SN nie wznowi z urzędu postępowania kasacyjnego, w którym oddalił kasację obrońcy

Skazany T. L. pismem z 24 marca 2026 r. zwrócił się do Sądu Najwyższego

o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu

Najwyższego z 18 marca 2026 r. wydanym w sprawie II KK 46/26, w której

oddalono kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną. W piśmie tym

wskazał na zaistnienie w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 439 §

1 pkt 2 k.p.k.), z uwagi na udział w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej sędziego SSN

II KO 47/26

2

Jerzego Grubby, podlegającego zdaniem sygnalizującego wyłączeniu na mocy art.

40 § 1 k.p.k., albowiem był członkiem składu orzekającego, który wyrokiem Sądu

Najwyższego z 14 lutego 2024 r. uchylił zaskarżony kasacją wyrok Sądu

Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt VI Ka

95/21 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym.

Rzecz jednak w tym, że w niniejszej sprawie wznowienie postępowania

zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego jest prawnie niedopuszczalne

z przyczyn wskazanych niżej. W postanowieniu z 13 kwietnia 2016 r. (sygn. akt III

KO 130/15), Sąd Najwyższy, odwołując się do szeregu wcześniejszych judykatów,

wskazał, iż jest oczywiste, że postępowanie kasacyjne zakończone

postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację w ogóle nie podlega

procedurze wznowieniowej. Ugruntowane od lat stanowisko Sądu Najwyższego w

tym zakresie jest jednoznaczne. Odsyłając wnioskodawcę do licznych,

szczegółowo uzasadnianych judykatów, w tym miejscu należy jedynie podkreślić,

że wznowienie, określone przepisem art. 540 § 1 k.p.k. oraz w art. 542 § 3 k.p.k.,

następuje w odniesieniu do postępowania zakończonego prawomocnym

orzeczeniem. Do tej kategorii orzeczeń należą tylko orzeczenia Sądu Najwyższego

rozstrzygające merytorycznie o przedmiocie procesu, a więc np. orzekające (po

uchyleniu zaskarżonego orzeczenia) o umorzeniu postępowania, czy uniewinnieniu

(art. 537 § 2 k.p.k.). Nie należy do niej natomiast postanowienie Sądu Najwyższego

oddalające kasację, jako że postanowienie to - rozstrzygające jedynie o

niezasadności skargi (i niestwierdzeniu uchybień podlegających badaniu z urzędu

na podstawie art. 536 k.p.k.) - nie narusza prawomocności orzeczenia, które tą

kasacją zostało zaskarżone i które zakończyło postępowanie. W takim razie, w

świetle art. 544 § 2 k.p.k. oraz przepisów wymienionych powyżej, nie ulega

wątpliwości, że postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego

postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację jest niedopuszczalne.

Trafność tego stanowiska Sąd Najwyższy potwierdził w uzasadnieniu

postanowienia z 23 marca 2023 r. (sygn. akt I KZP 17/22). W ocenie Sądu

Najwyższego w składzie poszerzonym potwierdzono stanowisko, że „skoro

postanowienie Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji nie jest prawomocnym

II KO 47/26

3

orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. to

nie wchodzi w grę możliwość wznowienia z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k.

wobec ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.

postępowania kasacyjnego zakończonego wydaniem wskazanego postanowienia.

Ujawnienie uchybienia z kręgu art. 439 § 1 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym w

związku z oddaleniem kasacji nie rzutuje w żadnym razie na konieczność

wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, a

więc prawomocnie rozstrzygającego o odpowiedzialności karnej oskarżonego".

W postanowieniu SN z 12 kwietnia 2001 r. w sprawie III KO 53/99, stwierdzono,

iż „oddalając kasację Sąd Najwyższy orzeka jedynie o niezasadności skargi

kasacyjnej i w żadnym wypadku nie wkracza w sferę, w której zaskarżony kasacją

wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej”. Warto podkreślić, że tożsamy pogląd

dominuje również w literaturze (zob. T. Grzegorczyk (w:) Kodeks postępowania

karnego. Komentarz, wyd. III, Kraków 2003; D. Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Z.

Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz,

Warszawa 2013; J. Matras (w:) Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. II,

red. K. Dudka, Warszawa 2020; D. Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M.

Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz

aktualizowany, LEX/el. 2020).

Reasumując, zaprezentowane powyżej rozważania wskazują, że brak jest

podstaw do odstępowania od przedstawionej wyżej, utrwalonej linii interpretacyjnej.

Wobec tego w przedmiotowej sprawie należało stwierdzić niedopuszczalność

wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu

Najwyższego z 18 marca 2026 r. wydanego w sprawie II KK 46/26, w której

oddalono kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną. W przypadku

uznania przez organ procesowy, że sygnalizowane przez stronę uchybienie w

sposób oczywisty nie wystąpiło, jak również w sytuacji gdy wznowienie takie nie

jest prawnie dopuszczalne, wystarczy poinformować podmiot sygnalizujący o braku

możliwości wznowienia postępowania z urzędu, względnie wydać w tym

przedmiocie niezaskarżalne zarządzenie. W realiach niniejszej sprawy można

byłoby zatem poprzestać jedynie na pisemnym poinformowaniu skazanego T. L. o

braku podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego, jednakże za celowe

II KO 47/26

4

uznano podjęcie decyzji w formie niezaskarżalnego zarządzenia (zob. uchwała

Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 24 maja 2005 r. w sprawie I KZP 5/05,

OSNKW 2005, z. 6, poz. 48). Nadmienić przy tym wypada, iż nie można

abstrahować od charakteru bezwzględnych przyczyn odwoławczych, nadającego

im walor oczywistości i istotności, co powoduje, iż ich wystąpienie podlega badaniu

przez każdy sąd, na każdym etapie postępowania sądowego, nie wyłączając

kasacyjnego i wznowieniowego i to niezależnie od zakresu zaskarżenia i

podniesionych zarzutów. Przypomnieć należy, iż bezwzględna przyczyna

odwoławcza to sytuacja wyjątkowa, jasno określona w ustawie i niepoddająca się

interpretacji na obszarze wykładni teleologicznej. Sytuacja ta występuje albo

zachodzi jej brak, tertium non datur. Taka okoliczność w kasacyjnej weryfikacji nie

została stwierdzona, co po myśli art. 542 § 4 k.p.k. samo w sobie wyklucza

dopuszczalność wznowienia postępowania kasacyjnego. Rozpoznanie kasacji rodzi

wiążące domniemanie, że sprawa została przez Sąd Najwyższy rozpoznana

również z punktu widzenia ewentualnych uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. (także w

ramach autokontroli), co tym samym blokuje możliwość wznowienia postępowania

z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k.

Z przedstawionych wyżej względów zarządzono jak na wstępie.

[r.g.]