Sąd Najwyższy wyłączył sędziego I.Z. od rozpoznania kasacji skazanych z art. 65 k.k.s.

Obrońcy w/w skazanych wnieśli kasacje od wyroku Sądu Okręgowego w

Lublinie z dnia 14 sierpnia 2025 r., sygn. akt V Ka 357/25, zmieniającego wyrok

Sądu Rejonowego w Chełmie z dnia 31 grudnia 2024 r., sygn. akt II K 114/20. W

wyniku losowania w dniu 10 lutego 2026 r. do rozpoznania tej sprawy został

wyznaczony SSN I.Z.. W dniu 27 lutego 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął

wniosek obrońcy skazanego W.G., adwokata M.G., o wyłączenie sędziego SN I.Z.

na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. od rozpoznania niniejszej sprawy, z uwagi na

wątpliwości co do instytucjonalnej bezstronności sędziego, wynikające z uzyskania

statusu sędziego Sądu Najwyższego w następstwie brania udziału w konkursie

przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. W

II KK 542/25

2

ocenie wnioskodawcy, orzekanie przez sędziego I.Z. w przedmiocie wniesionej w

niniejszej sprawie kasacji spowoduje wystąpienie bezwzględnej podstawy

odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek obrońcy zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie.

Pan sędzia I.Z. na urząd sędziego Sądu Najwyższego został powołany

przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie rekomendacji Krajowej

Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym według przepisów ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw, a więc w procedurze kwestionowanej przez obrońcę. Sąd Najwyższy

podkreślał w swym orzecznictwie, że wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać

w taki sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania

konkretnej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. Oznacza to, że wykładnia ta

powinna umożliwiać także kontrolę tego, czy w konkretnej sprawie nie dochodzi do

naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45

ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC.

Zgodnie z wyrokiem ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz

przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i

bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, udział

w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa

Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. (w efekcie czego

organ ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje,

że skład orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana na urząd sędziego, nie

stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego

ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.

Sąd Najwyższy badając w trybie art. 41 § 1 k.p.k. wniosek o wyłączenie

sędziego winien mieć na względzie także stanowisko Europejskiego Trybunału

II KK 542/25

3

Praw Człowieka i uwzględniać fakt, że orzeczenie wydane przez skład sądu z

udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej

prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa wadliwie ukształtowanej na

podstawie w/w ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., będzie obciążone wadą traktowaną

przez ETPCz jako naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka,

a na gruncie prawa polskiego, jako bezwzględna przyczyna odwoławcza w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Każdy polski sąd jest bowiem związany

dokonaną przez ETPCz wykładnią standardu wynikającego z art. 6 ust. 1 EKPCz, a

to nakazuje przyjmować, że orzekanie sędziego Sądu Najwyższego powołanego do

tego Sądu w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym

naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny

sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz, jak również standardu

konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle

powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co uzasadnia

wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego I.Z. od udziału w przedmiotowej sprawie.

Jest to tym bardziej uzasadnione, jeśli zważy się dodatkowo na fakt, że w

kasacjach obrońcy podnieśli także zarzut dotyczący takiej samej wadliwości

powołania sędziów zasiadających w składzie Sądu odwoławczego, co sędziego I.Z.,

który - w konsekwencji przydzielenia mu niniejszej sprawy - orzekałby z

naruszeniem zasady nemo iudex idoneus in propria causa.

Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia.

[WB]

[a.ł]