Sąd Najwyższy podjął zawieszone postępowanie w sporze spółki z osobą prywatną o zapłatę

Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku pilotażowym z 23 listopada

2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21, zobowiązał Państwo Polskie

do przeprowadzenia stosownych zmiany legislacyjnych w terminie

12 miesięcy, usuwających wady procesowe, które skutkują naruszeniem przez

Polskę art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Na te same uchybienia

systemowe wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku

z 21 grudnia 2023 r., C 718/21.

W Rzeczypospolitej Polskiej sędziowie podlegają Konstytucji i ustawom (art.

178 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd Najwyższy nie ma możliwości usunięcia wad

procesowych, które prowadzą do naruszenia Europejskiej Konwencji Praw

II NSNc 248/23

2

Człowieka i europejskiego prawa traktatowego (art. 267 TFUE), bowiem mają one

charakter systemowy i wiążą się z procedurą nominowania sędziów. To rolą

ustawodawcy jest przeprowadzenie takich zmian legislacyjnych, by do naruszenia

prawa nie dochodziło. Państwo ponosi odpowiedzialność za to, czy a jeśli tak to

w jaki sposób zmienić prawo i doprowadzić do jego zgodności z traktatami

i konwencją.

Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie zawiesił postępowanie, dając tym

samym czas Państwu (tj. władzy ustawodawczej i wykonawczej) na podjęcie

decyzji w tym zakresie i ewentualne wprowadzenie zmian. Mimo upływu długiego

czasu, znacznie wykraczającego poza granice wyznaczone w wyroku pilotażowym,

zmiany legislacyjne w tym obszarze nie nastąpiły. Z powszechnie dostępnych

informacji wynika, że brak jest zgody politycznej na dokonanie jakichkolwiek zmian

normatywnych w zakresie wyznaczonym w/w wyrokiem, mimo istniejących

obowiązków międzynarodowych.

Dnia 15 maja 2026 r. Sejm RP działając na podstawie art. 187 ust. 1 pkt 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 9a ust. 1 i art. 11d ust. 5 ustawy z dnia

12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186) oraz

art. 29a ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, dokonał wyboru członków Krajowej Rady

Sądownictwa kwalifikowaną większością głosów (3/5). Wcześniej wprowadzono

mechanizm samoograniczenia się Sejmu, polegający na przyjęciu uchwały

wyrażającej zapewnienie, że w przypadku kształtowania składu Krajowej Rady

Sądownictwa na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa, Sejm uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów dokonanych

przez sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych, wymogi konstytucyjne

co do składu Krajowej Rady Sądownictwa i ograniczenia wynikające z ustawy

z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (uchwała Sejmu

Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 lutego 2026 r. w sprawie przywrócenia

konstytucyjnych standardów wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa

wybieranych spośród sędziów, MP 2026, poz. 259).

W konsekwencji należy uznać, że ustały przesłanki dalszego zawieszenia

postępowania, bowiem Rzeczpospolita Polska nie dokonując żadnych zmian

normatywnych, ale korygując sam faktyczny sposób wykonywania ustawy, wyraziła

II NSNc 248/23

3

wolę odnośnie do sposobu reakcji na zobowiązania wynikające z wyroku

pilotażowego. Odpowiedzialność za skutki ewentualnego stwierdzenia, że ten

sposób realizacji wyroku jest nieprawidłowy czy niewystraczający, ponosić będzie

władza wykonawcza i ustawodawcza. Dalsze oczekiwanie na usunięcie przez

ustawodawcę stwierdzonych w wyrokach organów międzynarodowych wad polskiej

procedury nominacji sędziów nie jest możliwe ze względu na obowiązek sądu

rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

[r.g.]