Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi UOKiK i zasądził od urzędu 360 zł kosztów

W zaskarżonej decyzji z dnia 6 października 2022 r. nr RŁO […] (dalej:

„decyzja”) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezes

UOKiK”, „skarżący”), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w

II NSK 48/25

2

sprawie nałożenia na K.P., pełniącego funkcję Prezesa Zarządu C. Sp. z o.o. z

siedzibą w P. (dalej: „powód”) kary pieniężnej w punkcie pierwszym nałożył karę

pieniężną w wysokości 10 000 zł za utrudnianie rozpoczęcia na podstawie art. 105a

ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z

2024 r. poz. 1616, dalej: „uokik”) kontroli przedsiębiorcy C. w ramach postępowania

wyjaśniającego o sygn. akt RŁO […] poprzez:

1. podjęcie działań skutkujących opóźnieniem odebrania upoważnienia

do przeprowadzenia niniejszej kontroli;

2. brak osobistego stawiennictwa w siedzibie Spółki pomimo wcześniejszych

wezwań kontrolujących, nieudzielenie kontrolującym informacji w zakresie

dot. terminu stawiennictwa w siedzibie Spółki;

3. uniemożliwienie kontrolującym niezwłocznego wstępu do siedziby C. w dniu

rozpoczęcia kontroli;

4. zaprzestanie kontaktu z kontrolującymi w dniu rozpoczęcia kontroli pomimo

wcześniejszych wielokrotnych wezwań do udzielenia informacji niezbędnych

dla przeprowadzenia kontroli jak również do wykonania ciążących na Spółce

obowiązków wynikających z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

W punkcie drugim decyzji Prezes UOKiK nałożył na K.P., pełniącego funkcję

Prezesa Zarządu C. Sp. z o.o. z siedzibą w P. karę pieniężną w wysokości 15 000

zł, za uniemożliwienie przeprowadzenia na podstawie art. 105a uokik

przedsiębiorcy C. w ramach postępowania wyjaśniającego o sygn. akt RŁO […]

poprzez nieudostępnienie związanych z przedmiotem kontroli akt, ksiąg,

wszelkiego rodzaju pism, dokumentów oraz ich odpisów i wyciągów,

korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną, informatycznych nośników

danych w rozumieniu przepisów o informatyzacji działalności podmiotów

realizujących zadania publiczne, innych urządzeń zawierających dane

informatyczne lub systemów informatycznych, w tym także zapewnienia dostępu do

systemów informatycznych będących własnością innego podmiotu zawierających

dane kontrolowanego związane z przedmiotem kontroli, w zakresie, w jakim

kontrolowany ma do nich dostęp.

Powód wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości. Sąd

Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z

II NSK 48/25

3

dnia 15 kwietnia 2024 r. sygn. akt XVII AmA 6/23 uchylił zaskarżoną decyzję oraz

zasądził na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania.

Prezes UOKiK wniósł apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie

z dnia 15 kwietnia 2024 r. sygn. akt XVII AmA 6/23.

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lutego 2025 r.

sygn. VII AGa 622/24 oddalił apelację Prezesa UOKiK.

Pismem z dnia 4 czerwca 2025 r. Prezes UOKiK wniósł skargę kasacyjną od

wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. VII Aga

622/24. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie szeregu przepisów prawa

materialnego oraz naruszenie prawa procesowego. Wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania oparto na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., tj.

występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. W ramach wskazanej

przesłanki przedsądu Prezes UOKiK sformułował trzy istotne zagadnienia prawne:

1. czy w zamkniętym katalogu sytuacji, w których na podstawie art. 108 ust. 2

pkt 1 uokik Prezes UOKiK może nałożyć na osobę pełniącą funkcję

kierowniczą lub wchodzącą w skład organu zarządzającego przedsiębiorcy

karę pieniężną za uniemożliwianie lub utrudnianie rozpoczęcia lub

przeprowadzenia kontroli prowadzonej w trybie art. 105a lub art. 105 i uokik

mieszczą się różne formy zachowania, co oznacza, że katalog zachowań

będących przejawem uniemożliwiania lub utrudniania rozpoczęcia lub

przeprowadzenia kontroli w sensie pojęciowym ma charakter otwarty,

niedookreślony i jest determinowany okolicznościami danej sprawy?

2. czy kontrola prowadzona na podstawie art. 105a i następnych ustawy o

ochronie konkurencji i konsumentów, w której to poszukiwano (i ewentualnie

pozyskano) dokumenty lub materiały dotyczące innego, formalnie odrębnego

przedsiębiorcy, prowadzona nawet równolegle do kontroli u drugiego

(odrębnego) przedsiębiorcy, (w szczególności w sytuacji, gdy zakres

posiadanych przez tych przedsiębiorców informacji i dokumentów objętych

przedmiotem kontroli nie jest taki sam), zwalnia któregokolwiek z tych

przedsiębiorców z ciążących na nim obowiązków wynikających z ustawy o

ochronie konkurencji i konsumentów, w tym z art. 105d ust. 1 oraz 105e

uokik, a w efekcie uniemożliwia ukaranie danego przedsiębiorcy na

II NSK 48/25

4

podstawie art. 106 ust. 2 pkt 3 uokik lub osoby wchodzącej w skład organu

zarządzającego na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 1 uokik za uniemożliwianie

lub utrudnianie rozpoczęcia lub przeprowadzenia kontroli?

3. czy przedsiębiorca podlegający kontroli prowadzonej na podstawie art. 105a

i następnych uokik, który nie prowadzi bieżącej działalności w lokalu

stanowiącym jego siedzibę i który w chwili rozpoczęcia kontroli nie przebywa

w tym lokalu (ani nikt z jego współpracowników, pracowników czy osób

uprawnionych do reprezentacji) lub lokal jest zamknięty, ma inny zakres

obowiązków jako podmiot kontrolowany, wynikających z ustawy o ochronie

konkurencji i konsumentów niż przedsiębiorca, który prowadzi „czynną”

działalność w lokalu stanowiącym jego siedzibę lub lokal jest otwarty i

przebywa tam osoba uprawniona do reprezentacji tego przedsiębiorcy?

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o: odmówienie przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie od Prezesa UOKiK na rzecz powoda

kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie wypełnia ustawowych przesłanek koniecznych

dla przyjęcia jej do rozpoznania.

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel

wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

wynika przy tym z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają

tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

II NSK 48/25

5

W przedmiotowej sprawie skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W ramach

wskazanej przesłanki przedsądu sformułował trzy istotne zagadnienia prawne.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, powołanie się na występowanie w

sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako przesłanki przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania wymaga wskazania problemu o charakterze

abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie i

wymagającego pogłębionej wykładni (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 2

października 2001 r., I PKN 129/01). Skarżący ma obowiązek sformułować

zagadnienie zawierające w swej treści konkretny przepis (przepisy) prawa, na

którym zostaje oparte (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 9 sierpnia 2012

r., III SK 4/12; z 20 marca 2013 r., III SK 33/12). Ponadto wnoszący skargę

kasacyjną, formułując dane zagadnienie prawne, powinien przedstawić

argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen

prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na tle których zagadnienie

powstało, a samo zagadnienie powinno być ponadto „istotne” z uwagi na wagę

przedstawionego przez skarżącego problemu interpretacyjnego dla systemu prawa.

W art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. chodzi przy tym o zagadnienie prawne obejmujące

poważną wątpliwość prawną, którego wyjaśnienie jest potrzebne dla

ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie

powstało (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z: 15 listopada 2017 r., III SK

13/17; 29 listopada 2017 r., I CSK 216/17).

Uwzględniając przedstawione wyżej założenia interpretacyjne, należy

stwierdzić, że autor rozpatrywanej skargi kasacyjnej nie przedstawił istotnych

zagadnień prawnych w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Postawione

zagadnienia nie stanowią skomplikowanego problemu o charakterze prawnym,

którego rozwiązanie miałoby bezpośredni wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Pierwsze sformułowane zagadnienie prawne dotyczy tego czy w zamkniętym

katalogu sytuacji, w których na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 1 uokik Prezes UOKiK

może nałożyć na osobę pełniącą funkcję kierowniczą lub wchodzącą w skład

organu zarządzającego przedsiębiorcy karę pieniężną za uniemożliwianie lub

utrudnianie rozpoczęcia lub przeprowadzenia kontroli prowadzonej w trybie art.

II NSK 48/25

6

105a lub art. 105 i uokik mieszczą się różne formy zachowania, co oznacza, że

katalog zachowań będących przejawem uniemożliwiania lub utrudniania

rozpoczęcia lub przeprowadzenia kontroli w sensie pojęciowym ma charakter

otwarty, niedookreślony i jest determinowany okolicznościami danej sprawy?

W przedmiotowej sprawie Sąd Apelacyjny w Warszawie uznał, że K.P.

pełniący funkcję Prezesa Zarządu C. Sp. z o.o. z siedzibą w P., nie utrudniał

rozpoczęcia kontroli czy też przeprowadzenia kontroli. Ocena ta wynika z

ustalonego stanu faktycznego na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego. Katalog zachowań za które Prezes UOKiK może nałożyć na

podstawie art. 108 ust. 2 pkt 1 uokik w drodze decyzji karę pieniężną jest

katalogiem zamkniętym. Jednocześnie niektóre z tych zachowań są sformułowane

w sposób nieostry, a ich popełnienie może nastąpić na wiele różnych sposobów.

Każdorazowo musi to zostać ocenione na gruncie okoliczności konkretnej sprawy.

Z uwagi na powyższe przedstawione istotne zagadnienie prawne nie ma

bezpośredniego wpływu na rozpoznanie ocenianej sprawy.

Drugie sformułowane w sprawie istotne zagadnienie prawne dotyczy tego

czy kontrola prowadzona na podstawie art. 105a i następnych ustawy o ochronie

konkurencji i konsumentów, w której to poszukiwano (i ewentualnie pozyskano)

dokumenty lub materiały dotyczące innego, formalnie odrębnego przedsiębiorcy,

prowadzona nawet równolegle do kontroli u drugiego (odrębnego) przedsiębiorcy,

(w szczególności w sytuacji, gdy zakres posiadanych przez tych przedsiębiorców

informacji i dokumentów objętych przedmiotem kontroli nie jest taki sam), zwalnia

któregokolwiek z tych przedsiębiorców z ciążących na nim obowiązków

wynikających z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w tym z art. 105d ust.

1 oraz 105e uokik, a w efekcie uniemożliwia ukaranie danego przedsiębiorcy na

podstawie art. 106 ust. 2 pkt 3 uokik lub osoby wchodzącej w skład organu

zarządzającego na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 1 uokik za uniemożliwianie

lub utrudnianie rozpoczęcia lub przeprowadzenia kontroli?

W przedmiotowej sprawie oprócz kontroli w siedzibie przedsiębiorcy C. sp. z

o. przeprowadzono kontrolę w Kancelarii R. sp. z o.o., w której to zostały

udostępnione dokumenty dotyczące kontrolowanej spółki C. W protokole kontroli w

siedzibie przedsiębiorcy C. sp. z o.o. nie wskazano, aby jakieś dokumenty nie

II NSK 48/25

7

zostały udostępnione. Z uwagi na powyższe sformułowane istotne zagadnienie

prawne nie ma bezpośredniego wpływu na rozpoznanie ocenianej sprawy.

Odnosząc się do trzeciego sformułowanego w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego dotyczącego tego czy przedsiębiorca podlegający kontroli prowadzonej

na podstawie art. 105a i następnych uokik, który nie prowadzi bieżącej działalności

w lokalu stanowiącym jego siedzibę i który w chwili rozpoczęcia kontroli nie

przebywa w tym lokalu (ani nikt z jego współpracowników, pracowników czy osób

uprawnionych do reprezentacji) lub lokal jest zamknięty, ma inny zakres

obowiązków jako podmiot kontrolowany, wynikających z ustawy o ochronie

konkurencji i konsumentów niż przedsiębiorca, który prowadzi „czynną” działalność

w lokalu stanowiącym jego siedzibę lub lokal jest otwarty i przebywa tam osoba

uprawniona do reprezentacji tego przedsiębiorcy? wskazać należy, że w

rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny nie zakreślił odmiennego zakresu

obowiązków przedsiębiorcy, który nie prowadzi bieżącej działalności w lokalu

stanowiącym jego siedzibę i który w chwili rozpoczęcia kontroli nie przebywa w tym

lokalu. Prezes UOKiK odmienność w obowiązkach przedsiębiorcy upatruje w

stwierdzeniu Sądu Apelacyjnego: „w ustawie nie sprecyzowano, w jakim czasie od

uzyskania informacji o przeprowadzanej kontroli kontrolowany ma obowiązek

udostępnienia lokalu czy stawienia się w celu odebrania upoważnienia do

przeprowadzenia kontroli. Nie budzi wątpliwości, że jeśli kontrolujący - w celu

przeprowadzenia kontroli - zjawią się w czynnym lokalu przedsiębiorcy, w którym

przebywa on sam, wówczas przedsiębiorca ma obowiązek wpuścić kontrolujących i

umożliwić im przeprowadzenie kontroli […] Jeśli jednak, tak jak w niniejszej

sprawie, przedsiębiorca nie prowadzi bieżącej działalności w lokalu stanowiącym

jego siedzibę i w chwili rozpoczęcia czynności kontrolnych nie przebywa w lokalu

on sam ani nikt z jego współpracowników czy pracowników, a lokal jest zamknięty,

to ustawodawca nie dookreślił, w jakim konkretnie czasie przedsiębiorca ma

obowiązek udostępnić lokal do kontroli”. Z przytoczonego fragmentu uzasadnienia

skarżonego wyroku nie sposób wysnuć wnioski do których doszedł Prezes UOKiK.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jak i poglądami doktryny przyjmuje się,

że obowiązki nałożone na kontrolowanego powinny być wykonywane niezwłocznie

(tak wyrok Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2016 r., III SK 23/15). Jednocześnie w

II NSK 48/25

8

żadnym miejscu w ustawie nie wskazano sztywnej granicy w przypadku której

można mówić o niezwłocznym podjęciu czynności czy też jego braku. Nie ma więc

jednego standardu określającego w jakim czasie od uzyskania informacji o

przeprowadzanej kontroli kontrolowany ma obowiązek udostępnienia lokalu czy

stawienia się w celu odebrania upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. Musi to

być każdorazowo oceniane w realiach rozpoznawanej sprawy. I tak w przypadku w

którym kontrolujący zjawia się w czynnym lokalu przedsiębiorcy, w którym

przebywa on sam, wówczas przedsiębiorca ma obowiązek wpuścić kontrolujących i

umożliwić im przeprowadzenie kontroli. W takiej sytuacji niezwłoczne podjęcie

czynności określone może zostać w minutach. Natomiast w przypadku gdy

przedsiębiorca nie prowadzi bieżącej działalności w lokalu stanowiącym jego

siedzibę i w chwili rozpoczęcia czynności kontrolnych nie przebywa w lokalu on

sam ani nikt z jego współpracowników czy pracowników, a lokal jest zamknięty to

ocena czy czynność została wykonana przez przedsiębiorcę niezwłocznie musi

uwzględniać te okoliczności.

W obu opisanych powyżej przypadkach, niezależnie od tego czy

przedsiębiorca aktywnie prowadzi czynności w siedzibie przedsiębiorstwa czy też

siedziba jest siedzibą wirtualną, w której nie są na co dzień wykonywane żadne

czynności, przedsiębiorca w przypadku kontroli ma te same obowiązki,

które określone są w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów.

Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,

które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w

zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r., poz. 118).

Maria Szczepaniec

II NSK 48/25

9

M.L.

[r.g.]