Prokurator kwestionował powołanie sędziego SN. Wniosek pozostawiony bez rozpoznania

W dniu 13 stycznia 2026 r. prokurator Prokuratury Okręgowej del. do

Prokuratury Krajowej na podstawie art. 3 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 5 ustawy z dnia 28

stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U z 2024 r., poz. 390 ze zm.) oraz art.

42 § 1 i art. 45 § 1 k.p.k. i per analogiam art. 40 § 1 pkt 1 i art. 41 § 1 k.p.k. – przez

wzgląd na ochronę praworządności, praw obywateli i interesu społecznego –

wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyłączenie (wykluczenie) od

rozpoznawania sprawy II KK 482/25 sędziego, wskazując, że jego udział w składzie

orzekającym powoduje, że skład ten nie spełnia wymogów sądu ustanowionego

ustawą, bezstronnego i niezawisłego - określonych w art. 19 ust. 1 akapit drugi

Traktatu o Unii Europejskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE w zw. z art. 6

II KK 482/25

2

ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej

w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie protokołami nr 3, 5 i 8 oraz

uzupełnionej protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz w art.

45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - wobec czego z mocy prawa nie jest

sądem, co doprowadzi do wydania rozstrzygnięć z rażącym naruszeniem prawa, o

którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (pkt 1) oraz wyznaczenie do rozpoznania

kasacji składu orzekającego stanowiącego sąd ustanowiony ustawą, niezawisły i

bezstronny, a zatem - w przeciwieństwie do wyznaczonych obecnie - spełniających

wymogi określone w art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej, art. 47

Karty Praw Podstawowych UE w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950

r., zmienionej następnie protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej protokołem nr 2

(Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.) i art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 2).

W uzasadnieniu wniosku powołując się na prawo do sprawiedliwego i

publicznego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony

ustawą, jako prawo podstawowe gwarantowane tak przez Konstytucję

Rzeczypospolitej Polskiej, jak i przez Konwencję o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności sporządzoną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienioną

następnie protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnioną protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r.,

Nr 61, poz. 284 ze zm.), uznane przez art. 6 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej za

ogólną zasadę - obowiązującego w Polsce jako państwie członkowskim - prawa

Unii Europejskiej, wskazał na wadliwość powołania sędziego na stanowisko

sędziego Sądu Najwyższego, który cyt.: „(…) do legalnej Izby Karnej Sądu

Najwyższego przeniesiony został [z Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw

Publicznych – przyp. SN] decyzją osoby jedynie wykonującej funkcję Pierwszego

Prezesa SN, a zatem w sposób stanowiący ominięcie wymogów określonych w art.

179 Konstytucji RP”. Akt powołania do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw

Publicznych SN, która - zdaniem prokuratora - nie spełnia konstytucyjnego i

konwencyjnego wymogu sądu niezawisłego, bezstronnego i ustanowionego ustawą,

podjęty przez Prezydenta RP wyłącznie w ramach konkursu na stanowiska w tej

Izbie, nie obejmuje powołania do każdej innej Izby SN i tym samym nie wywołuje

II KK 482/25

3

skutków związanych z takim powołaniem. Powołując się m. in. na uchwałę

połączonych Izb Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej, Karnej, Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z 23 stycznia 2020 r, sygn. akt BSA -I-411-1/20 (OSNK 2000 nr 2, poz.

1 i OSNC 2020, nr 4, poz. 34, a także postanowienie SN z 27 marca 2024 r., sygn.

akt USK 37/24, LEX nr 3700004 zaznaczył, że udział w przedmiotowej sprawie

kasacyjnej sędziego, którego cyt. „(…) bytność w Sądzie Najwyższym poprzedziła

uchwała KRS ukształtowanej w oparciu o przepisy ustawy z 2017 r., prowadzi w

każdym przypadku do sprzeczności składu sądu z przepisami prawa, co w

konsekwencji - z uwagi na treść art. 41 § 1 k.p.k. - wskazuje na nienależytą obsadę

sądu, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a więc rażące naruszenie prawa,

niweczące postępowanie i jego skutek oraz narażające Skarb Państwa nie tylko na

konieczność wypłaty zadośćuczynienia, ale i odszkodowania. Postępowanie takie -

zdaniem prokuratora - przeciąga w czasie niepewność strony postępowania co do

jej sytuacji prawnej. Z tych powodów wnosząc o wyłączenie (wykluczenie) sędziego

ze składu orzekającego w sprawie kasacyjnej o sygn. akt II KK 482/25, prokurator

równocześnie wniósł o zaprzestanie dalszego wyznaczania do rozpoznania kasacji

składów orzekających niespełniających wymogów sądu ustanowionego ustawą,

bezstronnego i niezależnego, a zatem takich, w skład których wchodziłyby osoby,

które w Sądzie Najwyższym znalazły się w następstwie wadliwej procedury przed

niespełniającą wymogów konstytucyjnych Krajową Radą Sądownictwa.

W uzasadnieniu powyższego wniosku prokurator przywołał liczne orzeczenia

Trybunału Sprawiedliwości UE (w tym w sprawie C-225/22), Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka (w tym w sprawach Dolińska-Ficek przeciwko Polsce,

Ozimek przeciwko Polsce, Wałęsa przeciwko Polsce) oraz Sądu Najwyższego (w

tym w sprawach III PZP 1/25, II KK 82/23, IV KK 571/23 i III KS 87/22). Podniósł, że

w jego ocenie sędzia został wadliwie powołany na stanowisko sędziego Sądu

Najwyższego, zaś jego udział w składzie orzekającym spowoduje, że Sąd

Najwyższy nie będzie spełniał wymogów sądu ustanowionego ustawą,

bezstronnego i niezawisłego. We wniosku zakwestionował uchwałę Krajowej Rady

Sądownictwa, stanowiącą podstawę powołania sędziego do pełnienia urzędu, nie

wskazał natomiast żadnych okoliczności, które miałyby wpływać na bezstronność

II KK 482/25

4

sędziego czy okoliczności świadczących o zmaterializowaniu się przesłanki

skodyfikowanej w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (k. 50-52).

Wniosek prokuratora o wyłączenie (wykluczenie) sędziego od udziału w

sprawie kasacyjnej o sygn. akt II KK 482/25, nie podlegał zarejestrowaniu w

kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych („KRI”) ani w repertorium KB i został

przekazany sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia stosownej decyzji, zgodnie z

pkt. 1 zarządzenia Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej z

dnia 25 listopada 2025 r. Nr 21/2025 w myśl którego cyt.: „[p]isma prokuratorów,

zawierające „wnioski o wyłączenie" (wykluczenie) od rozpoznania sprawy i

przekazanie sprawy, mające wyłącznie charakter ustrojowy i złożone z pominięciem

trybu przewidzianego w Kodeksie postępowania karnego i ustawie o Sądzie

Najwyższym (art. 29 § 5 i n.) przy uwzględnieniu wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., P 22/19 - nie podlegają zarejestrowaniu w

kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych ani w repertorium KB, a przekazuje się je

sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia stosownej decyzji” (zarządzenie, k. 50).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należało zbadać, czy złożone przez prokuratora do

sprawy pismo jest prawnie dopuszczalnym wnioskiem o wyłączenie w rozumieniu

przepisów Kodeksu postępowania karnego, do których to przepisów nawiązuje się

w petitum wniosku (ale już nie w treści uzasadnienia, co ma zresztą istotne

znaczenie z punktu widzenia oceny rzeczywistego charakteru tego wniosku, o czym

będzie mowa poniżej). Rzecz w tym, że o charakterze czynności prawnej nie

decyduje przecież jej f o r m a l n e nazwanie przez autora czy też li tylko w e r b a l n e

nawiązanie przez niego do określonych przepisów (jednostek redakcyjnych aktu

prawnego) w części wstępnej pisma, lecz r z e c z y w i s t a treść przedsiębranej

przez podmiot czynności, oceniana nie tylko z uwzględnieniem nazwy pisma, ale

także treści żądania (żądań) i przez pryzmat argumentacji zawartej w uzasadnieniu

pisma procesowego (art. 119 § 1 pkt 3 k.p.k.), która zresztą winna stanowić

obligatoryjny element procesowej czynności o charakterze postulatywnym

inicjowanej przez podmiot fachowy. Jest przy tym oczywiste, że w przypadku

czynności zdziałanej przez podmiot profesjonalny wymogi w zakresie precyzyjnego

II KK 482/25

5

i zgodnego z zasadami sztuki określenia inicjowanej akcji procesowej należy

traktować znacznie bardziej rygorystycznie, niż to jest w przypadku czynności

podmiotów niefachowych.

Złożony w niniejszej sprawie wniosek o „wykluczenie/wyłączenie” sędziów

oraz „o przekazanie sprawy do rozpoznania składowi orzekającemu stanowiącemu

sąd ustanowiony ustawą, niezawisły i bezstronny” jest niedopuszczalny z mocy

ustawy, co musiało skutkować pozostawieniem go bez rozpoznania.

Wątpliwość co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy

czy też niezawisłości nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych

związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi

ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (por m. in.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; z 31

października 2023 r., V KK 358/23). Zarzuty mające uzasadniać wyłączenie

sędziego, nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych

grup powołanych sędziów ani też do wszystkich spraw rozpoznawanych przez tych

sędziów (postanowienie SN z 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22). W regulacji z art.

41 § 1 k.p.k. chodzi bowiem o okoliczności natury faktycznej, względnie zdarzenia

procesowe, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego

rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Do okoliczności takich nie

należą natomiast rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa

(postanowienia SN: z 22 listopada 2023 r., II KK 7/23, i z 23 grudnia 2025 r., V KB

152/25).

Zatem procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści

wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że kontestuje się w nim wyłącznie

zagadnienia o charakterze ustrojowym jest niedopuszczalne. Tak właśnie jest w

niniejszej sprawie. Podstawę wniosku stanowią bowiem wyłącznie okoliczności

dotyczące powołania sędziego, de facto związane tylko z organem o to

wnioskującym (Krajową Radą Sądownictwa działającą w składzie ukształtowanym

zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.).

II KK 482/25

6

Niedopuszczalność badania okoliczności powołania sędziego w trybie art. 41

§ 1 k.p.k. wynika również z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r.,

sygn. P 22/19 (Dz.U. z 2020 r., poz. 413), w którym uznano, iż art. 41 § 1 w zw. z

art. 42 § 1 k.p.k., w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie

sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której

wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3

pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Powołanie się przez autora wniosku w jego petitum na przepisy ustawy

postępowania karnego dotyczące instytucji wyłączenia sędziego (obok zasadniczej

i rzeczywistej podstawy tego wniosku, tj. wymienionych w pierwszej kolejności

przepisów art. 3 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 5 ustawy z dnia 28 stycznia 2018 r. – Prawo o

prokuraturze; Dz.U. poz. 390 ze zm.) ma całkowicie instrumentalny charakter i n i e

z m i e n i a rzeczywistego charakteru tej czynności prawnej. Stanowi jedynie próbę

nadania czynności nieprzewidzianej przez obowiązujące przepisy prawa

procesowego pozorów czynności prawnie dopuszczalnej w rozumieniu regulacji

kodeksowej (Kodeksu postępowania karnego).

Świadczy o tym dobitnie przegląd i analiza treści wszystkich składanych

przez Prokuraturę poprzednio (listopad 2025 r.) w Sądzie Najwyższym (Izba Karna)

wniosków domagających się ⎯ wówczas ⎯ "p r z e k a z a n i a sprawy do

rozpoznania innemu składowi orzekającemu" (istota wniosków ⎯ wynikająca z

intytulacji pism Prokuratury, w której wskazano, że są to wnioski o przekazanie

sprawy innemu sądowi, a nie o wyłączenie sędziego) i postulujących (petitum) bądź

to "wyłączenie sędziego" (por. m. in. wnioski składane do spraw o sygnaturach: I

KO 53/25, I KS 35/25, I KZ 57/25, II KB 31/25, II KB 89/25, II KK 329/25, III KB

87/25, III KK 294/25, III KK 549/25, IV KO 116/25, V KB 101/25, V KB 139/25, V KK

138/25, V KK 40/25 i V KS 44/25), bądź też ⎯ jak to ujmowano w innych tego typu

wnioskach ⎯ "wyłączenie/wykluczenie sędziego" (por m. in. wnioski w sprawach o

sygnaturach: I KK 145/25, I KK 232/25, I KK 339/25, I KK 334/25, I KK 339/25, I KK

II KK 482/25

7

344/25, I KK 348/25, I KK 447/25, III KK 459/25, V KK 471/25, V KS 31/25, V KZ

50/25).

Wnioski te i ich uzasadnienia były w istocie analogiczne ⎯ w swej treści ⎯

do obecnego wniosku prokuratora (o odmiennej jednak, jak już powiedziano,

intytulacji). Aktualnie, mimo identycznej w swej istocie treści uzasadnienia wniosku i

zaprezentowanej w niej argumentacji, świadczącej dobitnie o tożsamym

charakterze przedsiębranej czynności, jest to pismo (od strony czysto formalnej)

zatytułowane jako "wniosek o wyłączenie" z powołaniem się także na przepisy

ustawy postępowania karnego (art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., art. 41 § 1 k.p.k.), a nie (jak

to było w przypadku powołanych wyżej wniosków prokuratora z listopada 2025 r.)

⎯ wniosek o "przekazanie sprawy do rozpoznania innemu składowi orzekającemu"

oparty wyłącznie na przepisach Prawa o prokuraturze.

Tymczasem w osnowie petitum przywołanych wyżej analogicznych

wniosków składanych do postępowań zawisłych w Izbie Karnej Sądu Najwyższego i

datowanych na listopad 2025 r. brak było powołania się na przepisy Kodeksu

postępowania karnego o wyłączeniu sędziego jako podstawę żądania

"wyłączenia/wykluczenia" sędziów Sądu Najwyższego. Mimo co od zasady

analogicznych albo wręcz niemalże identycznych w swej treści uzasadnień tych

wniosków i obecnego wniosku powoływano się wówczas w ich podstawie

w y ł ą c z n i e na przepisy Prawa o prokuraturze (art. 3 § 1 pkt 1, 2 i 3 oraz art. 5)

jako podstawę ich składania.

Niepodobna oczywiście przyjąć, że autor prawie 30 wniosków o "przekazanie

sprawy do rozpoznania innemu składowi orzekającemu" skierowanych do Izby

Karnej Sądu Najwyższego i złożonych w listopadzie 2025 r. (podmiot profesjonalny,

wykwalifikowany uczestnik obrotu prawnego) opartych w y ł ą c z n i e na wskazanych

przepisach Prawa o prokuraturze po miesiącu nagle zmienia zapatrywanie co do

istoty kategorycznie ujmowanej przezeń czynności procesowej i przyjmuje, że

analogicznie uzasadniany wniosek nie jest już obecnie żądaniem przekazania

sprawy do rozpoznania innemu składowi orzekającemu, lecz ⎯ na skutek dodania

doń (do podstawy prawnej) dwóch przepisów Kodeksu postępowania karnego i

zmianie jego nazwy ⎯ ulega transformacji i przekształca się w procesowy wniosek

II KK 482/25

8

o wyłącznie sędziego, mimo analogicznego uzasadnienia i analogicznych żądań jak

w kilkudziesięciu wcześniejszych wnioskach złożonych ledwie miesiąc wcześniej.

Podsumowując należy zatem powiedzieć, że:

1. Primo: przepisy Prawa o prokuraturze nie przewidują ani trybu postępowania

wskazanego we wniosku prokuratora (postępowanie zmierzające do

"wykluczenia sędziego"), ani postulowanej przez niego decyzji, która miałaby

zapaść po "wykluczeniu sędziego" ("przekazanie sprawy innemu sądowi").

To tłumaczy, dlaczego obecnie (na tle kształtu prawie 30 analogicznych

wniosków złożonych w listopadzie 2025 r. przez prokuratora) konieczna stała

się zmiana nazwy wniosku oraz kosmetyczne "uzupełnienie" rzeczywistej

podstawy prawnej składanego wniosku o przepisy Kodeksu postępowania

karnego normujące wyłączenie sędziego wyłącznie pozornie mające z nim

związek (o czym jednoznacznie przekonuje treść uzasadnienia wniosku,

analogicznego z uzasadnieniami wniosków o "przekazanie sprawy innemu

sądowi" składanych przez tego samego autora w listopadzie 2025 r.).

W uzasadnieniu złożonego wniosku nie artykułuje się bowiem jakichkolwiek

skonkretyzowanych (zindywidualizowanych) okoliczności wskazujących na

istnienie wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego czy ani nie

wskazuje na istnienie skonkretyzowanych okoliczności świadczących o

wystąpieniu przesłanki, o której mowa w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., poprzestając

na nawiązaniu do i kontestowaniu wyłącznie okoliczności o charakterze

abstrakcyjnym (ustrojowym).

2. Secundo: obecny zabieg, polegający na czysto formalnym inkorporowaniu

przez prokuratora składającego wniosek do treści jego petitum kodeksowych

przepisów normujących instytucję wyłączenia sędziego (i zmianie jego

nazwy) ma ⎯ w swojej istocie ⎯ na celu jedynie próbę obejścia instytucji

obowiązującego prawa oraz zakamuflowanie r z e c z y w i s t e j treści

przedsiębranej czynności, dla której brak jest jakichkolwiek podstaw

prawnych, bowiem ma ona wyłącznie charakter ustrojowy i została w istocie

złożona z pominięciem trybu przewidzianego w Kodeksie postępowania

karnego.

II KK 482/25

9

Decyzja

o

pozostawieniu

bez

rozpoznania

wniosku

o „wyłączenie/wykluczenie” sędziów i „o przekazanie sprawy do rozpoznania

składowi orzekającemu stanowiącemu sąd ustanowiony ustawą, niezawisły

i bezstronny” zapada w formie postanowienia, które może zostać wydane również

z udziałem sędziego, którego dotyczy wniosek. Jak bowiem przyjmuje najwyższy

organ władzy sądowniczej (wyrok z 15 listopada 2013 r., sygn. III KK 227/13), cyt.:

"wynikający z art. 42 § 3 k.p.k. obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w

sprawie ma swoje uzasadnienie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie w

ogóle podlega rozpoznaniu. Natomiast, gdy zachodzi podstawa do pozostawienia

wniosku bez rozpoznania, nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż sędzia, którego

ten wniosek dotyczy, nie może brać udziału w wydaniu takiego orzeczenia. [W]

składzie sądu orzekającego o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o

wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 2 k.p.k. może brać udział sędzia, którego

wniosek taki dotyczy" (zob. także postanowienie Sądu Najwyższego z

21 lipca 2011 r., I KZP 6/11, OSNKW 2011, nr 8, poz. 66 z glosą D. Wysockiego,

OSP 2012, z. 3, s. 207-209 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia

2026 r., sygn. II KB 118/25; por. również: J. Kosonoga w: Kodeks postępowania

karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. R.A. Stefański, S. Zabłocki, Lex

2017, art. 41, teza 73-74; M. Rogacka-Rzewnicka w: Kodeks postępowania

karnego. Komentarz do wybranych przepisów, red. D. Szumiło-Kulczycka, Lex

2022, art. 41, teza 3; H. Paluszkiewicz w: Kodeks postępowania karnego.

Komentarz, red. K. Dudka, wyd. 3, Warszawa 2023, art. 41, teza 11; D. Świecki w:

Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, red. D. Świecki,

Lex 2025, art. 41, teza 18-19; W. Jasiński w: Kodeks postępowania karnego.

Komentarz, red. J. Skorupka, wyd. 7, Legalis 2026, art. 41, Nb 20 wraz z powołaną

dalszą literaturą).

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy pozostawił wniosek

prokuratora bez rozpoznania.

[WB]

[a.ł]

II KK 482/25

10