Sąd Najwyższy przekazał sprawę W.B. do Słubic, bliżej miejsca zamieszkania oskarżonego

Sąd Rejonowy dla Warszawy - Żoliborza w Warszawie postanowieniem z

dnia 19 stycznia 2021 r. zawiesił postępowanie przeciwko W.B. prowadzone pod

sygn. akt III K 463/11. Powodem tej decyzji był stan zdrowia oskarżonego

uniemożliwiający mu udział w rozprawie. Wymieniony Sąd postanowieniem z dnia

16 lutego 2026 r. podjął zawieszone postępowanie i na podstawie art. 37 (powinno

być: art. 37 § 1) k.p.k. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy W.B.

do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu – Sądowi Rejonowemu w

Słubicach. W uzasadnieniu wskazał, że obecnie brak jest przesłanek do uznania, iż

II KO 26/26

2

zachodzi całkowita niezdolność oskarżonego do udziału w rozprawie, który mieszka

w P. (Republika Federalna Niemiec), a powołując się na opinię sporządzoną przez

lekarza neurologa zaznaczył, że „podróż samochodem na dystansie około 574 km

wiąże się z długotrwałym obciążeniem fizycznym i psychicznym, które w przypadku

oskarżonego może wywołać napad padaczkowy, z ryzykiem urazu, krwotoku

mózgowego lub udaru. W dokumentacji medycznej oskarżonego wielokrotnie

podkreślano, że nawet niewielki stres może skutkować poważnymi powikłaniami.

Brak możliwości zapewnienia ciągłego monitorowania stanu zdrowia i

natychmiastowej interwencji medycznej w trakcie tak długiej podróży dodatkowo

zwiększa ryzyko. Choć obecne badania nie wykazują nowych ostrych zmian w

mózgu, stan ogólny pozostaje ciężki, a choroby współistniejące nie uległy poprawie.

W świetle tych danych należy uznać, że podróż samochodem na tak dużą

odległość jest przeciwwskazana ze względów medycznych”. Sąd zwrócił uwagę, że

od jego siedziby w Warszawie miejsce zamieszkania oskarżonego dzieli

wspomniana odległość 574 km, a znacznie mniej, bo 114 km od Sądu Rejonowego

w Słubicach. Podkreślił, że aktualny stan zdrowia oskarżonego nie stanowi

przeciwskazania do udziału w postępowaniu sądowym prowadzonym w sądzie

nieodległym od miejsca jego zamieszkania, nadto powołał orzeczenie Sądu

Najwyższego wskazujące, że ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości jest

dopuszczalne przekazanie w trybie art. 37 k.p.k. sprawy do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu, gdy stan zdrowia oskarżonego uniemożliwia

przeprowadzenie procesu w sądzie miejscowo właściwym, ale dopuszcza

rozpoznanie sprawy przez inny sąd, położony blisko zamieszkania oskarżonego.

Wobec nieprawomocności postanowienia o podjęciu zawieszonego

postępowania akta sprawy zwrócono Sądowi meriti. Z zażaleniem obrońcy

oskarżonego trafiły do Sądu Okręgowego w Warszawie, który postanowieniem z

dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt IX Kz 344/26, utrzymał w mocy wspomniane

postanowienie. Następnie akta sprawy zostały ponownie przekazane do Sądu

Najwyższego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy wskazać na wyjątkowy charakter instytucji

uregulowanej w art. 37 k.p.k., której stosowanie nie powinno być zbyt szerokie,

II KO 26/26

3

bowiem powodowałoby to skutki wręcz sprzeczne z ratio legis tego przepisu,

osłabiając poczucie zaufania nie tylko do konkretnego sądu, lecz również do całego

wymiaru sprawiedliwości (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

sierpnia 2000 r., II KO 156/00 i in.). Niemniej jednak trzeba mieć w polu widzenia,

że pojęcie dobra wymiaru sprawiedliwości, o którym mowa w art. 37 k.p.k., odnosi

się także do realizacji konstytucyjnego i konwencyjnego prawa do rzetelnego

procesu, którego jedną z gwarancji jest rozpoznanie sprawy bez nieuzasadnionej

zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 EKPC). W związku z tym w

Kodeksie postępowania karnego zamieszczono adresowany w pierwszej kolejności

do organów odpowiedzialnych za przebieg procesu nakaz podejmowania starań, by

rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym terminie (art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k.).

Zatem służy dobru wymiaru sprawiedliwości podjęcie decyzji, która prowadzi do

przyspieszenia toku procesu, względnie stwarza możliwość jego prowadzenia, np.

w przypadku, gdy mieszkając daleko od sądu miejscowo właściwego, oskarżony z

uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie dojechać do tego sądu na rozprawę, ale

może stawić się w sądzie bliżej położonym (zob. np. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 12 października 2006 r., III KO 61/06; z dnia 12 marca 2008 r.,

II KO 5/08; z dnia 25 lutego 2010 r., II KO 6/10; z dnia 22 stycznia 2015 r., III KO

107/14; z dnia 20 października 2016 r., V KO 73/16; z dnia 27 kwietnia 2017 r., IV

KO 37/17; z dnia 5 kwietnia 2024 r., III KO 31/24; z dnia 27 lutego 2025 r., III KO

194/24).

Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Biegły lekarz neurolog

stwierdził, że „stan zdrowia oskarżonego jest przewlekle obciążony, jednak brak

jest przesłanek do całkowitej niezdolności do udziału w rozprawie” i powtórzył, że

„stan zdrowia jest ciężki, ale przy odpowiednich zabezpieczeniach nie stanowi

bezwzględnego przeciwwskazania do udziału w rozprawie”. Zarazem wskazał, że

„podróż (oskarżonego – uzup. SN) na dystansie około 574 km jest

przeciwwskazana ze względów medycznych, co oznacza, że organizacja czynności

procesowych na miejscu znacznie bliższym jego zamieszkania byłaby

rozwiązaniem bardziej bezpiecznym i zasadnym. (…) przeprowadzenie rozprawy w

miejscu bliższym miejsca pobytu oskarżonego należy uznać za uzasadnione z

II KO 26/26

4

punktu widzenia medycznego” (opinia z 17 listopada 2025 r., k. 2961-2970 akt

sprawy).

W tym stanie rzeczy nie jest pozbawione racji wystąpienie Sądu Rejonowego

dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie postulujące przekazanie sprawy W. B. do

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Słubicach ze względu na dobro wymiaru

sprawiedliwości. Pozostawienie sprawy w sądzie miejscowo właściwym nie daje

widoków na efektywne prowadzenie procesu, natomiast przeniesienie jej do Sądu

Rejonowego w Słubicach, położonego tuż przy granicy polsko-niemieckiej, w

odległości od miejsca zamieszkania oskarżonego umożliwiającej odbycie podroży

w czasie nieprzekraczającym dwóch godzin, stwarza możliwość przeprowadzenia

rozprawy i wydania merytorycznego orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[WB]

[r.g.]