sędziego X.1 Y.1 oraz sędziego X.2 Y.2 nie spełnia wymogu

minimum bezstronności i niezawisłości.

W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie i przekazanie sprawy temu

Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się zasadna w zakresie wystąpienia bezwzględnej przyczyny

odwoławczej w stosunku do zasiadania w składzie sądu sędziów X. Y. i sędziego X.1

Y.1.

W ocenie niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma uchwała składu

połączonych Izb Sądu Najwyższego (Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych) z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. BSA I-4110-1/20. Dokument ten jasno

precyzuje, że "nienależyta obsada sądu" w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (lub

"sprzeczność w składzie sądu z przepisami prawa" według art. 379 pkt 4 k.p.c.) ma

miejsce również wtedy, gdy w składzie orzekającym zasiada osoba powołana na

urząd sędziego w sądzie powszechnym lub wojskowym na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, która została ukształtowana w trybie określonym ustawą z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw. Taka wadliwość procesu powołania musi jednak prowadzić, w

konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności,

gwarantowanych przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47

Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie

praw człowieka i podstawowych wolności.

Sąd Najwyższy konsekwentnie podtrzymuje swoje stanowisko, wielokrotnie

wyrażane w innych orzeczeniach, m.in. w uchwałach składu siedmiu sędziów z 2

czerwca 2022 r. (I KZP 2/22) i z 5 kwietnia 2022 r. (III PZP 1/22), a także w licznych

II KK 375/25

4

wyrokach (np. III KK 404/21 z 26 lipca 2022 r., III KK 193/20 z 12 października 2022

r., II KS 32/21 z 19 października 2022 r., II KK 571/22 z 15 lutego 2023 r., III KK

375/21 z 19 kwietnia 2023 r.). Zgodnie z tymi rozstrzygnięciami, Krajowa Rada

Sądownictwa, ukształtowana na mocy ustawy z 2017 r., nie jest organem

niezależnym od władzy wykonawczej i ustawodawczej. Tym samym nie jest tożsama

z konstytucyjnym organem, którego skład i sposób wyłaniania reguluje art. 187 ust.

1 Konstytucji RP. Potwierdzają to również orzeczenia trybunałów międzynarodowych,

takich jak wyroki ETPCz (np. Reczowicz przeciwko Polsce, Dolińska-Ficek i Ozimek

przeciwko Polsce, Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, Grzęda przeciwko

Polsce, Wałęsa przeciwko Polsce) oraz wyroki TSUE (np. C-791/19 z 15 lipca 2021

r., C-718/21 z 21 grudnia 2023 r.).

Kwestia ta jest tym bardziej istotna, że zarówno sędzia X. Y., jak i sędzia X.1

Y.1 byli już poddawani testowi niezależności w sprawach o sygn. II KK 382/24, II KK

94/25, II KK 562/23, II KK 155/24,w których Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził

nienależytą obsadę sądu z ich udziałem. Podtrzymując te ustalenia, Sąd Najwyższy

w obecnym składzie uznał, iż nie zaszły żadne okoliczności, które mogłyby zmienić

ocenę ich postaw, a wręcz przeciwnie – analiza ich ścieżek awansowych potwierdza

mechanizm ścisłego powiązania kariery zawodowej z akceptacją dla destrukcyjnych

zmian w wymiarze sprawiedliwości.

Analiza drogi służbowej sędziego X. Y. wskazuje na jej bezprecedensową

dynamikę, która rozpoczęła się we wrześniu 2017 r., kiedy to na mocy decyzji

Ministra Sprawiedliwości objął on funkcję Prezesa Sądu Rejonowego w Pruszkowie

w ramach tzw. fali odwołań i powołań prezesów na podstawie przepisów o

charakterze epizodycznym. Od tego momentu jego kariera stała się nierozerwalnie

związana z lojalnością wobec organów władzy wykonawczej oraz wspieraniem

niekonstytucyjnie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa. Sędzia Y.

wielokrotnie angażował się w proces legitymizacji tego organu, podpisując listy

poparcia dla aż pięciu kandydatów do KRS, w tym dla osób bezpośrednio

utożsamianych z ówczesnym kierownictwem Ministerstwa Sprawiedliwości. Działał

przy tym z pełną świadomością, że status KRS był już wówczas kwestionowany

przez najwyższe instancje sądowe. Benefitem tej postawy był szybki awans do Sądu

Okręgowego w Warszawie w 2021 r. oraz liczne funkcje dodatkowe, w tym delegacje

II KK 375/25

5

ministerialne do dalszego pełnienia funkcji prezesowskich, członkostwo w komisjach

egzaminacyjnych jako przedstawiciel Ministra czy powołanie na Komisarza

Wyborczego. Taka ścieżka awansu, połączona z próbą ubiegania się o stanowisko

w Sądzie Najwyższym przy wsparciu przedstawicieli resortu sprawiedliwości, tworzy

w odbiorze społecznym nieusuwalne przekonanie, że sędzia ten nie jest niezależny

od władzy politycznej, od której uzyskał wymierne korzyści zawodowe.

W odniesieniu do sędziego X.1 Y.1 Sąd Najwyższy dostrzega mechanizm o

charakterze czysto koniunkturalnym, w którym sędzia ten, po latach standardowej

kariery w Sądzie Rejonowym w Pruszkowie, uzyskał awans do sądu wyższego rzędu

poprzez jawną legitymizację nieprawidłowego systemu powołań. Przez wiele lat

sędzia Y.1 bezskutecznie zabiegał o przeniesienie do R., co każdorazowo spotykało

się z odmową ze względu na brak merytorycznych podstaw i potrzeby kadrowe.

Przełom nastąpił dopiero po 2019 r., kiedy sędzia ten zdecydował się na udział w

konkursie przed wadliwie ukształtowaną KRS na stanowisko w Sądzie Okręgowym

w Warszawie, mimo że miejsce to było położone jeszcze dalej od jego miejsca

zamieszkania. W toku tej procedury sędzia Y.1 podpisał listę poparcia dla Ł. P. –

osoby kluczowej dla ówczesnego modelu zarządzania kadrami sędziowskimi – i to w

newralgicznym momencie oczekiwania na nominację. Co szczególnie istotne, niemal

natychmiast po odebraniu nominacji do Warszawy, sędzia Y.1 podjął starania o

przeniesienie do R., co dowodzi, że udział w wadliwej procedurze awansowej był

jedynie instrumentalnym sposobem na osiągnięcie prywatnych celów życiowych.

Całość tego obrazu dopełnia fakt, iż pozytywną opinię na potrzeby jego awansu

sporządził sędzia X. Y., co ukazuje system swoistego wzajemnego wspierania się

osób uczestniczących w demontażu niezależności sądownictwa.

Sąd Najwyższy stwierdza, że nagromadzenie tych okoliczności – szybka

ścieżka awansu, wielokrotne podpisywanie list poparcia do KRS, przyjmowanie

funkcji z rąk polityków oraz szybkie uzyskiwanie awansów– prowadzi do wniosku, że

skład sądu odwoławczego z udziałem tych sędziów nie spełniał minimum standardu

bezstronności. W oczach postronnego obserwatora obaj sędziowie jawią się jako

beneficjenci systemu opartego na pozamerytorycznych kryteriach doboru kadr, co

całkowicie podważa zaufanie do wydanego przez nich orzeczenia. Ich postawa

polegająca na akceptacji ataku na porządek konstytucyjny w zamian za profity

II KK 375/25

6

zawodowe stanowi jaskrawy przykład naruszenia prawa do sądu ustanowionego

ustawą, co w konsekwencji musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku

z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439

§ 1 pkt 2 k.p.k. Ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy w Warszawie

winno nastąpić w składzie, który nie będzie budził żadnych wątpliwości co do swojej

niezależności i bezstronności, gwarantując stronom prawo do rzetelnego procesu. Z

uwagi na negatywny test w stosunku do dwóch członków składu Sądu odwoławczego,

należało orzec jak w sentencji.

[J.J.]

[r.g.]

Paweł Wiliński Piotr Mirek Włodzimierz Wróbel