Sąd Najwyższy zawiesił skargę nadzwyczajną w sprawie o zapłatę po śmierci pozwanego

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 6 września 2023 r., II NSNc 346/23

zawiesił niniejsze postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał

Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prawnego przedstawionego przez

Sąd Najwyższy w sprawie II NSNc 65/23 (art. 177 § 1 pkt 31 k.p.c. per analogiam

w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.).

W związku z postanowieniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z dnia 15 maja 2024 r., C-390/23 odpadła przyczyna zawieszenia postępowania

na podstawie art. 177 § 1 pkt 31 k.p.c.

II NSNc 346/23

2

Jednocześnie Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że podjęcie

postępowania i jednocześnie zawieszenie postępowania na podstawie art. 177 § 1

pkt 3 k.p.c. per analogiam z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian

legislacyjnych usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz w wyroku

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko

Polsce (skarga nr 50849/21) w terminie tam zakreślonym, także nie jest

uzasadnione.

Wskazane orzeczenia nie zostały w zakreślonym terminie lojalnie przez

ustawodawcę wykonane. Termin wyznaczony pierwotnie w wyroku pilotażowym

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa

przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), upłynął bezskutecznie. 20 listopada 2024 r.

Europejski Trybunał Praw Człowieka, na wniosek Polski, postanowił przedłużyć

termin na wykonanie wyroku w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (nr skargi

50849/21). Także ten termin upłynął bezskutecznie. W związku z tym 17 listopada

2025 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka po raz kolejny postanowił przedłużyć

termin na wykonanie przez Polskę wyroku w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce

(nr skargi 50849/21).

W związku z brakiem lojalnego wykonania przez ustawodawcę krajowego

wskazanych orzeczeń oraz w związku z brakiem wiarygodnych informacji

o perspektywie ich wykonania i wprowadzenia wymaganych zmian legislacyjnych

usuwających stwierdzone wady procesowe wynikające z braku niezależności

Krajowej Rady Sądownictwa, Sąd Najwyższy ważąc konkurujące wartości uznał,

że dalsze oczekiwanie na usunięcie stwierdzonych wad procesowych przez

ustawodawcę nie jest korzystne dla stron ani uzasadnione, ponieważ może

skutkować naruszeniem obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

Rzetelne rozpoznanie sprawy wymaga zawsze lojalnego i wszechstronnego

zbadania uwarunkowań prawnych i faktycznych sprawy, ale powinno następować

w rozsądnym terminie.

Nie oznacza to bynajmniej, że utraciły doniosłość ustalenia poczynione

w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2020 r.,

I NOZP 3/19, mającej moc zasady prawnej. W uchwale tej Sąd Najwyższy

II NSNc 346/23

3

przypomniał, że podstawą funkcjonowania Unii Europejskiej jest wzajemne

zaufanie państw członkowskich, w szczególności przez przestrzeganie prawa UE.

Z tego względu, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy wyrażoną w art. 4 ust. 3

akapit pierwszy (Dz.U. 2004, nr 90, poz. 864/30 ze zm.) – Państwa Członkowskie

powinny zapewnić na swym terytorium stosowanie i poszanowanie prawa Unii

Europejskiej oraz podejmować w tym celu środki służące zapewnieniu wykonania

zobowiązań wynikających z traktatów lub aktów instytucji Unii Europejskiej.

Na Rzeczypospolitej Polskiej ciąży więc w dalszym ciągu obowiązek zapewnienia

Krajowej Radzie Sądownictwa niezależności. Brak niezależności Krajowej Rady

Sądownictwa jest przyczyną wątpliwości co do niezależności niektórych składów

orzekających w sądach krajowych.

Sąd Najwyższy odnotowuje przy tym, że sam Sąd Najwyższy nie może

samodzielnie rozwiązać problemu braku niezależności Krajowej Rady Sądownictwa,

chociaż również w okresie poprzedzającym wydanie wyżej wskazanych wyroków

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka, sędziowie Sądu Najwyższego mając na celu umożliwienie ustawodawcy

dostosowania ustawodawstwa do standardów prawa europejskiego, w reakcji

na uchwałę składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. BSA I-4110-1/20),

powstrzymywali się od orzekania (zob. postanowienie składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z 2 marca 2020 r., I NSW 1/20; postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 lutego 2020 r., I NO 3/20; z 26 lutego 2020 r.,

I NO 190/19; z 26 lutego 2020 r., I NSP 2/20; z 26 lutego 2020 r., I NSP 200/19;

z 19 marca 2020 r., I NSP 11/20; z 19 marca 2020 r., I NSP 14/20; z 19 marca

2020 r., I NSP 15/20; z 19 marca 2020 r., I NSP 8/20; z 23 marca 2020 r.,

I NSW 4/20; z 30 marca 2020 r., I NSW 7/20; z 13 lutego 2020 r., I NO 187/19;

z 23 marca 2020 r., I NSW 4/20; z 30 marca 2020 r., I NSW 7/20).

Także po wydaniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz wyroku Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka z 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21),

Sąd Najwyższy podkreślał konieczność podjęcia przez ustawodawcę koniecznych

inicjatyw legislacyjnych (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 5 marca

II NSNc 346/23

4

2024 r., I NKRS 76/21; z 19 marca 2024 r., I NKRS 7/23; z 19 marca 2024 r.,

I NKRS 34/23; z 19 marca 2024 r., I NKRS 45/23; z 19 marca 2024 r.,

I NKRS 70/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 44/23; z 20 marca 2024 r.,

I NKRS 59/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 69/23; z 20 marca 2024 r.,

I NKRS 82/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 93/23; z 9 kwietnia 2024 r.,

II NSK 127/23; z 9 kwietnia 2024 r., II NSKP 11/23; z 11 kwietnia 2024 r.,

II NSKP 71/23; z 11 kwietnia 2024 r., II NSNc 470/23; z 11 kwietnia 2024 r.,

III CB 14/22; z 25 kwietnia 2024 r., I NB 6/22; z 18 kwietnia 2024 r., I NSW 14/18;

z 9 lipca 2024 r., I NSW 23/24; z 8 października 2024 r., I NO 34/23;

z 10 października 2024 r., II NSNc 181/24; z 10 października 2024 r.,

II NSNc 151/24; z 10 października 2024 r., II NSNc 194/24; z 10 października

2024 r., II NSNc 250/24).

Dnia 15 maja 2026 r. Sejm RP działając na podstawie art. 187 ust. 1 pkt 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 9a ust. 1 i art. 11d ust. 5 ustawy z dnia

12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186)

oraz art. 29a ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, dokonał wyboru członków Krajowej

Rady Sądownictwa kwalifikowaną większością głosów (3/5).

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

[kf]

[r.g.]