Uniewinnienie oskarżonej za biżuterię z sklepu uchylone, skarga obrońcy oddalona

Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 11/25, Sąd Rejonowy w

Piasecznie uniewinnił A.W. od popełnienia czynu z art. 278 § 1 k.k., tj. tego, że w

bliżej nieustalonym dniu, lecz nie później niż 26 kwietnia 2024 r. w miejscowości P.,

w sklepie N. przy ul. […], dokonała zaboru mienia w celu przywłaszczenia w postaci:

bransoletki z czarnym kamieniem (kod.[…]) o wartości 133 zł oraz pierścionka (kod

II KS 30/26

2

[…]) o wartości 692 zł, co spowodowało stratę o łącznej wartości 825 zł na rzecz

firmy N..

Apelację na niekorzyść oskarżonej wniósł prokurator Prokuratury Rejonowej

w Piasecznie. Zaskarżając wyrok w całości, na zasadzie art. 427 § 2 k.p.k. oraz art.

438 pkt 2 k.p.k., zarzucił „obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść

orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k., art. 366 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez wadliwą ocenę

dowodów, w szczególności zeznań świadków: M.B., U.P. i K.B., które nie zostały

uznane za w pełni wiarygodne z uwagi na zależność służbową świadków i ich relację

z pracodawcą, będącym pokrzywdzonym w tej sprawie, jak i uznanie przez sąd za

wiarygodne wyjaśnień oskarżonej, które są sprzeczne z pozostałym materiałem

dowodowym, w szczególności z zeznaniami świadków oraz dokumentacją zdjęciową,

jak i zasadami doświadczenia życiowego, co w konsekwencji doprowadziło do

błędnych ustaleń faktycznych i uniewinnienia oskarżonej, podczas gdy materiał

dowodowy zgromadzony w sprawie stanowił wystarczającą podstawę dla skazania

A.W. za zarzucany jej czyn”. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Obrońca oskarżonej, odpowiadając na apelację prokuratora, wniósł o

utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 12 maja 2026 r., sygn. akt IX

Ka 326/26, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w

Piasecznie do ponownego rozpoznania.

Skargę na wyrok uchylający wniósł obrońca oskarżonej i na podstawie art.

539a § 3 k.p.k. rozstrzygnięciu temu zarzucił obrazę przepisów postępowania, a to

„art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k., poprzez przedwczesne i bezzasadne

uznanie, iż ziścił się warunek z art. 454 § 1 k.p.k. pozwalający na uchylenie w całości

wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania -

stanowiące konsekwencję przyjęcia przez Sąd Odwoławczy, iż sama możliwość

dokonania przez ten sąd odmiennej oceny wyjaśnień oskarżonej oraz zeznań

świadków, wskazanych w treści apelacji prokuratora, z jednoczesnym brakiem

przeprowadzenia i uwzględnienia całokształtu zebranego w sprawie materiału

dowodowego, jest wystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius,

określonej w art. 454 § 1 k.p.k. - podczas gdy Sąd Odwoławczy jest upoważniony do

II KS 30/26

3

wydania takiego orzeczenia tylko wówczas, gdy po dokonaniu ponownej oceny

całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, dochodzi do wniosku, że

istnieje możliwość wydania wyroku skazującego, a na przeszkodzie ku temu stoi

określona w art. 454 § 1 k.p.k. reguła ne peius”.

Autorka skargi wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi odwoławczemu - Sądowi

Okręgowemu w Warszawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesiona przez obrońcę oskarżonej skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej

instancji, stosownie do treści art. 539a § 3 k.p.k., może być wniesiona wyłącznie z

powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 §

1 k.p.k. Z kolei zgodnie z art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., uchylenie orzeczenia i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w

wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne

przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Z obowiązujących uregulowań

wynika więc, że jednym z powodów uzasadniających uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania,

jest wynikająca z art. 454 § 1 k.p.k. reguła ne peius.

W realiach rozpoznawanej sprawy, co wprost wynika z treści uzasadnienia, to

właśnie art. 454 § 1 k.p.k. i zakaz skazania w postępowaniu odwoławczym

oskarżonej uniewinnionej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, był podstawą

wydania wyroku kasatoryjnego.

Sąd Okręgowy w Warszawie zgodził się z zarzutem apelacyjnym prokuratora

i argumentacją przedstawioną w jego uzasadnieniu, iż w sprawie doszło do

naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisu art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k., którego

następstwem był błąd w ustaleniach faktycznych i niezasadne uniewinnienie

oskarżonej. Nie zgodził się z konkluzją Sądu pierwszej instancji, że w sprawie brak

było dowodu przemawiającego za tym, iż oskarżona dopuściła się zarzucanego jej

czynu uznał, że ocena ta ma charakter całkowicie dowolny i pozostaje w

sprzeczności z treścią zebranych dowodów. Sąd Okręgowy wskazał ma w tym

II KS 30/26

4

zakresie na bezkrytyczne danie wiary wyjaśnieniom oskarżonej i pominięcie tej

części jej wyjaśnień, w których przyznała, że zabrała bransoletkę wskazaną w

zarzucie a w to miejsce pozostawiła swoją przekładając na nią metkę, tłumacząc

takie postąpienie rzekomą akceptowalną praktyką zamiany biżuterii z asortymentu

sklepu na własną, dowolność oceny zeznań przesłuchanych świadków, w tym U.P. i

K.B., w zakresie w jakim potwierdzili przyznanie się oskarżonej do przywłaszczenia

biżuterii, czy pokrzywdzonego J.C. oraz niejasności dotyczące kodu i ceny

pierścionka z różowym oczkiem.

W ocenie Sądu odwoławczego, zasadność wywiedzionej na niekorzyść

oskarżonej apelacji i treść art. 454 § 1 k.p.k., stanowiącego, że Sąd odwoławczy nie

może skazać oskarżonego, który został w I instancji uniewinniony, stanowi powód

uchylenia wyroku. Zaskarżone skargą rozstrzygnięcie Sądu odwoławczego nie

narusza w związku z powyższym art. 437 § 2 k.p.k., skoro przepis ten wymienia m.in.

art. 454 k.p.k. jako podstawę wydania wyroku kasatoryjnego. Z uzasadnienia

orzeczenia Sądu Okręgowego jasno bowiem wynika, iż podstawą wydania

orzeczenia kasatoryjnego jest reguła ne peius z art. 454 § 1 k.p.k., a konieczność

przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakreślonym przez Sąd zakresie

(pkt 5.3.2. formularza), jest niczym innym jak zaleceniem adresowanym do Sądu

pierwszej instancji, będącym następstwem przekonania Sądu odwoławczego o

potrzebie skazania A.W. Sąd Okręgowy po analizie zgromadzonego materiału

dowodowego doszedł do przekonania, że oskarżoną należy skazać, czego on, w

związku z treścią art. 454 § 1 k.p.k., uczynić nie mógł. Wprawdzie Sąd Okręgowy

wprost tego nie stwierdza, ale odwołanie się do treści art. 454 § 1 k.p.k. jako

podstawy uchylenia wyroku i stanowisko jakie przedstawił wobec zgłoszonych przez

prokuratora w apelacji zarzutów prowadzą do wniosku o konieczności zbadania

całokształtu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i oceny zabranych

dowodów według zasad określonych w art. 7 k.p.k. oraz wyjaśniania rozbieżności

dotyczących oznaczenia kodu na metce pierścionka i jego rzeczywistej wartości, co,

zdaniem Sądu, będzie miało znaczenie dla ustalenia ogólnej wartości

przywłaszczonych rzeczy. „Na tej podstawie dokona (Sąd Rejonowy – uwaga SN)

prawidłowych ustaleń faktycznych i oceny prawnej zachowania oskarżonej na

gruncie zarzucanego jej czynu” (pkt 5.3.2. formularza).

II KS 30/26

5

Stanowisko Sądu Okręgowego w Warszawie respektuje pogląd wyrażony w

uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., I

KZP 10/18, ponieważ po stwierdzeniu wadliwości oceny dowodów dokonanej przez

Sąd pierwszej instancji, Sąd Okręgowy dokonał ich własnej oceny zgromadzonych,

w szczególności osobowych, i doszedł do przekonania o konieczności skazania

oskarżonej. Warto zauważyć, że według Sądu, materiał dowodowy przemawiający

za sprawstwem oskarżonej był kompletny, a wyjaśnienia wymaga jedynie kwestia

związana z właściwym kodem i wartością pierścionka.

Na marginesie zauważyć trzeba, że skarżąca lojalnie przyznaje, iż rolą Sądu

Najwyższego w postępowaniu skargowym nie jest ocena prawidłowości kontroli

odwoławczej, jednak mimo to w niektórych fragmentach skargi kwestionuje trafność

dokonanej przez Sąd odwoławczy oceny dowodów, zwłaszcza osobowych i

zasadność wynikającego z tej oceny przekonania o sprawstwie oskarżonej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy oddalił skargę obrońcy

oskarżonej A.W.

Marek Pietruszyński

Paweł Wiliński

Waldemar Płóciennik

[WB]

[r.g.]