Sędziowie SN powołani z udziałem KRS po nowelizacji z 2017 r. wyłączeni z kasacji obrońcy

Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej SN z dnia 20 listopada 2024 r. do

rozpoznania w niniejszej sprawie kasacji obrońcy skazanego P. N. został

wyznaczony SSN Stanisław Stankiewicz. Z kolei zarządzeniem z dnia 12 września

2025 r. Przewodniczący I Wydziału działając z upoważnienia Prezesa Izby Karnej

SN, wyznaczył następujący skład sądu do rozpoznania przedmiotowej kasacji:

Przewodniczący – SSN Dariusz Kala, Sędziowie SN: Paweł Kołodziejski, Stanisław

Stankiewicz – sprawozdawca.

W dniu 2 października 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęły wnioski

obrońcy o zbadanie spełnienia przez sędziów Stanisława Stankiewicza i Pawła

Kołodziejskiego wymogów niezawisłości i bezstronności na podstawie art. 29 § 5

II KK 515/24

2

ustawy o Sądzie Najwyższym. Zarządzeniem z dnia 7 października 2025 r. Prezes

Izby Karnej SN odrzucił powyższe wnioski. W dniu 24 października 2025 r. wpłynęły

do Sądu Najwyższego wnioski obrońcy o wyłączenie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.

w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 45 Konstytucji RP w zw. z art. 6 EKPC, art.

47 KPP oraz art. 19 ust. 1 TSUE, sędziów SN Stanisława Stankiewicza i Pawła

Kołodziejskiego od udziału w sprawie II KK 515/24. Obrońca powołała się na

uzasadnioną wątpliwość w aspekcie zewnętrznym co do instytucjonalnej

bezstronności sędziów, związaną z trybem uzyskania nominacji na stanowisko

Sędziego Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wnioski zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie. O potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia

sędziego decyduje między innymi ocena, czy dla postronnego obserwatora

zachodzą w realiach sprawy takie okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą

budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego. Orzeczenie wydane przez sąd z

udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej

prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa wadliwie ukształtowanej na

podstawie w/w ustawy, jest obciążone wadą traktowaną przez ETPC jako

naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych

Wolności.

Takie samo stanowisko należy przyjąć przy rozpoznaniu przedmiotowych

wniosków obrońcy. Wyznaczeni do rozpoznania kasacji w niniejszej sprawie

sędziowie Stanisław Stankiewicz i Paweł Kołodziejski, na urząd sędziego Sądu

Najwyższego zostali powołani przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na

podstawie rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym

na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. W sytuacji złożenia

wniosku o wyłączenie w/w sędziów jest oczywiste, że strona dostrzega wady w

procedurze tego powołania, które to wady mogą prowadzić do naruszenia

standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby zasiadali w składzie rozstrzygającym sprawę.

II KK 515/24

3

Już sam udział w procedurze powołania na stanowisko sędziego Sądu

Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami w/w ustawy prowadzi do nienależytej obsady sądu w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na sprzeczną z Konstytucją

Rzeczypospolitej Polskiej zależność tego organu od władzy wykonawczej i brak

reprezentacji środowiska sędziowskiego (por. uchwała składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz.

22). Skutek taki wynika z wyjątkowego statusu sędziów Sądu Najwyższego i

kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować niezakłócone,

prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego oraz obiektywny

standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania (por. uchwała

trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-

1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz. 7).

Jak już wcześniej podniesiono, Sąd Najwyższy badając w trybie art. 41 § 1

k.p.k. wniosek o wyłączenie sędziego, winien mieć na względzie stanowisko

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz TSUE i uwzględniać fakt, że

orzeczenie wydane przez skład sądu z udziałem osób powołanych na stanowisko

sędziego w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed Krajową Radą

Sądownictwa wadliwie ukształtowanej na podstawie w/w ustawy, będzie stanowiło

naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych

Wolności, a na gruncie prawa polskiego bezwzględną przyczynę odwoławczą w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Oznacza to, że wykładnia powinna umożliwiać także kontrolę tego, czy w

konkretnej sprawie nie dochodzi do naruszenia standardu niezależności i

bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1

EKPC. Zgodnie z wyrokiem ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz

przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i

bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, udział

w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa

Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. powoduje, że

II KK 515/24

4

skład orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana na urząd sędziego, nie

stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego

ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (por. także postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021, z. 10, poz. 41).

W kosekwencji więc rozpoznanie przez sędziów SN Stanisława Stankiewicza

i Pawła Kołodziejskiego kasacji w przedmiotowej sprawie mogłoby wywołać u stron

oraz w opinii publicznej przekonanie o braku instytucjonalnej bezstronności sądu.

W interesie systemu wymiaru sprawiedliwości jest nie tylko troska o rzeczywistą

bezstronność sędziego, ale także zapobieganie powstaniu negatywnego odbioru

społecznego w tym przedmiocie. Problematyka związana z procedurą powołania

sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym

bardziej uzasadnia wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Stanisława

Stankiewicza i Pawła Kołodziejskiego od udziału w przedmiotowej sprawie.

Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia.

[J.J.]

[a.ł]