Sąd Najwyższy odrzucił skargę, bo podpisał ją zastępca bez opinii Prezydenta

Pismem z 17 września 2025 r. Prokurator Generalny wywiódł skargę

nadzwyczajną od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 5 lutego

2024 r., II Ca 727/23, w sprawie z powództwa Banku S.A. z siedzibą w W.

przeciwko G. Ż. (następcy prawnemu M. Ż.) – o zapłatę.

Skargę nadzwyczajną podpisał Jacek Bilewicz, działając z upoważnienia

Prokuratora Generalnego i oznaczając swoją funkcję jako „Zastępca Prokuratora

Generalnego” (s. 23 skargi nadzwyczajnej).

Zarządzeniem z 14 kwietnia 2026 r. (k. 47 akt sprawy) Sąd Najwyższy

zwrócił się do Prokuratora Generalnego o przesłanie odpisu opinii Prezydenta RP w

II NSNc 141/25

2

zakresie powołania Jacka Bilewicza na Zastępcę Prokuratora Generalnego,

wymaganej expressis verbis przez art. 14 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. -

Prawo o prokuraturze (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 390 ze zm.; dalej jako: „p.p.”) –

w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi nadzwyczajnej.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z 24 kwietnia 2026 r. (k. 52 i

n. akt sądowych), prokurator Jacek Bilewicz przedłożył uwierzytelnione kopie:

- aktu powołania go z dniem 24 lipca 2024 r. na funkcję Zastępcy

Prokuratora Generalnego;

- pisma Prezesa Rady Ministrów z 24 maja 2024 r. skierowanego do

Prezydenta RP w sprawie zaopiniowania kandydatury Jacka Bilewicza do pełnienia

funkcji Zastępcy Prokuratora Generalnego;

- pisma Zastępcy Dyrektora Biura Prezesa Rady Ministrów z 24 maja 2024 r.

skierowanego do Zastępcy Dyrektora Biura Odznaczeń i Nominacji Kancelarii

Prezydenta RP, z prośbą o przekazanie na ręce Szefa Kancelarii Prezydenta RP

wniosku Prezesa Rady Ministrów do Prezydenta RP w sprawie zaopiniowania

kandydatury Jacka Bilewicza do pełnienia funkcji Zastępcy Prokuratora

Generalnego;

- pisma Szefa Kancelarii Prezydenta RP z 21 czerwca 2024 r. skierowanego

do Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, dotyczącego przekazanego wniosku

Prezesa Rady Ministrów do Prezydenta RP w sprawie zaopiniowania kandydatury

Jacka Bilewicza do pełnienia funkcji Zastępcy Prokuratora Generalnego, z którego

wynika, że przedstawienie przez Prezydenta RP opinii będzie możliwe

po rozstrzygnięciu przez Trybunał Konstytucyjny sporu kompetencyjnego pomiędzy

Prezydentem RP a Prezesem Rady Ministrów oraz Prokuratorem Generalnym

(sprawa Kpt 1/24);

- wyciąg z Zarządzenia Nr 32/25 Prokuratora Generalnego z 25 września

2025 r. w sprawie ustalenia zakresu czynności Prokuratora Generalnego,

Pierwszego Zastępcy Prokuratora Generalnego Prokuratora Krajowego

i pozostałych zastępców Prokuratora Generalnego.

Jednocześnie prokurator Jacek Bilewicz wskazał, że Sąd Najwyższy w

postanowieniu z 27 listopada 2024 r., I KZP 6/24, stwierdził wprost, iż zawarty w art.

14 § 1 p.p. warunek skutecznego powołania Prokuratora Krajowego przez Prezesa

II NSNc 141/25

3

Rady Ministrów, opisany zwrotem „powołuje się po uzyskaniu opinii Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej”, jest spełniony także wtedy, gdy Prezes Rady Ministrów

wystąpił do Prezydenta RP o zaopiniowanie wskazanej kandydatury, a Prezydent

RP formalnie takiej opinii nie przedstawił lub odmawia jej przedstawienia. Brak

takiej opinii, zdaniem Sądu Najwyższego, winien być traktowany jako wyrażenie

opinii negatywnej w procesie powołania Prokuratora Krajowego, a tym samym

pozostałych Zastępców Prokuratora Generalnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nadzwyczajna podlega odrzuceniu wobec wniesienia jej przez osobę

nieuprawnioną.

W myśl art. 89 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j.

Dz.U. z 2024 r. poz. 622; dalej jako: „ustawa o SN”), skargę nadzwyczajną może

wnieść Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz, w zakresie

swojej właściwości, Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej,

Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Pacjenta, Przewodniczący Komisji

Nadzoru Finansowego, Rzecznik Finansowy, Rzecznik Małych i Średnich

Przedsiębiorców i Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Przy tym

nie budzi wątpliwości, że uprawnionymi do złożenia skargi w imieniu

ww. podmiotów są piastuni tych organów (osoby pełniące funkcję Rzecznika Praw

Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka itd.) oraz osoby prawidłowo

przez nie umocowane (najczęściej w formie zarządzeń/upoważnień wewnętrznych,

stanowiących rodzaj dekoncentracji wewnętrznej kompetencji).

W przypadku Prokuratora Generalnego kwestię powoływania i odwoływania

jego zastępców regulują wprost przepisy prawa. W myśl art. 14 § 1 p.p.,

Prokuratora Krajowego jako pierwszego zastępcę Prokuratora Generalnego oraz

pozostałych zastępców Prokuratora Generalnego w liczbie nie większej niż 7

powołuje spośród prokuratorów Prokuratury Krajowej i odwołuje z pełnienia tych

funkcji Prezes Rady Ministrów na wniosek Prokuratora Generalnego. Prokuratora

Krajowego oraz pozostałych zastępców Prokuratora Generalnego powołuje się po

II NSNc 141/25

4

uzyskaniu opinii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a odwołuje za jego pisemną

zgodą.

W świetle powyższych przepisów uznać należy, że obligatoryjnym

elementem procedury powołania zastępcy Prokuratora Generalnego jest

każdorazowe uzyskanie opinii Prezydenta RP w tym zakresie. Wszelkie inne

interpretacje (jak choćby ta dokonana przez Sąd Najwyższy w przytoczonym

postanowieniu z 27 listopada 2024 r., I KZP 6/24) naruszają podstawowe zasady

wykładni i logiki, a przede wszystkim uderzają w jedną z naczelnych zasad

konstytucyjnych, tj. dyrektywę legalizmu. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP, organy

władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zasady tej należy

przestrzegać zawsze, również obecnie, gdy przedstawiciele władzy wykonawczej

naruszają podstawowe reguły demokratycznego państwa prawnego. Zadaniem

Sądu Najwyższego jest stanie na straży prawa, niezależnie od okoliczności

zewnętrznych.

Skoro prokurator Jacek Bilewicz nie przedłożył opinii Prezydenta RP w

sprawie jego powołania na funkcję zastępcy Prokuratora Generalnego, to Sąd

Najwyższy wskazuje, że sprawuje on ten urząd bez prawidłowego umocowania, a

więc w istocie nielegalnie. W konsekwencji prokurator Jacek Bilewicz nie mógł

skutecznie podpisać skargi nadzwyczajnej.

Na marginesie należy zauważyć, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z 26

marca 2026 r., I ZI 45/24, wypowiedział się również na temat statusu zawodowego

prokuratora Jacka Bilewicza. Sąd Najwyższy w składzie orzekającym podziela

zapatrywania zawarte w ww. orzeczeniu. Zgodnie z nimi, prokurator Jacek Bilewicz

nieprzerwanie przebywa na delegacji w Ministerstwie Sprawiedliwości od dnia 16

grudnia 2023 r., gdyż po powołaniu go na prokuratora Prokuratury Krajowej, nie

odwołano go z tej delegacji, pomimo ustawowego obowiązku wydania decyzji o

jego odwołaniu z delegacji w myśl art. 107 § 3 p.p. Tym samym objęcie przez

prokuratora Jacka Bilewicza funkcji p.o. Prokuratora Krajowego w dniu 12 stycznia

2024 r. było pozbawione podstaw faktycznych i prawnych, albowiem Jacek Bilewicz

faktycznie był, w momencie powołania na stanowisko prokuratora Prokuratury

Krajowej i objęcia funkcji p.o. Prokuratora Krajowego, w strukturach Ministerstwa

Sprawiedliwości, czyli komórki odrębnej od Prokuratury Krajowej.

II NSNc 141/25

5

Zgodnie z art. 95 pkt 1 ustawy o SN, w zakresie nieuregulowanym

przepisami ustawy do skargi nadzwyczajnej, w tym postępowania w sprawie tej

skargi, stosuje się w zakresie spraw cywilnych – przepisy ustawy z dnia 17

listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego dotyczące skargi kasacyjnej, z

wyłączeniem art. 3984 § 2 oraz art. 3989. Z kolei w myśl art. 3986 § 2 k.p.c., sąd

drugiej instancji odrzuca skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, skargę

niespełniającą wymagań określonych w art. 3984 § 1, nieopłaconą oraz skargę,

której braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Sąd

Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną, która podlegała odrzuceniu przez sąd drugiej

instancji, albo zwraca ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków (art.

3986 § 3 k.p.c.).

Odrzucając skargę nadzwyczajną Sąd Najwyższy w obecnym składzie miał

na uwadze również dobro stron, a zwłaszcza pozwanego G. Ż., na rzecz którego

wywiedziono skargę. Rozpoznanie środka zaskarżenia podpisanego przez osobę

nieuprawnioną rodziłoby wątpliwości co do prawidłowości wydanego orzeczenia. Z

kolei odrzucenie skargi nadzwyczajnej nie tworzy tzw. powagi rzeczy osądzonej

(res iudicata). Uprawniony podmiot może ponownie złożyć skargę nadzwyczajną,

co będzie skutkować jej rozpoznaniem przez Sąd Najwyższy.

Mając wszystko powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy, na podstawie art.

3986 § 3 k.p.c. w związku z art. 95 pkt 1 ustawy o SN, odrzucił skargę

nadzwyczajną. O wzajemnym zniesieniu kosztów postępowania wywołanego

wniesioną skargą nadzwyczajną Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 39818 k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 ustawy o SN.

[r.g.]

[a.ł]

II NSNc 141/25

6