SN pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziego powołanego przez nową KRS

Pismem z dnia 14 kwietnia 2026 r., Sędzia Sądu Najwyższego Andrzej

Stępka, powołując się na art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k., wniósł o wyłączenie

Sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku

(sygnalizacji) skazanego R. B. o wznowienie z urzędu postępowania apelacyjnego

zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2019 r.

w sprawie II AKa 263/18.

SSN Andrzej Stępka w uzasadnieniu złożonego przez siebie wniosku wyraził

przekonanie, że „rozpoznanie sygnalizacji powinno nastąpić w składzie, w którym

nie będzie uczestniczyć sędzia powołany do Sądu Najwyższego na podstawie

wniosku Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w składzie i trybie

II KO 137/24

2

przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw”. Sędzia Andrzej Stępka wskazał

również, że SSN Antoni Bojańczyk został powołany na urząd sędziego Sądu

Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. i w związku z tym jego

udział w rozpoznaniu przedmiotowej sygnalizacji stanowiłoby rażące naruszenie

zasady nemo iudex in causa sua, co w konsekwencji mogłoby wywołać zarówno u

stron, jak i w powszechnym odbiorze przekonanie o braku bezstronności sądu i

rzetelności procesu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek Sędziego Sądu Najwyższego Andrzeja Stępki o wyłączenie

Sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka jest niedopuszczalny z mocy

ustawy, wobec czego należało pozostawić go bez rozpoznania.

Z przedstawionej we wniosku argumentacji wynika, że jedynym powodem, dla

którego SSN Andrzej Stępka wystąpił z wnioskiem o wyłączenie SSN Antoniego

Bojańczyka jest okoliczność, że został on powołany na urząd sędziego – jak

twierdzi wnioskujący Sędzia - w wadliwej procedurze nominacyjnej

przeprowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8

grudnia 2017 r.

Zgodnie z wyrażonym w podobnych sprawach zapatrywaniem Sądu

Najwyższego, okoliczność powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. nie podpada pod dyspozycję art. 41 § 1

k.p.k. Stanowisko to – jak już wielokrotnie wskazywano - znajduje potwierdzenie w

treści wyroku z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, w którym Trybunał

Konstytucyjnego uznał, że „[a]rt. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6

czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30),

stosowany odpowiednio na podstawie art. 741 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o

radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75) w zakresie, w jakim dopuszcza

rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania

sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a

II KO 137/24

3

ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r.

poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w

związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. W

konsekwencji wniosek o wyłączenie sędziego, w którym na podstawie art. 41 § 1

k.p.k. kwestionuje się bezstronność sędziego tylko z powodu jego powołania na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. jest niedopuszczalny z mocy ustawy

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 21 lutego 2025 r., IV KK 288/24, 20

lutego 2025 r., I KK 399/24, 27 lutego 2025 r., II KK 430/24, 15 kwietnia 2025 r., V

KK 589/24).

Jednocześnie warto przypomnieć, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są

ostateczne. W doktrynie dominuje pogląd, że moc powszechnie obowiązująca

orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego powoduje, iż wszystkie inne organy władzy

publicznej, również organy władzy sądowniczej, mają obowiązek przestrzegania i

stosowania tych orzeczeń. W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak jest

normatywnych podstaw do podważania konstytucyjnego umocowania Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. oraz jej uprawnień do wykonywania zadań z zakresu wymiaru

sprawiedliwości, a także kwestionowania ważności i skuteczności powołań

sędziowskich dokonanych przez Prezydenta RP w ramach przysługującej mu

wyłącznej i nie podlegającej weryfikacji prerogatywy, na podstawie rekomendacji

udzielonej przez ten organ (zob. m.in.: postanowienie TK z dnia 3 czerwca 2008 r.,

Kpt 1/08; wyrok TK z dnia 25 czerwca 2012 r., K 18/09; wyrok TK z dnia 11

września 2017 r., K 10/17, OTK-A 2017, poz. 64).

Odnosząc się do kwestii naruszenia zakazu nemo iudex in causa sua, to

zauważyć należy, że skoro art. 41 k.p.k. nie obejmuje swoim zakresem badania

okoliczności związanych z powołaniem na urząd sędziego, to tym samym zarzut

orzekania przez sędziego we własnej sprawie pozostaje na gruncie tego przepisu

zupełnie bezprzedmiotowy.

Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że w orzecznictwie Sądu

Najwyższego konsekwentnie przyjmowano, że użyte w art. 42 § 1 k.p.k. pojęcie

II KO 137/24

4

„sędziego” odnosi się wyłącznie do sędziego, którego dotyczą wątpliwości co do

jego bezstronności, a więc do samego zainteresowanego. Oznacza to, że brak jest

podstaw do przyjęcia, iż sędzia może skutecznie złożyć wniosek o wyłączenie

innego sędziego w trybie art. 42 § 1 k.p.k., co wyklucza dopuszczalność inicjowania

w ten sposób kontroli bezstronności członka składu orzekającego (zob. m.in. wyroki

Sądu Najwyższego z dnia: 4 czerwca 2013 r., II KK 7/13 i 21 kwietnia 2011 r., V KK

386/10). Zgodnie zatem z wcześniejszym stanowiskiem Sądu Najwyższego, sędzia

zgłaszający wniosek o zbadanie bezstronności innego sędziego, z którym zasiada

w składzie, nie może tego uczynić w oparciu o art. 42 § 1 k.p.k. – jako wniosek

sędziego w rozumieniu powołanego przepisu.

Z podanych wyżej względów, wniosek Sędziego Andrzeja Stępki złożony na

podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k. o wyłączenie Sędziego Antoniego

Bojańczyka, należało pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy

ustawy.

[J.J.]

[a.ł]