Sędzia z nominacji neo-KRS nie przyjął wniosku o wznowienie. Postanowienie uchylone

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2026 r., II KO 42/26, wydanym w trybie art. 545

§ 3 k.p.k., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego

Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt V K 105/16 wobec

jego oczywistej bezzasadności.

II KZ 36/26

2

Zażalenie na to postanowienie wniósł R.B. wskazując, że SSN M.S. jako

sędzia zasiadający w składzie Sądu Najwyższego „wedle orzeczeń europejskich i

polskich nie ma prawa orzekać” ze względu na wadliwy proces nominacji na

stanowisko sędziego Sądu Najwyższego. Wskazał też, że nie stać go na

wyznaczenie adwokata z wyboru, a wskazany sędzia „odmawia mu adwokata”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesione przez skazanego zażalenie musiało skutkować uchyleniem

zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy wniosku skazanego o

wznowienie postępowania do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu z

uwagi na zaistnienie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym (tj. Dz.

U. z 2024 r., poz. 622; dalej: ustawa o SN), pozostaje związany uchwałą połączonych

Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110- 1/2020 (OSNK 2020,

z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439

§ 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba

powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co

oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego dotąd, dopóki nie

nastąpi odstąpienie od niej w trybie określonym w art. 88 § 2 ustawy o SN. Do dnia

rozpoznania niniejszej sprawy takie odstąpienie nie nastąpiło, co oznacza, że

zachowuje ona moc obowiązującą. Sąd Najwyższy konsekwentnie stoi na trafnym

stanowisku, że niczego w tym względzie nie zmienił wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61 (tak:

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO

80/21; por. także m.in.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r.,

IV KZ 59/21; wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2023 r., II KK 489/21 oraz

z dnia 12 grudnia 2023 r., II KK 74/22). Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb

Sądu Najwyższego zostało następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6,

poz. 22).

II KZ 36/26

3

W tym względzie istotne jest również stanowisko Europejskiego Trybunału

Praw Człowieka konsekwentnie wyrażane od sprawy Reczkowicz przeciwko Polsce.

ETPCz w tym wyroku wskazał na negatywny wpływ nowelizacji ustawy o KRS na

prawo stron do „sądu ustanowionego ustawą”, stwierdzając: „na mocy ustawy

nowelizującej z 2017 r., która pozbawiła gremia sędziowskie prawa do powoływania

i wyboru sędziów zasiadających w KRS – prawa przyznanego im przez

dotychczasowe ustawodawstwo i mającego oparcie w standardach

międzynarodowych – władza ustawodawcza i wykonawcza uzyskały decydujący

wpływ na skład KRS […]. Ustawa praktycznie usunęła nie tylko dotychczasowy

system przedstawicielski, ale także gwarancje niezależności sądownictwa w tym

zakresie. W rezultacie umożliwiło to władzy wykonawczej i ustawodawczej

bezpośrednią lub pośrednią ingerencję w procedurę powoływania sędziów, z której

możliwości te władze skorzystały – o czym świadczą chociażby okoliczności

towarzyszące zatwierdzaniu kandydatów na sędziów do KRS” (pkt 274 wyroku z dnia

22 lipca 2021 r., skarga 43447/19; zob. również wyrok ETPCz z dnia 8 listopada 2021

r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19 oraz

wyrok ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce,

skarga nr 1469/20; wyrok Wielkiej Izby z dnia 15 marca 2022 r., Grzęda przeciwko

Polsce, skarga nr 43572/18). W wyroku pilotażowym z dnia 23 listopada 2023 r. w

sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21) Trybunał ponownie wskazał,

że sposób powołania sędziów Sądu Najwyższego w opisywanej już powyżej

procedurze z udziałem wadliwie obsadzonej KRS skutkuje brakiem zapewnienia

stronom prawa do sądu należycie obsadzonego w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji

o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Wniosek skazanego R.B. o wznowienie postępowania rozpoznał Sąd

Najwyższy w składzie jednego sędziego w osobie SSN M.S. W sprawie tej orzekał

zatem sędzia Sądu Najwyższego, o którym mowa w przytoczonych stanowiskach

orzeczniczych. SSN M.S. został bowiem powołany na urząd sędziego Sądu

Najwyższego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej

w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.

3).

Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał już stanowisko, że kwalifikowana wada

prawna orzeczenia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi w sytuacji rozpoznania przez

II KZ 36/26

4

sędziego Sądu Najwyższego, o którym mowa w tezie uchwały połączonych Izb Sądu

Najwyższego i w uchwale w sprawie I KZP 2/22, wniosku skazanego o wznowienie

postępowania w trybie art. 545 § 3 k.p.k. (por. m.in.: postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 18 stycznia 2022 r., I KZ

61/21; z dnia 12 kwietnia 2022 r., V KZ 64/21; z dnia 23 listopada 2022 r., II KZ 39/22;

z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 21 stycznia 2025 r., IV KZ 40/24; z

dnia 28 maja 2025 r., V KZ 16/25). Sąd Najwyższy w pełni podziela argumentację

zaprezentowaną w przywołanych orzeczeniach i nie widzi potrzeby jej powielania w

uzasadnieniu niniejszego postanowienia.

Należy ponadto podzielić trafny pogląd wyrażony w przywołanych sprawach,

że skoro ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie zwykłego środka

odwoławczego od postanowienia o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie

postępowania w trybie art. 545 § 3 k.p.k., to istotą takiego środka odwoławczego

musi być również kontrola czy sąd rozpoznający taki wniosek był sądem, o którym

mowa w art. 6 ust. 1 EKPC, a zatem niezawisłym i bezstronnym sądem

ustanowionym ustawą. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie także, gdy

postępowanie, chociaż uznane w prawie krajowym za „nadzwyczajne” albo

„wyjątkowe”, z natury i w swoim zakresie jest podobne do zwykłego postępowania

odwoławczego.

Podsumowując, należało stwierdzić w tej sprawie zaistnienie uchybienia z art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k., a w konsekwencji uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać

sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu.

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej

niniejszego postanowienia.

[WB]

[a.ł]