Sąd najwyższy

II KZ 45/26

2

Po rozpoznaniu kasacji, wywiedzionych przez obrońców oskarżonych M. G.

i M. R. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn.

akt VIII AKa 8/23, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10

lutego 2021 r., sygn. akt XVIII K 128/18, Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 5 sierpnia

2026 r., sygn. akt. II KK 275/24, na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., uchylił

zaskarżony wyrok wobec M. G. i M. R., a nadto, na mocy art. 435 k.p.k. w zw. z art.

536 k.p.k., w odniesieniu do A. N., D. K. oraz K. S. i przekazał sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie w postępowaniu odwoławczym.

Po wydaniu tegoż wyroku, Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 5 sierpnia

2026 r., sygn. akt II KK 275/24, na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1

k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k., zastosował wobec D. K., A. N. i K. S. środek zapobiegawczy

w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 (trzech) miesięcy, tj. do dnia 3

listopada 2026 r.

W uzasadnieniu rzeczonego postanowienia wskazano, że wydanie przez

Sąd Najwyższy opisanego wyżej wyroku skutkuje ustaniem wykonywania

orzeczonych wobec ww. oskarżonych kar – w przypadku oskarżonego D. K. kary 5

lat pozbawienia wolności. Prawdopodobieństwo, że oskarżeni popełnili zarzucane im

przestępstwa jest zaś duże. Ponadto - mając na uwadze kary wymierzone przez Sąd

Okręgowy w Warszawie (częściowo obniżone w wyniku rozpoznania apelacji w

Sądzie Apelacyjnym w Warszawie) - realne jest orzeczenie wobec oskarżonych

surowych kar izolacyjnych. Powyższe okoliczności nakazują zastosowanie co do

oskarżonych tymczasowego aresztowania dla zabezpieczenia prawidłowego toku

postępowania, celem wyeliminowania możliwości podejmowania przez nich

bezprawnych działań związanych z grożącą im surową karą i tym samym

wyeliminowanie ryzyka utrudniania przez oskarżonych ponowionego postępowania

odwoławczego.

Sąd Najwyższy zwrócił także uwagę, że z informacji z systemu NOE-SAD

wynika, iż ww. oskarżeni pozostają w izolacji w związku z tą sprawą – D. K. od dnia

10 stycznia 2025 roku.

W konkluzji organ orzekający stwierdził, że podstawy tymczasowego

aresztowania określone w art. 258 § 2 k.p.k., przy spełnieniu przesłanek z art. 249 §

1 k.p.k. oraz przy braku negatywnych okoliczności z art. 257 § 1 k.p.k. i z art. 259 §

1 k.p.k., stanowią samodzielne przesłanki szczególne stosowania tego środka

zapobiegawczego.

II KZ 45/26

3

Od powyższego postanowienia zażalenie wywiódł oskarżony D. K., który

zaskarżył orzeczenie Sądu Najwyższego w całości, wskazując, że nie ma podstaw

do zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego

aresztowania. Rozwijając ten wątek podał, że uwzględniając zaliczony mu na poczet

kary okres tymczasowego aresztowania i biegnący od 10 stycznia 2025 r. czas

odbywania kary, na dzień wydania przez Sąd Najwyższy zaskarżonego

postanowienia odbył ponad połowę wymierzonej mu w niniejszej sprawie kary 5 lat

pozbawienia wolności. Dodał, że izolacyjny środek zapobiegawczy, jeszcze w toku

postępowania przed sądem I instancji, został mu zamieniony na środek wolnościowy.

Skoro już wówczas nie istniały podstawy do stosowania wobec niego tymczasowego

aresztowania, tym bardziej nie aktualizują się one teraz, gdy odbył ponad połowę

kary.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie tymczasowego aresztowania,

względnie o zamianę tegoż środka na wolnościowy środek zapobiegawczy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie jest zasadne.

Zgodnie z art. 258 § 2 k.p.k. jeżeli oskarżonemu zarzuca się popełnienie

zbrodni lub występku zagrożonego karą pozbawienia wolności, której górna granica

wynosi co najmniej 8 lat, albo gdy sąd pierwszej instancji skazał go na karę

pozbawienia wolności nieniższą niż 3 lata, potrzeba zastosowania tymczasowego

aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania może być

uzasadniona grożącą oskarżonemu surową karą.

Powyższy przepis, na co jednoznacznie wskazuje jego końcowa część,

nakazuje brać pod uwagę nie tylko rodzaj i wymiar kary orzeczonej przez sąd

pierwszej instancji, ale nade wszystko realnie grożącą oskarżonemu dolegliwość,

będącą konsekwencją przyszłego prawomocnego skazania. Oznacza to, że jeżeli w

momencie podejmowania decyzji w przedmiocie zastosowania tymczasowego

aresztowania, na skutek wcześniejszego odbycia części kary pozbawienia wolności

lub zaliczenia na jej poczet okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie,

przy uwzględnieniu specyfiki danego układu procesowego, realnie grożąca

oskarżonemu przyszła kara będzie niższa niż trzy lata pozbawienia wolności,

przesłanka szczególna z art. 258 § 2 k.p.k. się nie zaktualizuje.

I taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Oskarżonemu D. K., na poczet

wymierzonej przez sąd I instancji kary 6 lat pozbawienia wolności, zaliczono wszak

II KZ 45/26

4

okres zastosowanego w niniejszej sprawie tymczasowego aresztowania od 25

września 2017 r. do 12 grudnia 2018 r. (punkt 8 wyroku sądu I instancji). Po

rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, sąd odwoławczy złagodził wymierzoną

temu oskarżonemu karę pozbawienia wolności do 5 lat. Oskarżony D. K. rozpoczął

odbywanie tej kary 10 stycznia 2025 r. i odbywał ją nieprzerwanie do 5 sierpnia 2026

r., kiedy to Sąd Najwyższy, korzystając z instytucji gravamen comunae, uchylił wyrok

sądu odwoławczego także w stosunku do jego osoby.

Z powyższego wynika zatem, że w postępowaniu ponownym D. K. nie tylko

nie może zostać skazany na karę surowszą niż 5 lat pozbawienia wolności, ale co

więcej, realna dolegliwość, jaką może odczuć w związku z jej ewentualnym

wymierzeniem, będzie zdecydowanie niższa. Z sankcji tej, mając na uwadze opisane

wyżej zaszłości związane z zaliczeniem na poczet kary okresu tymczasowego

aresztowania i częściowego odbycia kary, skazany „odcierpiał” już ponad 2 lata i 9

miesięcy. W tej sytuacji należało stwierdzić, że zastosowania wobec D. K.

tymczasowego aresztowania nie może uzasadniać przesłanka „grożącej

oskarżonemu surowej kary”.

Przy podejmowaniu decyzji co do zasadności stosowania wobec D. K.

tymczasowego aresztowania na obecnym etapie postępowania, należało również

wziąć pod uwagę, że rzeczony środek zapobiegawczy został oskarżonemu

zamieniony na wolnościowe środki zapobiegawcze jeszcze przed wydaniem wyroku

przez sąd I instancji (postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 11

grudnia 2018 r., sygn. akt XVIII K 128/18).

Kierując się powyższą argumentacją, Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej postanowienia.

[J.J.]

[a.ł]