Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie postępowania

Skazany J.T. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2020 r.,

sygn. akt II AKa 354/19, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga

w Warszawie z dnia 17 lipca 2019 r., sygn. akt V K 7/18. W uzasadnianiu

uzupełniającego wniosku o wznowienie postępowania i wyznaczenie obrońcy

skazany odwołał się do wadliwości prowadzonego postępowania odwoławczego,

II KO 27/26

2

odniósł się do dowodów, przedstawiając własną wersję wydarzeń. Zarzucił też

sądowi brak dążenia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy poprzez

zaniechanie uzupełnienia postępowania dowodowego w kierunku określonym w

oddalonych wnioskach dowodowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Na wstępie należy odwołać się do treści art. 545 § 3 k.p.k., który stanowi, iż

sąd, orzekając jednoosobowo, odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od

prokuratora, adwokata, radcy prawnego albo radcy Prokuratorii Generalnej

Rzeczypospolitej Polskiej, bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych,

jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do okoliczności, które

były już rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego

oczywista bezzasadność.

Powyższe unormowanie pozwala więc na wstępną kontrolę wniosku o

wznowienie – i to bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych - celem

wyeliminowania konieczności przeprowadzania różnego rodzaju czynności

procesowych związanych z wnioskiem, który w stopniu oczywistym nie może

doprowadzić do wznowienia postępowania. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż

decydująca jednak jest sama treść wniosku o wznowienie, która może być

oczywiście bezzasadna z różnych powodów. Ta oczywista bezzasadność wynikać

może z tego, że we wniosku wskazano podstawy wznowienia, które nie są

przewidziane w ustawie albo z tego, że w ogóle nie wskazano żadnych podstaw

wznowienia, ograniczając się do postulowania przeprowadzenia kolejnej kontroli

odwoławczej (zob. postanowienie SN z dnia 9 lipca 2024 r., III KO 81/24;

postanowienie SN z dnia 26 września 2024 r., IV KO 97/24, postanowienie SN z

dnia 24 lipca 2025 r., I KO 77/25).

Podkreślić należy, że prawomocnemu wyrokowi skazującemu, mocą którego

obalono domniemanie niewinności oskarżonego w zakresie czynu będącego

przedmiotem danego postępowania sądowego, przysługują co do zasady walory

trwałości, niezmienności i ostateczności. Tylko wyjątkowe okoliczności, ściśle

wskazane w przepisach procedury karnej, mogą uzasadniać potrzebę wzruszenia

prawomocnego orzeczenia. Takimi okolicznościami są m.in. przesłanki

II KO 27/26

3

uzasadniające wznowienie postępowania wskazane w treści art. 540 k.p.k., art.

540a k.p.k. oraz art. 542 § 3 k.p.k., zaś jedną z tego rodzaju podstaw jest ujawnienie

się, po wydaniu orzeczenia, nowych faktów lub dowodów wskazujących na to, że

skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie

podlegał karze (art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k.).

Strona powołując się na treść art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. musi wykazać, że

miało miejsce ujawnienie się już po wydaniu orzeczenia nowych faktów lub

dowodów (propter nova), które wskazują na zaistnienie okoliczności nieznanych

przedtem zarówno sądowi (noviter producta), jak również stronie (noviter reperta).

Te nowe dowody lub fakty powinny wskazywać z wysokim prawdopodobieństwem,

że oskarżony został skazany za czyn, którego nie popełnił, lub za czyn, który nie

stanowił przestępstwa, albo nie podlegał karze. Nowe fakty lub dowody, które nie

wskazują na takie sytuacje, a także te, które nie mogą być uznane za nowe,

ponieważ były znane sądowi orzekającemu lub stronie, nie mogą stanowić

podstawy do wznowienia prawomocnie zakończonego postępowania. Nawet jeśli

postępowanie było dotknięte uchybieniami proceduralnymi lub materialno-

prawnymi, nie można go wznowić, ponieważ w takich przypadkach istnieje inny

środek zaskarżenia w postaci kasacji, a nie wniosek o wznowienie procesu (zob.

postanowienie SN z dnia 14 grudnia 2022 r., III KO 81/22). Nie chodzi zatem

jedynie o przedstawienie wątpliwości, co do wcześniejszych ustaleń faktycznych, a

o wykazanie błędności wyroku skazującego (zob. postanowienie SN z dnia 29

września 2010 r., IV KO 55/10; postanowienie SN z dnia 16 października 2013 r., II

KO 84/13; postanowienie SN z dnia 4 grudnia 2014 r., III KO 44/14; postanowienie

SN z dnia 30 kwietnia 2025 roku, III KO 45/25; postanowienie SN z dnia 17 lipca

2024 r., V KO 25/24).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić

należy, że skazany we wniosku nie przedstawił takich okoliczności, które

uzasadniałyby wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, a w szczególności

nie powołał żadnych nowych faktów ani dowodów, nieznanych sądowi. Skazany

zaprezentował swoją wersję wydarzeń i ocenę zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego. Okoliczności te nie mogą jednak stanowić podstawy do wznowienia

postępowania. Należy bowiem wskazać, że postępowanie wznowieniowe nie

stanowi powtórzenia postępowania apelacyjnego i nie jest swego rodzaju "trzecią

instancją", mającą służyć kolejnemu weryfikowaniu poprawności orzeczeń

II KO 27/26

4

zapadłych w sądach pierwszej i drugiej instancji. Tym bardziej, że okoliczności

wskazane przez wnioskodawcę były przedmiotem kasacji obrońcy skazanego,

która została oddalona postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2022

r., sygn. akt II KK 270/20, jako oczywiście bezzasadna.

Konkludując, mając na uwadze powyższe rozważania, wniosek skazanego o

wznowienie postępowania, należało uznać za oczywiście bezzasadny i na

podstawie art. 545 § 3 k.p.k. odmówić jego przyjęcia.

Wobec stwierdzenia oczywistej bezzasadności wniosku o wznowienie,

bezprzedmiotowe było rozpatrywanie wniosku skazanego o wyznaczenie obrońcy z

urzędu.

[J.J.]

[a.ł]