Uniewinnienie uchylone, bo w składzie zasiadła sędzia o spornej nominacji

II KK 495/25

2

Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wyrokiem z dnia 24 września 2024 r.

(sygn. akt IV K 359/23) na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2

k.k. umorzył postępowanie karne wobec oskarżonego P. W., zarzucając mu

popełnienie czynu z art. 217 § 1 k.k. polegającego na naruszeniu nietykalności

cielesnej D. W., uznając, iż stopień społecznej szkodliwości czynu był znikomy.

Sąd Okręgowy w Lublinie, po rozpoznaniu środka odwoławczego, wyrokiem z

dnia 17 czerwca 2025 r. (sygn. akt V Ka 1197/24) zmienił zaskarżony wyrok w ten

sposób, że oskarżonego P. W. uniewinnił od popełnienia zarzuconego mu czynu,

przyjmując, iż działał on w warunkach obrony koniecznej w rozumieniu art. 25 § 1

k.k.

Od powyższego prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego kasację wywiódł

pełnomocnik oskarżyciela prywatnego D. W., zaskarżając orzeczenie w całości na

niekorzyść oskarżonego. Autor kasacji zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1. rażącą obrazę prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6

ust. 1 EKPCz, poprzez wadliwą obsadę sądu odwoławczego (art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k.) wynikającą z powołania sędziego przy udziale Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.;

2. obrazę prawa materialnego, tj. art. 25 § 1 k.k., poprzez błędną wykładnię

pojęcia „bezpośredniego zamachu na dobro chronione prawem”;

3. rażącą obrazę przepisów postępowania, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art.

457 § 3 k.p.k. i art. 436 k.p.k., polegającą na nierozpoznaniu zarzutów

zawartych w apelacji pełnomocnika oskarżyciela prywatnego.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Okręgowego w Lublinie w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zasadny i wystarczający do uchylenia wyroku Sądu II instancji był postawiony w

kasacji zarzut wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego, a także Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, utrwalił się pogląd o

systemowym charakterze problemu braku niezależności polskich sądów. Kwestia ta

II KK 495/25

3

nabiera szczególnej wagi w sytuacjach, gdy droga zawodowa sędziego – od

nominacji po kolejne awanse – opiera się na decyzjach Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. 2018.3). Dotyczy

to zwłaszcza osób, które aktywnie wspierały tzw. „reformy” wymiaru sprawiedliwości

po 2015 roku i wprost utożsamiały się z kierunkiem zmian narzucanym przez

ówczesną władzę.

Sędzia X. Y. (uprzednio orzekająca w Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w

Lublinie) uzyskała status sędziego Sądu Okręgowego w Lublinie na mocy

postanowienia Prezydenta RP z dnia [...] 2019 r., co było wynikiem wniosku KRS

zawartego w Uchwale Nr [...]. Procedura ta, w świetle judykatów Sądu Najwyższego

w sprawach III KK 375/21 oraz II KK 607/22, budzi fundamentalne wątpliwości co do

zachowania standardów bezstronności i transparentności. Niniejszy skład orzekający

w całości podziela te krytyczne oceny. Analiza przebiegu konkursu wskazuje na

istotne rozbieżności między oceną środowiska sędziowskiego a ostateczną decyzją

KRS. Sędzia X. Y. uzyskała najsłabsze wyniki głosowań spośród całej grupy 15

kandydatów. Podczas gdy inni sędziowie otrzymywali pełne poparcie Kolegium (4:0),

jej kandydaturę poparły jedynie 3 osoby przy jednym głosie sprzeciwu. Kluczowa

różnica ujawniła się jednak na forum Zgromadzenia Ogólnego, gdzie sędzia Y.

zdobyła zaledwie 9 głosów, co stanowi wynik drastycznie niższy od pozostałych

uczestników procedury (nawet tych ocenionych negatywnie). Paradoksalnie, KRS

przedstawiła Prezydentowi kandydatkę o najniższym poparciu społecznym i

zawodowym, pomijając sędziów o niemal pełnej aprobacie środowiska. Takie

działanie stoi w sprzeczności z wnioskami Sądu Najwyższego (sygn. III KK 375/21),

który wskazał, że przy wyrównanych kwalifikacjach zawodowych i pozytywnych

opiniach wizytatorów, to właśnie wyniki głosowań gremiów sędziowskich powinny

odgrywać istotną rolę.

Dla oceny postawy sędzi Y. kluczowe jest jej zaangażowanie poprzez podpisanie

listy poparcia dla Ł. P., kandydującego do KRS nowej kadencji. Wsparcie to zostało

udzielone osobie bezpośrednio kojarzonej z tzw. „[…]” i działaniami mającymi na celu

dyskredytację sędziów broniących niezależności trzeciej władzy. Sędzia Y. podjęła

tę decyzję w czasie, gdy w obiegu prawnym funkcjonowały już liczne wyroki

trybunałów międzynarodowych piętnujące kryzys praworządności w Polsce. Trudno

II KK 495/25

4

zatem przyjąć, by nie miała ona świadomości konstytucyjnej i międzynarodowej

wadliwości sposobu wyłaniania kandydatów przez ówczesną KRS.

Nie bez znaczenia pozostaje również fakt ubiegania się i uzyskania przez

wymienioną sędzię delegacji do Sądu Apelacyjnego w Warszawie (decyzja Ministra

Sprawiedliwości z dnia 10 października 2022 r., sygn. […]). Beneficjum to zostało

przyjęte w kontekście bezprawnego usuwania doświadczonych sędziów z wydziałów

karnych tegoż sądu za ich wierność Konstytucji i orzecznictwu TSUE oraz ETPCz.

Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela w tej mierze argumentację zawartą w

sprawie II KS 52/24. Przypomnieć bowiem należy, że ogłoszenie o naborze wpłynęło

do Sądu Okręgowego w Lublinie pod koniec lipca 2022 r., a już 4 sierpnia sędzia

złożyła aplikację. Otrzymała ona delegację od 11 października 2022 r. do 10 kwietnia

2023 r. z rąk ówczesnego kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości. Należy uznać

za wykluczone, aby SSO X. Y. nie wiedziała, że delegacja ta służy uzupełnieniu

braków kadrowych powstałych po kontrowersyjnym przesunięciu trzech

warszawskich sędziów do innego wydziału za ich linię orzeczniczą. Fakt, że sędzia

nie zrezygnowała z delegacji nawet po interwencji ETPCz (środek tymczasowy z 6

grudnia 2022 r. w sprawach o nr 39471/22, 39477/22 i 44068/22), świadczy o pełnej

akceptacji dla działań wymierzonych w niezawisłość innych sędziów. Należy także

zaznaczyć, że poza przytaczanymi wyżej sprawami, Sąd Najwyższy negatywnie

testował sędzię Y. wielokrotnie (zob. sprawy pod sygnaturami II KK 296/23, II KK

289/23, II KK 434/23, II KK 447/23, II KK 523/23, II KK 271/24, II KK 279/24, II KK

37/24, II KK 487/24) i obecny skład Sądu Najwyższego w pełnej rozciągłości podziela

ustalenia i argumenty wyartykułowane w tych rozstrzygnięciach.

Reasumując powyższe, udział wskazanej sędzi w wydaniu orzeczenia w

niniejszej sprawie doprowadził do powstania składu sądu niezgodnego z prawem.

Skutkowało to zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k., co obligowało Sąd Najwyższy do uchylenia zaskarżonego wyroku.

[J.J.]

[r.g.]

II KK 495/25

5

Paweł Wiliński

Piotr Mirek

Włodzimierz Wróbel