Sąd Najwyższy nie przekazał sprawy P. K. do innego sądu mimo zarzutów wobec przydziału spraw

Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z 26 marca 2025 r. wystąpił

do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy, o sygn. II AKz 1138/24,

innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Uzasadniając swoje wystąpienie Sąd Apelacyjny wskazał, iż za przekazaniem

sprawy innemu równorzędnemu sądowi przemawia okoliczność, iż przydział spraw

dokonywany jest z naruszeniem przede wszystkim art. 47a § 1 i § 2, ale także art.

55 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t. j. Dz.

U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.). Jednocześnie wskazał, że podział czynności ustala

II KO 72/25

2

prezes sądu, zgodnie z art. 22a § 1 wskazanej ustawy, a sędzia D.M. pełni funkcję

prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie, w sytuacji braku skutecznego odwołania

z tej funkcji sędziego X. Y., uniemożliwia utworzenie do rozpoznania przedmiotowej

sprawy składu sądu niezawisłego i bezstronnego w wymiarze obiektywnym, z

uwagi na pomijanie grupy sędziów tego Sądu Apelacyjnego, w tym sędziego

referenta tej sprawy, w losowaniu wszystkich spraw należących do właściwości

tego sądu, co czyni ten przydział nie losowym, a arbitralnym i pozornym,

naruszającym dobro wymiaru sprawiedliwości. Wskazał jednocześnie na inne

nieprawidłowości w procedurze zmian kadrowych dotyczących kierownictwa Sądu

Apelacyjnego w Warszawie, naruszających art. 28 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 27

lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz organizacyjnych, w tym

podziale czynności i przydziale spraw sędziom w pionie karnym, co potwierdzone

zostało w sprawach indywidualnych odwołań w stosownych uchwałach Krajowej

Rady Sądownictwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek o przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do argumentacji przytoczonej we wniosku Sądu Apelacyjnego

w pierwszej kolejności wskazać należy, że instytucja określona w art. 37 § 1 k.p.k.

ma charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd

miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie

świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się

dobru wymiaru sprawiedliwości. Do okoliczności za tym przemawiających należą

między innymi sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub

stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania sprawy

w sposób w pełni obiektywny przez sąd miejscowo właściwy. Obowiązek wykazania,

że zachodzą takie przesłanki spoczywa na sądzie występującym z inicjatywą w

trybie art. 37 § 1 k.p.k.

Przesłankę określoną w art. 37 § 1 k.p.k., z uwagi na ekstraordynaryjny

charakter instytucji przekazania sprawy w tym trybie, interpretować należy w

sposób restryktywny. Zmiana bowiem właściwości miejscowej sądu na tej

II KO 72/25

3

podstawie powinna następować tylko w wyjątkowych sytuacjach, mogących w razie

ich wystąpienia rzutować w sposób jednoznacznie negatywny na dobro wymiaru

sprawiedliwości w kontekście konkretnie rozpatrywanej sprawy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że

argumentacja zaprezentowana w rozpoznawanym wniosku, choć obszernie

wskazująca na zmiany organizacyjne i związane z tym nieprawidłowości dotyczące

organizacji pracy Sądu Apelacyjnego czy też z zakresu obowiązków sędziów,

jakkolwiek ważka, gdyż - jak wskazał Sąd Apelacyjny - doszło do działań, które

w konsekwencji doprowadziły do ograniczenia orzekania grupy sędziów do

konkretnych spraw - to jednakże nieprawidłowości te nie uzasadniają, że w tej

konkretnej sprawie zasadnym jest wniosek złożony w trybie art. 37 § 1 k.p.k. Nie

wykazano bowiem, że zastosowany w sądzie właściwym miejscowo przydział

spraw sędziom, wpływa na zdolność sądu - w składzie wyznaczonym do

rozpoznania sprawy P. K. - do orzekania w sposób obiektywny i bezstronny.

Wprawdzie przy dokonywaniu oceny kwestii możliwości bezstronnego i

swobodnego orzekania przez sąd właściwy miejscowo należy mieć na uwadze

całokształt okoliczności konkretnej sprawy to założenia o charakterze

hipotetycznym i ogólnym nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do

przekazania w trybie art. 37 § 1 k.p.k. sprawy innemu sądowi równorzędnemu, jeśli

nie znajdują uzasadnienia w realiach konkretnej sprawy – a z taką sytuacją mamy

do czynienia w niniejszym postępowaniu.

Konkludując, w przedmiotowej sprawie nie wykazano takich okoliczności,

które nasuwałyby wątpliwości odnośnie do braku warunków do obiektywnego

rozpoznania sprawy P. K. w sądzie właściwym, a tym samym by dobro wymiaru

sprawiedliwości było zagrożone. Rozpoznając bowiem złożony wniosek Sąd

Najwyższy doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do przyjęcia, że istnieją

wątpliwości co do bezstronności składu mającego w tej sprawie orzekać. Nie

wykazano bowiem przesłanek uzasadniających stwierdzenie, że procedowanie

Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie, której przedmiotem jest zażalenie na

zarządzenie sędziego Sądu Okręgowego w Warszawie z 23 października 2024 r.,

sygn. X Ko 311/24 - nie byłoby bezstronne, a co za tym idzie sprzeczne z dobrem

wymiaru sprawiedliwości.

II KO 72/25

4

Sąd Najwyższy mając powyższe na uwadze, orzekł jak w części

dyspozytywnej nn. postanowienia.

[WB]

[r.g.]