Sędzia SN wyłączony od rozpoznania wniosku o wyłączenie kolegi z Sądu Najwyższego

Przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa z zażalenia obrońcy T. K. na

zarządzenie Przewodniczącego X Wydziału Karnego – Odwoławczego Sądu

Okręgowego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2025 r., sygn. akt X WKK 64/25, o

odmowie przyjęcia kasacji.

Sprawa ta, zarejestrowana pod sygnaturą II KZ 5/26, została zarządzeniem z

dnia 21 stycznia 2026 r. przydzielona do referatu SSN Anny Dziergawki.

II KZ 5/26

2

W piśmie z dnia 5 lutego 2026 r. obrońca oskarżonego wniósł o wyłączenie

sędzi SN Anny Dziergawki od rozpoznania przedmiotowej sprawy z uwagi na brak

spełniania przez nią wymogów niezawisłości i bezstronności.

Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 18 lutego 2026 r. sprawa z

wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w sprawie o sygn. akt II KZ

5/26 została przydzielona do referatu SSN Pawła Kołodziejskiego.

Obrońca T. K. wniósł o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od

rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w sprawie o

sygn. akt II KZ 5/26, w celu zapobieżenia orzekaniu przez tego sędziego we

własnej sprawie - tj. na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

Pismem z dnia 27 marca 2026 r. prokurator Prokuratury Krajowej również

wniósł o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania przydzielonej mu

sprawy, podnosząc, że zachodzą okoliczności określone w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

oraz istnieją uzasadnione wątpliwości, co do niezależności i bezstronności SSN

Pawła Kołodziejskiego z uwagi na wadliwość procedury powołania go na urząd

sędziego Sądu Najwyższego i późniejsze działania wyrażające poparcie dla

niekonstytucyjnych zmian w ustroju sądów oraz lekceważenie prawa unijnego,

orzeczeń TSUE i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wnioski obrońcy i prokuratora zasługują na uwzględnienie, gdyż zachodzą

podstawy do wyłączenia sędziego SN Pawła Kołodziejskiego z mocy prawa na

podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

W dyspozycji art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. mieszczą się bowiem przypadki

obejmujące taką więź sędziego ze sprawą, że wynik danego postępowania będzie

miał znaczenie nie tylko dla jego stron, ale także dla samego sędziego. Wyłączeniu

na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. podlega zatem sędzia w sytuacji, w której

miałby dokonać oceny stosunku prawnoprocesowego (którego podmiotem, obok

stron, jest także sędzia rozpoznający sprawę), wywierającego zarazem wpływ na

jego własne prawa i obowiązki. Ponieważ oceny ważności i skuteczności tego

stosunku nie może dokonywać sędzia będący jego stroną albo będący w

identycznej sytuacji ustrojowo-procesowej, podlega on wyłączeniu z mocy prawa na

II KZ 5/26

3

podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3

marca 2026 r., I KK 413/25).

Biorąc pod uwagę, że SSN Paweł Kołodziejski został wyznaczony do

rozpoznania sprawy z wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie SSN Anny

Dziergawki, powołanej na urząd w procedurze z udziałem Krajowej Rady

Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r,

oczywistym jest, że rozpoznanie tej sprawy w wyznaczonym składzie prowadziłoby

do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua – gdyż analogiczna okoliczność,

podnoszona we wniosku, związana z otrzymaniem nominacji sędziowskiej, dotyczy

w równym stopniu sędziego SN Pawła Kołodziejskiego. Jego udział w rozpoznaniu

przedmiotowej sprawy nie tylko mógłby wywołać u stron, jak i w odbiorze

społecznym przekonanie o braku bezstronności i rzetelności sądu (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22 i

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22), ale

spowodowałby wydanie orzeczenia obciążonego wadą określoną w art. 439 § 1 pkt

1 k.p.k., ponieważ sędzia ten podlega wyłączeniu od rozpoznania niniejszej sprawy

z mocy prawa.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że już sam udział w orzekaniu

osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek neo-KRS

prowadzi do nienależytej obsady sądu w postępowaniu kasacyjnym w rozumieniu

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Krajowa Rada Sądownictwa w obecnym składzie nie

reprezentuje bowiem należycie środowiska sędziowskiego, a zatem nie jest

organem, o którym mowa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała

Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22).

Wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd

sędziego wadliwie ukształtowanej KRS, mająca charakter względny w przypadku

sędziów sądów powszechnych, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku

sędziów Sądu Najwyższego – do których grona przystąpił, dzięki tej procedurze,

sędzia Paweł Kołodziejski. Wynika to z wyjątkowego statusu sędziów Sądu

Najwyższego i kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować

niezakłócone, prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego

oraz obiektywny standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania

II KZ 5/26

4

(por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,

BSA I-4110-1/20). W konsekwencji, udział w wydaniu orzeczenia sędziego Sądu

Najwyższego, powołanego na urząd w wadliwej procedurze z udziałem neo–KRS,

stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., gdyż

prowadzi do nienależytej obsady sądu.

Uwzględniając powyższe, należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego

Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędzi SN Anny

Dziergawki od udziału w sprawie sygn. akt II KZ 5/26.

Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]