Przydział spraw w Sądzie Apelacyjnym nie wystarczył do przekazania zażalenia A.F.

Sąd Apelacyjny w Warszawie zwrócił się do Sądu Najwyższego o

przekazanie rozpoznania w trybie art. 37 k.p.k. innemu równorzędnemu sądowi

sprawy A.F. z zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z 22

listopada 2024 r. w sprawie XI Kow 1652/24 w przedmiocie udzielenia zezwolenia

na wykonanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, z

uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając swoje wystąpienie Sąd

Apelacyjny w jednoosobowym składzie z udziałem sędziego SA X. Y. wskazał, iż za

przekazaniem sprawy innemu równorzędnemu sądowi przemawia okoliczność, iż

II KO 54/25

2

przydział spraw dokonywany jest z naruszeniem przede wszystkim art. 47a § 1 i §

2, ale także art. 55 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów

powszechnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.). Jednocześnie wskazał, że

podział czynności ustala prezes Sądu, zgodnie z art. 22a § 1 wskazanej ustawy, a

sędzia X.1 Y.1 pełni funkcję prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie, w sytuacji

braku skutecznego odwołania z tej funkcji sędziego X.2 Y.2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Inicjatywa Sądu terytorialnie właściwego nie zasługiwała na uwzględnienie.

Możliwość skorzystania z tak zwanej właściwości z delegacji określonej w art. 37

k.p.k. możliwa jest tylko w razie zaistnienia okoliczności dających podstawę do

racjonalnego twierdzenia, że w odbiorze powszechnym powstaną wątpliwości, co do

zdolności sądu właściwego do rozpoznania sprawy w sposób bezstronny. Przedmiotowa

sprawa nie należała do kręgu spraw, w których uzasadnione było procedowanie na

podstawie art. 37 k.p.k. Ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo Sądu Najwyższego,

wskazuje, że przekazanie sprawy w trybie tego przepisu uzasadnione jest tylko wówczas,

gdy przemawiają za tym szczególne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości,

co oznacza, że w sprawie muszą wystąpić tego rodzaju okoliczności, które mogą stwarzać

uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania

sprawy w danym sądzie, co jednocześnie mogłoby wywołać, nawet mylne przekonanie, że

w sądzie właściwym miejscowo nie ma wystarczających warunków do rozpoznania sprawy

w sposób w pełni obiektywny. Do takich okoliczności ani judykatura, ani literatura

nie zalicza kwestii sposobu przydziału do rozpoznania spraw poszczególnym sędziom.

W podstawie przekazania sprawy w trybie art. 37 k.p.k. nie mieści się zatem

kwestionowanie, i to ze strony właściwego miejscowo sądu, sposobu, w jakim przydzielono

do rozpoznania sprawę konkretnemu składowi. Kwestię bezstronności, niezawisłości i

obiektywizmu rozstrzygania w orzecznictwie Sądu Najwyższego odnoszono do sądu, który

jest właściwy miejscowo, przy czym te warunki oceniano przez pryzmat okoliczności

zewnętrznych, związanych ściśle z konkretną sprawą, tj. stronami i uczestnikami

postępowania oraz przedmiotem postępowania, które to okoliczności mogły wpływać na

swobodę orzekania i bezstronność sędziego. Stwierdzenie wystąpienia takich okoliczności

każdorazowo musi mieć charakter realny i konkretny, co powinno znaleźć odzwierciedlenie

II KO 54/25

3

i zastosowanie w każdej indywidualnej sprawie, która ma zostać przekazana do innego

sądu równorzędnego na podstawie art. 37 k.p.k. (zob. postanowienie SN z 26 czerwca

2025 r., II KO 75/25). Mimo że dobro wymiaru sprawiedliwości jest pojęciem abstrakcyjnym

i ocennym, to przekonanie oparte jedynie na przypuszczeniach i założeniach o charakterze

hipotetycznym nie stanowi wystarczającej podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi

równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k., jeśli nie znajdują uzasadnienia

w realiach konkretnej sprawy (zob. postanowienie SN z 16 lipca 2014 r., III KO 50/14;

postanowienie SN z 3 sierpnia 2022 r., I KO 81/22; postanowienie SN z 26 września 2024

r., III KO 121/24). Niezależnie od sposobu przydzielenia sprawy referentowi każdorazowo

dla stwierdzenia zaistnienia podstaw do wyjęcia sprawy spod kompetencji sądu właściwego

miejscowo znaczenie mają przede wszystkim okoliczności, chociażby mogące wpływać na

swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w

sposób obiektywny. Także w przypadku czynność techniczno-organizacyjnych związanych

z samym przydziałem sprawy wymagane jest więc wykazanie w sposób zrozumiały i

logiczny,iż czynność ta w realiach konkretnej sprawy takie znaczenie, że rodzi u

postronnego obserwatora wątpliwości co do bezstronności sędziego wyznaczonego do jej

rozpoznania. Brak takiego klarownego powiązania podniesionych w wystąpieniu Sądu

Apelacyjnego zastrzeżeń odnośnie do podziału czynności sędziów w tym sądzie

z zakłóceniem swobody orzekania Sądu w konkretnej sprawie skazanej A.F., w

szczególności jego wpływu na postrzeganie przez opinię społeczną kwestii obiektywizmu i

bezstronności sądu meriti, powoduje, iż twierdzenie, że w odbiorze powszechnym

powstaną wątpliwości co do zdolności sądu właściwego do rozpoznania sprawy w sposób

bezstronny, w sytuacji, gdy tożsame mankamenty występują we wszystkich sądach

apelacyjnych w kraju, nie spełnia kryterium racjonalności.

Podkreślenia wymaga, iż rozwiązywanie bieżących problemów, czy to technicznych

czy organizacyjnych, nie jest domeną Sądu Najwyższego, lecz kierownictwa sądu, a w

szczególności jego prezesa, który dysponuje odpowiednimi instrumentami ustawowymi

(art. 47a, art. 47b, art. 77 § 9 ustawy z 27 lipca 2001 r. ustawy Prawo o ustroju sądów

powszechnych). Poza kognicją Sądu Najwyższego procedującego w trybie art. 37 k.p.k.

pozostaje jednak badanie prawidłowości wyznaczenia prezesa sądu przez Ministra

Sprawiedliwości, zwłaszcza w sytuacji, gdy podmiot, którego uprawnienia zarządcze są

kwestionowane nie jest inicjatorem tego postępowania. Natomiast kwestie

sygnalizowanych w przedmiotowym wniosku nadużyć, w postaci wszelkich działań

sprzecznych z zasadą legalizmu, powinny być rozpoznane w stosownych dedykowanych

II KO 54/25

4

tego rodzaju sprawom postępowaniach - w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej

i karnej.

Uwzględniając całokształt przeprowadzonych wyżej rozważań, postanowiono

jak na wstępie.

[WB]

[r.g.]