SN nie wstrzymał wykonania wyroku skazującego M.M. mimo zarzutu obsady sądu

Obrońca skazanego wniósł do Sądu Najwyższego kasację, w której oprócz

zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych, podniósł również zarzut zaistnienia

bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady składu sądu

odwoławczego ( art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) i odwołując się do charakteru prawnego

tego uchybienia, będąc przekonany o jego trafności, wniósł o wstrzymanie

wykonania zaskarżonego kasacją wyroku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

II KK 496/25

2

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowany jest utrwalony pogląd, że

wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku na podstawie art. 532 § 1 k.p.k., jest

odstępstwem od zasady bezzwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń (art.

9 § 2 k.k.w.). Zastosowanie wspomnianej instytucji może więc nastąpić tylko

wyjątkowo. Kontrola kasacyjna dotyczy bowiem prawomocnego wyroku sądu

odwoławczego, a więc wyroku objętego domniemaniem prawidłowości ustaleń i

trafności rozstrzygnięć w nim zawartych. Szczególne uprawnienie Sądu

kasacyjnego wynikające z art. 532 k.p.k. wymaga potwierdzenia, że w sprawie

zaistniały szczególne, nadzwyczajne względy nakazujące pozbawienie w tym trybie

prawomocnego wyroku atrybutu wykonalności. Powodem ku temu może być

zasadność argumentacji przedstawionej na poparcie zarzutów kasacji, stwarzająca

wysokie prawdopodobieństwo wydania orzeczenia kasatoryjnego. Okoliczność ta

musi być jednak dostrzegalna już „na pierwszy rzut oka”, skoro procedowanie w

oparciu o art. 532 k.p.k. następuje przed merytorycznym rozpoznaniem kasacji.

Gdy trafność zarzutów podniesionych w kasacji nie jest – na tym etapie –

oczywista, samo zwrócenie się z wnioskiem o wstrzymanie wykonania

prawomocnego wyroku nie uzasadnia odstąpienia od wspomnianej na wstępie

zasady bezzwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń (zob. m.in. post. SN z

9.02.2023 r., V KK 681/21).

Konkretyzując te uwagi natury ogólnej i odnosząc je do argumentacji

wyrażonej na poparcie wniosku stwierdzić należało, co następuje.

1. Sąd Najwyższy dostrzega powagę i znaczenie wskazanej przez skazanego

okoliczności dotyczącej zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Sąd

Najwyższy jest jednak w tym zakresie związany treścią uchwały połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23.01.2020 r., BSA I-

4110-1/20 (OSNKW 2020, nr 2, poz. 7). Sam fakt, iż w składzie sądu bierze udział

osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) nie stanowi

II KK 496/25

3

wyłącznego argumentu za uznaniem, że w sprawie zmaterializowała się

bezwzględna podstawa uchylenia zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 439

§ 1 pkt 2 k.p.k. Drugim, nie mniej ważnym warunkiem jest bowiem, by wadliwość

procesu powoływania prowadziła, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia

standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz

art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W

dalszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, które wykształciło się na kanwie tego

zagadnienia wskazano, że brak jest podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia

sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w

konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia

minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest

nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (uchw. SN z

2.06.2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, nr 6, poz. 22).

O ile nie budzi wątpliwości prerogatywa Sądu Najwyższego do badania tej

kwestii z urzędu w trakcie rozpoznawania nadzwyczajnego środka zaskarżenia (z

mocy art. 536 k.p.k. w zw. z art. 439 k.p.k.), to brak jest wyraźnej podstawy prawnej

do przeprowadzenia takiego badania w postępowaniu incydentalnym prowadzonym

w oparciu o art. 532 k.p.k. Niezależnie od powyższego, podniesiony zarzut nie

mieści się w kategorii takich, co do których z góry wiadomo, że obalają

domniemanie prawidłowości wydanych orzeczeń. Stopień skomplikowania

analizowanego zagadnienia wymagający de facto przeprowadzenia badania

instytucjonalnej bezstronności sędziego w realiach konkretnej sprawy, na który to

aspekt zwrócono uwagę w cyt. uchwale SN I KZP 2/22, jak i zresztą samej kasacji,

powoduje, że nie jest możliwe przesądzenie o jego zasadności przed

merytorycznym rozpoznaniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia. To zaś może

nastąpić dopiero w toku rozprawy kasacyjnej (por. również post. SN z 7.03.2022 r.,

IV KK 475/21). Podnoszone okoliczności wskazujące na niespełnienie przez

sędziego biorącego udział w składzie wydającym orzeczenie standardu

niezawisłości i bezstronności nie mieści się w – wykształconym w orzecznictwie

Sądu Najwyższego – kanonie okoliczności „jednoznacznych w swej wymowie”,

uzasadniających wstrzymanie wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak i innego

II KK 496/25

4

orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji na podstawie art.

532 § 1 k.p.k. Nie chodzi przy tym o samą rangę zarzutu, ale o realną, niemal

bezspornie rysującą się możliwość jego uwzględnienia.

2. Pomimo skierowania sprawy do rozpoznania na rozprawie kasacyjnej, na

obecnym etapie postępowania nic nie wskazuje również, jakoby wniesiona w

imieniu skazanego M.M. kasacja miała walor „oczywistej zasadności”, tzn.

podniesiony w niej zarzut naruszenia standardu kontroli odwoławczej przekonywał

o trafności i skuteczności nadzwyczajnego środka zaskarżenia bez potrzeby

prowadzenia pogłębionych rozważań. Niezależnie bowiem od tego, jak zasadność i

skuteczność kasacji ocenia sam jej autor, traci on z pola widzenia, że immanentną

cechą tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia są zarzuty mające świadczyć o

rażącym naruszeniu prawa, co nie oznacza jeszcze, że samo ich wyartykułowanie

jest równoznaczne z koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonego wyroku,

korzystającego przecież z domniemania trafności ocen i ustaleń stanowiących jego

podstawę oraz domniemania zgodności z prawem. W przeciwnym wypadku

ustawodawca określiłby kasację jako środek zaskarżenia o charakterze

bezwzględnie suspensywnym, co przecież nie ma miejsca.

Dlatego rozstrzygnięcie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania

zaskarżonego wyroku nie może pomijać – obok kasacji – także wstępnej analizy

materiałów przeprowadzonego w sprawie postępowania instancyjnego. Ocena

sposobu przeprowadzenia postępowania oraz zapatrywań wyrażonych przez

orzekające w sprawie Sądy nie pozwalają – przynajmniej na obecnym etapie

procedowania – na wnioskowanie o nieprawidłowości prawomocnego wyroku. Nie

można przy tym pominąć, że również prokurator w pisemnej odpowiedzi na

kasację wniesioną w imieniu skazanego postulował jej oddalenie jako oczywiście

bezzasadnej.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uznał, że w sprawie niniejszej

nie zachodzą dostateczne podstawy do zastosowania nadzwyczajnej instytucji

przewidzianej w art. 532 § 1 k.p.k.

Dlatego orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

II KK 496/25

5

[WB]

[a.ł]