Sąd Najwyższy nie przyjął kasacji od umorzenia sprawy E. W., L. K. i B. K.

Zaskarżonym zarządzeniem odmówiono przyjęcia kasacji wniesionej przez

pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego od postanowienia Sądu Apelacyjnego

w Warszawie z 3 listopada 2025 r., II AKz 1166/25, którym utrzymano w mocy

postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z 10 września 2025 r., sygn. VIII K

53/24, na mocy którego, na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., umorzono

postępowanie przeciwko E. W. , L. K. i B. K. . W uzasadnieniu tej decyzji, odwołując

się do treści art. 519 k.p.k., stwierdzono, że z przywołanego przepisu wprost wynika,

że nie jest możliwe wniesienie kasacji od tego rodzaju orzeczenia.

II KZ 7/26

2

Powyższe zarządzenie zostało zaskarżone przez oskarżyciela

subsydiarnego w całości. Skarżący zaskarżonemu zarządzeniu zarzucił:

1. rażące naruszenie art. 523 § 1 k.p.k. polegające na bezzasadnym przyjęciu,

że kasacja nie wykazuje rażącego naruszenia prawa materialnego, podczas

gdy zaskarżone orzeczenie oparto na wadliwym przyjęciu przedawnienia

karalności czynu ciągłego bez ustalenia daty końcowej tego czynu;

2. naruszenie art. 530 § 1-3 k.p.k. polegające na przekroczeniu granic tzw.

przedsądu i dokonaniu merytorycznej oceny zasadności kasacji zamiast

ograniczenia się do sprawdzenia istnienia ustawowych podstaw jej przyjęcia;

3. rażące naruszenie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 101 k.k. i art. 12 k.k.

polegające na przyjęciu przedawnienia karalności czynu ciągłego bez

ustalenia czasu jego zakończenia;

4. naruszenie art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. polegające na wydaniu zaskarżonego

postanowienia przez sąd w nienależycie obsadzonym składzie, w którym

uczestniczył sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie X.Y. (SSA), mimo

braku skutecznego powołania go na urząd sędziego w rozumieniu

Konstytucji RP, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą;

5. naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC polegające

na pozbawieniu skarżącego prawa do rozpoznania sprawy przez sąd

ustanowiony ustawą.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i

przyjęcie wniesionej kasacji do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesione zażalenie jest całkowicie niezasadne.

Stosownie bowiem do art. 519 k.p.k. strona może wnieść kasację od

prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie oraz od

prawomocnego postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania

i zastosowaniu środka zabezpieczającego określonego w art. 93a k.k. Zatem

zgodnie z przywołanym przepisem możliwość wniesienia kasacji tj.

nadzwyczajnego środka zaskarżenia przewidziana jest dla prawomocnego wyroku

sądu odwoławczego kończącego postępowanie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że

kasacji podlegają tylko prawomocne orzeczenia sądów odwoławczych wydanych w

II KZ 7/26

3

formie wyroku skazującego, uniewinniającego, umarzającego lub warunkowo

umarzającego postępowanie. Zatem kasacja nie przysługuje od wyroków sądów

pierwszej instancji (w tym wyroków nakazowych), prawomocnych wyroków sądu

drugiej instancji niekończących postępowania tj. uchylających wyrok i

przekazujących do ponownego rozpoznania oraz prawomocnych postanowień

sądów odwoławczych, choćby miały cechy kończących postępowania. W tym

ostatnim

przypadku

w

myśl

art.

art.

521

§ 1 k.p.k. – kasację złożyć może jedynie Minister Sprawiedliwości - Prokurator

Generalny i Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Rzecznik Praw Dziecka co do

każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie, jeżeli przez

wydanie orzeczenia doszło do naruszenia praw dziecka (art. 521 § 2 k.p.k.). Strony

mogą jedynie składać do wskazanych wyżej podmiotów wnioski o rozważenie

celowości wniesienia kasacji od postanowień. Omawiana natomiast regulacja

zakładająca możliwość wniesienia kasacji od prawomocnego postanowienia sądu

odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka

zabezpieczającego w oczywisty sposób nawiązuje do unormowań art. 324 k.p.k. i

art. 354 k.p.k., które odnoszą się do wniosku prokuratora o umorzenie

postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i zastosowanie środków

zabezpieczających, po uwzględnieniu którego sąd wydaje jedną decyzję procesową

– o umorzeniu postępowania karnego i zastosowaniu środka zabezpieczającego. W

orzecznictwie podkreśla się zasadnie w związku z tym, że z uwagi na użycie w art.

519 k.p.k. funktora zdaniowego „i”, będącego wyznacznikiem koniunkcji, która

przewidziana jest dla równocześnie występujących czynników,

a więc jak w tym wypadku, gdy sąd umarza postępowanie i jednocześnie stosuje

środki zabezpieczające. I tylko w takim wypadku orzeczenie sądu odwoławczego

wydane po rozpoznaniu zażalenia, które zapadło w formie postanowienia stronie

przysługuje kasacja na podstawie art. 519 k.p.k. (szerzej na ten temat patrz

postanowienie Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2026 r., sygn. IV KZ 38/25). W

innym przypadku, gdy orzeczenie zostało wydane w formie postanowienia stronie

kasacja nie przysługuje.

Dlatego też w pełni prawidłowo w zaskarżonym zarządzeniu odmówiono

przyjęcia kasacji jako niedopuszczalnej z mocy ustawy (art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z

II KZ 7/26

4

art. 530 § 2 k.p.k.), skoro zaskarżono nią postanowienie o umorzeniu postępowania.

Wniesione zażalenie tej oceny zmienić nie może.

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]