Sąd najwyższy

Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. VIII K 71/23, Sąd Okręgowy

w Warszawie umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego wobec

skazanego J.S. Na to postanowienie obrońca skazanego wniósł zażalenie, które nie

zostało uwzględnione w instancji odwoławczej. Postanowieniem Sądu Apelacyjnego

w Warszawie z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. II AKz 1211/23, zaskarżone

postanowienie zostało utrzymane w mocy.

W dniu 19 grudnia 2025 r. obrońca skazanego nadała pismo zatytułowane

„wniosek o wznowienie z urzędu postępowania sądowego zakończonego

II KO 265/25

2

prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego

2024 r. w sprawie o sygn. akt II Akz 1411/23, ze względu na ujawnienie uchybienia

wymienionego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.” Wskazała w nim, że wydanie orzeczenia

przez SSA X. Y., tj. sędziego powołanego do Sądu Apelacyjnego na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

niektórych innych ustaw, skutkowało wystąpieniem powyższego uchybienia.

Powołując się na treść uchwały BSA I-4110-1/20 wskazała, że brak wniosku

złożonego na podstawie art. 41 k.p.k. nie zamyka drogi do badania tej kwestii z

urzędu. Podniosła nadto, że SSA X. Y. zgodnie z medialnymi doniesieniami sama

uważa, że ma wadliwy status i nie chce brać udziału w wydawaniu wyroków, które

mogą być potem uchylane, a Skarb Państwa obciążony koniecznością wypłaty

odszkodowań. Obrońca wniosła w konsekwencji o wznowienie postępowania,

uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu

w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Na wstępie stwierdzić trzeba, że treść przedmiotowego wniosku przesądza o

tym, że uznać go należało za inicjatywę podjętą w oparciu o art. 9 § 2 k.p.k. Instytucja

uregulowana treścią tego przepisu może być stosowana do postępowań

zakończonych prawomocnym orzeczeniem sądowym, obok wnioskowego trybu

wznowienia takiego postępowania, jako impuls do podjęcia czynności z urzędu.

Wznowienie postępowania z powodu uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. dopuszczalne jest

wyłącznie w tej formie (art. 542 § 3 k.p.k.). Jak wynika z treści pisma, podstawą

takiego wznowienia miałaby być nienależyta obsada sądu odwoławczego – Sądu

Apelacyjnego w Warszawie.

Badając wystąpienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych w

postanowieniu tego sądu z dnia 28 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy nie stwierdził, by

orzeczenie to było nimi obarczone, w tym także uchybieniem w postaci nienależytej

obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). Tej podstawy uchylenia orzeczenia nie należy

bowiem wywodzić z kwestii związanych z procedurą powołania (zob. np.

postanowienia SN z dnia 18 lipca 2024 r., V KO 38/24, z dnia 9 kwietnia 2026 r., I

KO 14/26). Sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8 grudnia

II KO 265/25

3

2017 r., przez Sejm RP, jest zgodny z Konstytucją RP, o czym orzekł Trybunał

Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt K 12/18. Bezwzględną

przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., w postaci nienależytej obsady sądu,

wiązać należy z rozpoznaniem sprawy w składzie odbiegającym liczbowo lub

strukturalnie (jakościowo) od składu przewidzianego dla rozpoznania danej kategorii

spraw w sądzie określonego szczebla lub w danym postępowaniu. Bezprzedmiotowe

przy tym było odwoływanie się w piśmie sygnalizacyjnym do treści uchwały, która

utraciła wszak znaczenie prawne (vide: wyrok TK z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn.

akt U 2/20). Notabene ani ta uchwała, ani żadne inne orzeczenie Sądu Najwyższego

nie torowały drogi do kontestowania statusu sędziego sądu powszechnego li tylko z

uwagi na tryb powołania. Dla skuteczności takiej czynności wymagały bowiem

wykazania, że sędzia nie mógł być gwarantem atrybutu swobody orzeczniczej w

konkretnej sprawie. Za niezbędne traktowały istnienie nie tylko takiego zagrożenia,

ale nadto związku przyczynowego między sposobem procedowania a potencjalnym

brakiem obiektywizmu. Innymi słowy, musiały zaistnieć w sprawie konkretne

przejawy sprzeniewierzenia się przez sędziego tym wartościom oraz ich realny

wpływ na konkretną sferę orzeczniczą (zob. np. uchwała siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt I KZP 2/22, postanowienia: z dnia

31 sierpnia 2022 r., II KK 85/22, z dnia 24 sierpnia 2022r., III KK 216/22). Tego

kryterium nie spełniały doniesienia dotyczące oglądu na sposób powołania na urząd

sędziego Sądu Apelacyjnego samej sędzi X. Y., która przecież dysponuje

instrumentami procesowymi mającymi służyć realizacji zasady obiektywizmu

orzekania. Zaznaczyć trzeba również, że jeżeli strona upatrywałaby w określnych

okolicznościach braku tej gwarancji ze strony danego sędziego, to adekwatną

metodą do podjęcia czynności sprawdzających w tej materii są uprawnienia

przewidziane w art. 41 § 1 k.p.k. oraz w art. 42a § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r. 334 t.j.). Ewentualne

nieprawidłowości w tym zakresie nie lokują się natomiast w katalogu uchybień

wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., stanowiących jedyny możliwy asumpt do

wznowienia postępowania z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.).

Nie znajdując takich podstaw w postępowaniu dotyczącym J.S., Sąd

Najwyższy orzekł zatem jak w sentencji postanowienia.

[WB]

[r.g.]

II KO 265/25

4