Sąd Najwyższy nie przyjął skargi spółki od kary URE i obciążył ją kosztami

I. I.1. Powód G. S.A. z siedziba we W., zastępowany przez profesjonalnego

pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną w której zaskarżył w całości wyrok Sadu

II NSK 24/24

2

Apelacyjnego w Warszawie z 29 września 2023 r. wydany sprawie o sygn. VII AGa

[…]

Powód zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów

postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.

w zw. z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj.

1. art. 366 k.p.c. w zw. z art. 365 k.p.c. w zw. z art. 47953 § 2 k.p.c. oraz art. 2

w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP polegające na błędnym ich

zastosowaniu poprzez rozpoznanie sprawy w postępowaniu apelacyjnym

pomimo istnienia stanu (powagi) rzeczy osądzonej (res iudicata), a zatem

również z naruszeniem zasady ne bis in idem, co skutkowało

nieważnością postępowania z art. 379 pkt 3) k.p.c. zarówno w zakresie

postępowania apelacyjnego, jak i w postępowaniu przed sądem pierwszej

instancji;

2. niezastosowaniu art. 386 § 2 k.p.c. polegające na jego niezastosowaniu

i nieuwzględnieniu nieważności postępowania występującego

już przed Sądem I instancji.

Powód wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu

na zachodzącą w sprawie nieważność postępowania (art. 3984 § 2 k.p.c.

w zw. z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.), o której stanowi art. 379 pkt 3 k.p.c., wynikająca

z błędnego niezastosowania art. 366 k.p.c. w zw. z art. 365 k.p.c. w zw. z art. 47953

§ 2 k.p.c. oraz art. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez rozpoznanie

sprawy w postępowaniu apelacyjnym pomimo istnienia stanu (powagi) rzeczy

osądzonej (res iudicata), a zatem również z naruszeniem zasady ne bis in idem

I.2. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o wydanie postanowienia

odmawiającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ewentualnie oddalenie

skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego

według norm przepisanych.

II. II NSK 24/24

3

II.1. W decyzji z 7 listopada 2019 r. o nr […], Prezes Urzędu Regulacji Energetyki

stwierdził, że Powód nie przestrzegał w drugim półroczu 2016 r. obowiązku

uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z

biogazu rolniczego od dnia wejścia w życie rozdziału 4 ustawy OZE, tj. od dnia 1

lipca 2016 r., w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie

ekonomicznej, na zasadach określonych w art. 47 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.

o odnawialnych źródłach energii, Dz.U 2015, poz. 478 (dalej ustawa o OZE), w

terminie do dnia 30 czerwca 2017 r. (pkt 1) i za niewywiązanie się z tego obowiązku

wymierzył Powodowi karę pieniężną (pkt 2).

II.2. W konsekwencji wniesienia odwołania od powyższej decyzji przez Powoda,

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z 22 lipca 2021 r., sygn. XVII AmE […] uchylił ww.

decyzję z uwagi na nieważność postępowania (wynikającego z naruszenia art.

311 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, polegającego na wszczęciu i prowadzeniu

postępowania administracyjnego z pominięciem zarządcy masy sanacyjnej

Powoda). Przedmiotowy wyrok stał się prawomocny.

II.3. Prezes URE wszczął z urzędu nowe postępowanie administracyjne

w sprawie wymierzenia powodowi kary pieniężnej, w związku z ujawnieniem

możliwości niezrealizowania za drugie półrocze 2016 r. obowiązków w zakresie

uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie od dnia 1 lipca 2016 r.

energii elektrycznej z biogazu rolniczego. Po jego przeprowadzeniu, decyzją

z 31 stycznia 2022 r., nr […] Prezes Urzędu Regulacji Energetyki stwierdził jak w

decyzji z 7 listopada 2019 r., nr […].

II.4. Powód wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając m.in. naruszenie

art. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie,

czego skutkiem jest wydanie decyzji w sprawie uprzednio rozstrzygniętej decyzją

II NSK 24/24

4

Prezesa URE 7 listopada 2019 r. (sygnatura […]), w wyniku czego naruszono

zasadę ne bis in idem, oraz co godzi w powagę rzeczy osądzonej (res iudicata).

II.5. Wyrokiem z 8 lutego 2023 r., sygn. XVII AmE […] Sąd Okręgowy

w Warszawie oddalił odwołanie Powoda (pkt 1) oraz obciążył Powoda kosztami

postępowania (pkt 2). W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy w Warszawie

wskazał m.in., że wcześniejsza decyzja organu (z 7 listopada 2019 r.) została

wyeliminowana z obrotu prawnego (w konsekwencji prawomocnego wyroku Sądu

Okręgowego w Warszawie z 22 lipca 2021 r., sygn. XVII AmE […]) i należy

traktować ją jako nieistniejącą. Nie było zatem przeszkód, aby organ ponownie

wszczął postepowanie w sprawie.

II.6. Powód wniósł apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego

w Warszawie i zarzucił mu m.in. naruszenie art. 47953 k.p.c. poprzez oddalenie

odwołania, pomimo że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona jako wydana

z naruszeniem zasady ne bis in idem z uwagi na to, że została w sprawie

już poprzednio rozstrzygniętej decyzją Prezesa URE z 7 listopada 2019 r., Nr […]

oraz art. 366 k.p.c. poprzez oddalenie odwołania, pomimo że zaskarżona decyzja

winna zostać uchylona jako naruszająca powagę rzeczy osądzonej (res iudicata)

gdyż pomiędzy stronami istnieje już prawomocne rozstrzygnięcie odnoszące się do

tej samej podstawy sporu (tj. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie-Sądu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. XVII AmE […] uchylający

decyzję Prezesa URE 7 listopada 2019 r. Nr […]).

II.7. Wyrokiem z 29 września 2023 r., sygn. VII AGa […] Sąd Apelacyjny

w Warszawie oddalił apelację Powoda i orzekł o kosztach postępowania obciążając

nimi Powoda. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny w Warszawie podkreślił,

że postępowanie jest pierwszym dotyczącym decyzji Prezesa URE z 31 stycznia

2022 r. Nr […]. Wskazał także, że nie można uznać, że sprawa popełnienia przez

powoda deliktu administracyjnego z art. 168 pkt 1 ustawy OZE została już

rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną (gdyż pierwsza z decyzji

wydanych przez Prezesa URE została uchylona i nie istnieje w obrocie prawnym),

II NSK 24/24

5

zaś wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 22 lipca 2021 r., sygn. XVII Am E […]

nie może być uznany za rozstrzygający sprawę administracyjną i uniemożliwiający

kontynuowanie postępowania administracyjnego dotyczącego sprawy,

której dotyczyła zaskarżona decyzja. Uchylenie zaskarżonej decyzji organu

regulacyjnego oznacza jej definitywne wyeliminowanie z obrotu prawnego,

jako dotkniętej istotnymi wadami, uniemożliwiającymi pozostawienie jej w obrocie.

Wyrok uchylający decyzję kończy określony etap postępowania sądowego,

ale nie kończy postępowania w rozpoznawanej sprawie na etapie postępowania

administracyjnego.

III. Sad Najwyższy zważył, co następuje:

III.1. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli zachodzi nieważność postępowania. Jak stanowi

art. 379 pkt 3 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi wówczas, gdy o to samo

roszczenie między tymi samymi stronami toczy się sprawa wcześniej wszczęta

albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona.

Zgodnie z art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej

co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia,

a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Ponadto zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c.

orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również

inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej,

a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Przedmiot rozstrzygnięcia należy postrzegać przez pryzmat żądania pozwu i faktów

przytoczonych w celu jego uzasadnienia (np. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 18 grudnia 2025 r., I CSK 4016/24; z 10 września 2025 r., I CSK 159/25).

III.2. Zgodnie z art. 47953 § 2 k.p.c. w razie uwzględnienia odwołania, sąd ochrony

konkurencji i konsumentów zaskarżoną decyzję albo uchyla, albo zmienia w całości

lub w części i orzeka co do istoty sprawy.

II NSK 24/24

6

III.3. Pozwany upatrywał zaistnienia stanu powagi rzeczy osądzonej w fakcie

funkcjonowania w obrocie prawnym wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie

z 22 lipca 2021 r., sygn. XVII AmE […] uchylającego decyzję Prezesa URE

z 7 listopada 2019 r. o nr […]. Pogląd ten nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż

zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie i poprzedzający go wyrok

Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczyły decyzji Prezesa URE z 31 stycznia 2022

r. Nr […] – innej od tej wyeliminowanej przez wyrok Sądu Okręgowego

w Warszawie z 22 lipca 2021 r. Choć zakres przedmiotowy decyzji był taki sam,

to zakres przedmiotowy postępowań sądowych był różny.

III.4. Bez znaczenia pozostaje, że obie z ww. decyzji rozstrzygały o tym samym,

wobec tego samego podmiotu. Przede wszystkim przepisy art. 366 k.p.c. i 365 k.p.c.

dotyczą wyłącznie etapu postępowania przed sądem (a nie organem

administracyjnym). Po wtóre – wbrew przekonaniu Powoda nie jest tak, że wyrok

Sądu Okręgowego w Warszawie z 22 lipca 2021 r. rozstrzygał sprawę

administracyjną. Wyrok ten miał charakter kasatoryjny i jego skutkiem było

wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Prezesa URE z 7 listopada 2019 r.,

Nr […]. Nie ma przy tym wątpliwości co do tego, że rozstrzygnięcie sprawy

administracyjnej leżało w gestii organu (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 29

maja 1991 r., III CRN 120/91, z 10 kwietnia 2008 r., III SK 27/07, z 18 lutego 2010

r., III SK 28/09, z 11 października 2022 r., I NSKP 16/21). Prezes URE mógł

prowadzić postępowanie administracyjne i wydać decyzję w tożsamym przedmiocie

co decyzja uchylona.

III.5. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989

§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c.w zw. z art. 39821 k.p.c.

w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 14 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności radców prawnych.

II NSK 24/24

7

[a.ł]