Sąd Najwyższy odrzucił skargę Prokuratora na spadek po S. O. dla wnuczki

Sąd Rejonowy w Wałbrzychu w sprawie I Ns 1433/22 toczącej się z wniosku

Gminy W. przy udziale A. G. o stwierdzenie nabycia spadku po S. O.,

postanowieniem z 23 listopada 2023 r. w punkcie I stwierdził, że spadek po S. O.,

synu R. i J., nr PESEL […], zmarłym dnia […] 2022 roku w W., ostatnio stale

II NSNc 36/26

2

zamieszkałym w W., na podstawie ustawy nabyła z dobrodziejstwem inwentarza w

całości wnuczka A. G., córka M. i M., urodzona dnia […] 2018 roku w N. (Republika

Federalna Niemiec). W punkcie II natomiast orzekł, że każda ze stron ponosi koszty

postępowania stosownie do swojego udziału.

Pismem z 1 kwietnia 2026 r. Prokurator Generalny (dalej także: „skarżący”),

na podstawie art. 89 § 1 i § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym

(tekst jedn. Dz.U. 2024, poz. 622, dalej: „u.SN”), wniósł do Sądu Najwyższego za

pośrednictwem Sądu Rejonowego w Wałbrzychu skargę nadzwyczajną

od prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 23 listopada

2023 r., I Ns 1433/22: „z uwagi na konieczność zapewnienia zgodności z zasadą

demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości

społecznej, albowiem w wyniku wydania postanowienia Sądu Rejonowego

w Wałbrzychu I Wydział Cywilny z dnia 23 listopada 2023 r., sygn. akt I Ns 1433/22,

doszło do naruszenia zasady ochrony zaufania obywateli do państwa, zgodnie

z wymogami sprawiedliwości i jawności, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej oraz konstytucyjnego prawa do dziedziczenia,

chronionego w ramach art. 64 ust. 2 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

polegającego na wydaniu przez Sąd orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku po S.

O. przez jego wnuczkę A. G., pomimo jego odrzucenia i w konsekwencji ustalenia

nieprawidłowego kręgu spadkobierców ustawowych”, zaskarżając je w całości.

Skarżący, na podstawie art. 89 § 1 pkt 1 i 2, art. 89 § 2, art. 89 § 3 u.SN,

zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1. naruszenie zasad wolności i praw człowieka i obywatela, określonych

w art. 2, 21 ust. 1, art. 64 i art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia

2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 486 z późn. zm.) w kontekście realizacji

zasady bezpieczeństwa prawnego, a także naruszenie prawa do własności, prawa

do dziedziczenia oraz prawa do sądu, polegającego na wydaniu przez Sąd

nieprawidłowego orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku po S. O., zmarłym w

dniu […] 2022 r. w W., na podstawie ustawy, z dobrodziejstwem inwentarza, w

całości przez wnuczkę A. G., pomimo odrzucenia spadku przypadającego jej z

ustawy w dniu 26 sierpnia 2022 r. poprzez złożenie oświadczenia w tym zakresie

przed notariuszem w formie aktu notarialnego, po uprzednim uzyskaniu zezwolenia

Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy na dokonanie czynności przekraczających

zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniej A. G. zgodnie z postanowieniem z

II NSNc 36/26

3

dnia 19 maja 2022 r., w sprawie o sygn. VI Nsm 1254/22, którym zezwolono

wnioskodawcom M. G. i M. G. działającym w imieniu małoletniej A. G. na odrzucenie

spadku po S. O., które uprawomocniło się w dniu 20 lipca 2022 r., pomimo złożenia

oświadczenia w przepisanym terminie oraz przepisanej formie, których to czynności

nie uwzględniono, co istotnie wpłynęło na sposób rozstrzygnięcia sprawy

z niezasadnym uznaniem, iż małoletnia A. G. pozostaje spadkobiercą ustawowym –

czym naruszył prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, zgodnie z wymogami

określonymi przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP jako sprawiedliwości proceduralnej

mającej zapewnić jej rzetelność prawa do sądu i wskazuje, że ww. orzeczenie

pozostaje w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawnego

urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej;

2. rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni

i niewłaściwym zastosowaniu przepisu art. 1015 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 1018 § 3 k.c.

oraz art. 121 ust. 4 k.c. w brzmieniu obowiązującym na dzień otwarcia spadku,

tj. 29 stycznia 2022 r., poprzez przyjęcie, iż reprezentująca małoletnią uczestniczkę

A. G. przedstawicielka ustawowa M. G. nie złożyła w terminie 6 miesięcy od dnia

powzięcia wiedzy o podstawie dziedziczenia oświadczenia o odrzuceniu spadku

przez małoletnią, w sytuacji, gdy A. G. takie oświadczenie złożyła w terminie, bowiem

pomiędzy powzięciem wiedzy o podstawie dziedziczenia, a złożeniem wymaganego

oświadczenia przed notariuszem w formie aktu notarialnego z dnia 26 sierpnia 2022

r., konieczne było uzyskanie zgody Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w

Warszawie VI Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. VI Nsm 1254/22, na dokonanie

czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniej

A. G., które toczyło się od dnia 31 marca 2022 r., kiedy złożono stosowny wniosek

do dnia 20 lipca 2022 r., co zgodnie z treścią art. 121 ust. 4 k.c. spowodowało

zawieszenie biegu terminu określonego w art. 1015 k.c., a zatem złożone aktem

notarialnym oświadczenie z dnia 26 sierpnia 2022 r. o odrzuceniu spadku nastąpiło

w 6 miesięcznym terminie ustawowym, co nie zostało przez sąd prawidłowo

ocenione w zakresie ustalenia kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia po S. O.

i doprowadziło Sąd a quo do wyprowadzenia nietrafnych wniosków jurydycznych i

nieuprawnionego przyjęcia, iż pomimo odrzucenia spadku małoletnia A. G.

dziedziczy po zmarłym S. O.;

3. rażące naruszenie prawa procesowego poprzez niewłaściwe

zastosowanie przepisu art. 670 § 1 k.p.c. w zw. z art. 677 § 1 k.p.c., polegającego

II NSNc 36/26

4

na stwierdzeniu dziedziczenia przez wnuczkę A. G. na podstawie ustawy z

dobrodziejstwem inwentarza w całości spadku po S. O., bez prawidłowego zbadania

kręgu spadkobierców i niesłusznego przyjęcia, że reprezentująca małoletnią

uczestniczkę A. G. przedstawicielka ustawowa M. G. nie złożyła w terminie 6

miesięcy od dnia powzięcia wiedzy o podstawie dziedziczenia oświadczenia o

odrzuceniu spadku przez małoletnią, w sytuacji, gdy A. G. takie oświadczenie złożyła

w terminie, bowiem pomiędzy powzięciem wiedzy o podstawie dziedziczenia, a

złożeniem wymaganego oświadczenia przed notariuszem w formie aktu notarialnego

dnia 26 sierpnia 2022 r., musiała uzyskać zgodę Sądu Rejonowego dla m.st.

Warszawy VI Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. VI Nsm 1254/22, na dokonanie

czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniej

A. G., które toczyło się od dnia 31 marca 2022 r. do dnia 20 lipca 2022 r., co zgodnie

z treścią art. 121 ust. 4 k.c. spowodowało zawieszenie biegu terminu określonego w

art. 1015 k.c., a zatem złożone oświadczenie o odrzuceniu spadku nastąpiło w

wymaganym terminie ustawowym, co nie zostało przez sąd prawidłowo ocenione w

zakresie ustalenia kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia po S. O. i

doprowadziło Sąd a quo do nieuprawnionego przyjęcia, iż pomimo odrzucenia

spadku małoletnia A. G. dziedziczy po zmarłym spadkodawcy S. O.

Na podstawie art. 91 § 1 oraz art. 95 pkt 1 u.SN skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 23 listopada 2023 r.,

sygn. I Ns 1433/22 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Rejonowemu w Wałbrzychu z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania ze skargi nadzwyczajnej.

Pismem z 24 kwietnia 2026 r. stanowiącym odpowiedź na skargę

nadzwyczajną Prokuratora Generalnego, pełnomocnik wnioskodawcy wniósł

o oddalenie skargi nadzwyczajnej oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.

Pismem z 29 kwietnia 2026 r., stanowiącym odpowiedź na skargę

nadzwyczajną Prokuratora Generalnego, pełnomocnik uczestniczki poparł skargę

nadzwyczajną (w piśmie pełnomocnik wskazał „kasacyjną”) i wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 23 listopada 2023 r.,

sygn. I Ns 1433/22 oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Rejonowemu w Wałbrzychu z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania ze skargi nadzwyczajnej.

II NSNc 36/26

5

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przed przystąpieniem do oceny skargi nadzwyczajnej należy stwierdzić,

że żądanie Prokuratora Generalnego, aby sprawa została rozpoznana przez Izbę

Cywilną Sądu Najwyższego, jest pozbawione podstaw prawnych. Zgodnie z art. 26

§ 1 pkt 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, właściwość do rozpoznawania skarg

nadzwyczajnych została przyznana Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw

Publicznych. Powołane w skardze orzeczenia sądów międzynarodowych

nie doprowadziły do zmiany obowiązujących przepisów regulujących właściwość izb

Sądu Najwyższego, w efekcie czego pozostają bez wpływu na ocenę właściwości

rzeczowej w niniejszej sprawie.

Dopuszczalność wniesienia skargi nadzwyczajnej uzależniona jest od

spełnienia szeregu przesłanek ustawowych, które m.in. dotyczą podstaw

zakwestionowania prawomocnego orzeczenia sądu. Określają one, jakie uchybienia

muszą wystąpić w treści zaskarżonego orzeczenia, aby możliwe było uwzględnienie

skargi nadzwyczajnej. Oceniając je, Sąd Najwyższy bada spełnienie wymogów

właściwych dla tego środka zaskarżenia, jak i wymagań przewidzianych dla skargi

kasacyjnej.

Zgodnie z art. 89 § 1 u.SN, jeżeli jest to konieczne dla zapewnienia zgodności

z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady

sprawiedliwości społecznej, od prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego

lub sądu wojskowego kończącego postępowanie w sprawie może być wniesiona

skarga nadzwyczajna, o ile:

1) orzeczenie narusza zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela

określone w Konstytucji lub

2) orzeczenie w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię

lub niewłaściwe zastosowanie, lub

3) zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego

w sprawie materiału dowodowego

- a orzeczenie nie może być uchylone lub zmienione w trybie innych

nadzwyczajnych środków zaskarżenia.

Natomiast stosownie do art. 95 pkt 1 u.SN, w zakresie nieregulowanym

przepisami ustawy do skargi nadzwyczajnej, w tym postępowania w sprawie

II NSNc 36/26

6

tej skargi, stosuje się w zakresie spraw cywilnych przepisy ustawy z dnia 17 listopada

1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego dotyczące skargi kasacyjnej,

z wyłączeniem art. 3984 § 2 oraz 3989.

Stosownie wyłączone zostały przepisy statuujące obowiązek zamieszczenia

w skardze wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienia, a także

instytucji tzw. przedsądu. Tak wąskie określenie przepisów dotyczących skargi

kasacyjnej, które nie znajdują zastosowania w odniesieniu do skargi nadzwyczajnej

oraz postępowania w sprawie tej skargi, nie pozostawia wątpliwości, że pozostałe

przepisy dotyczące skargi kasacyjnej znajdują zastosowanie.

W szczególności wskazać należy art. 3984 § 1 k.p.c. określający wymagania

konstrukcyjne skargi kasacyjnej jako szczególnego środka odwoławczego.

Wymagania te mają charakter wad nieusuwalnych i powodują odrzucenie skargi

a limine. Podkreślenia przy tym wymaga, że warunkiem wystarczającym, a zarazem

koniecznym, do odrzucenia skargi jest brak któregokolwiek z jej elementów

konstrukcyjnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 maja 2006 r., III CSK

144/06; 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08).

Zgodnie z powyższym skarga nadzwyczajna powinna zawierać:

(1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości czy w części; (2) przytoczenie podstaw skargi nadzwyczajnej i

ich uzasadnienie; (3) wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z

oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany.

Wskazane wyżej warunki konstrukcyjne skargi nadzwyczajnej nakładają na

wnoszącego skargę nadzwyczajną obowiązek przytoczenia podstaw skargi

nadzwyczajnej i ich uzasadnienia a także prawidłowego określenia zakresu

zaskarżenia oraz zakresu żądanego wniosku o uchylenie.

Co do obowiązku przytoczenia podstaw skargi nadzwyczajnej

i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.), należy zwrócić uwagę, że zgodnie

z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego obowiązek ten obejmuje powołanie

przepisu, który zdaniem skarżącego został naruszony, z oznaczeniem konkretnej

jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, czyli artykułu, a także, jeśli występują,

pomniejszych jednostek redakcyjnych (z wielu zob.: wyrok Sądu Najwyższego z 9

marca 2022 r., I NKRS 14/22; postanowienia Sądu Najwyższego z: 29 maja 2019 r.,

II UK 217/18; 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; 26 marca 1997 r., II CKN 63/97),

jak również prawidłowe uzasadnienie zarzutów.

II NSNc 36/26

7

Wobec tak określonych wymogów nie ulega wątpliwości, że przytoczenie

podstawy skargi nadzwyczajnej musi być precyzyjne. Sąd Najwyższy bowiem,

z uwagi na związanie sądu granicami podstaw skargi, uwzględnia tylko te przepisy,

które zostały wyraźnie wskazane w skardze nadzwyczajnej jako naruszone. Z tego

powodu skarżący powinien ująć zarzuty w sposób klarowny i prawidłowy, i następnie

– w części motywacyjnej skargi – należycie je uzasadnić, łącząc z realiami konkretnej

sprawy, w której wydano zaskarżone orzeczenie. Jak zauważa się w literaturze

przedmiotu, „W uzasadnieniu podstawy ogólnej skargi nadzwyczajnej skarżący ma

obowiązek konkretnie wykazać na czym polega niezgodność zaskarżonego

orzeczenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego

zasady sprawiedliwości społecznej, w szczególności przez wskazanie naruszonej

zasady pochodnej wywiedzionej z art. 2 Konstytucji RP i sposobu naruszenia

wskazanej zasady” (O. Nawrot, K. Olszak, Podstawa ogólna skargi nadzwyczajnej,

„Prawo i Więź” 2024, nr 3, s. 371).

W dotychczasowym orzecznictwie podejmującym problematykę skargi

kasacyjnej, które odnieść można do niniejszej sprawy, Sąd Najwyższy podkreślał

konieczność precyzyjnego formułowania podstaw skargi. Zajmując takie stanowisko,

wyjaśniał, że konieczność ta wynika z niemożności samodzielnego dokonywania

przezeń konkretyzacji zarzutów skarżącego oraz snucia hipotez na temat tego,

jakiego przepisu dotyczy podstawa skargi (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego

z: 27 kwietnia 2016 r., II CSK 456/15; 1 grudnia 2000 r., V CKN 138/00; 14 marca

2014 r., III CSK 88/13 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z: 30 czerwca 2021 r.,

I NSNc 60/21; 19 listopada 2014 r., III CSK 277/14).

Przekładając powyższe na realia rozpatrywanej skargi nadzwyczajnej,

stwierdzić należy, że Prokurator Generalny nie dopełnił obowiązku przytoczenia

podstaw skargi w zakresie przesłanki ogólnej (funkcjonalnej).

W petitum skargi nadzwyczajnej, w części przywołującej podstawy, Prokurator

Generalny wskazał, że skargę wniósł z uwagi na konieczność zapewnienia

zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego

zasady sprawiedliwości społecznej „albowiem (…) doszło do naruszenia zasady

ochrony zaufania obywateli do państwa, zgodnie z wymogami sprawiedliwości

i jawności, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz

konstytucyjnego prawa do dziedziczenia, chronionego w ramach art. 64 ust. 2

i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (…)”.Jednocześnie na podstawie art. 89 § 1

II NSNc 36/26

8

pkt 1 i 2 u.SN skarżący zarzucił: „naruszenie zasad wolności i praw człowieka i

obywatela, określonych w art. 2, 21 ust. 1, art. 64 i art. 45 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 486

z późn. zm.) w kontekście realizacji zasady bezpieczeństwa prawnego, a także

naruszenie prawa do własności, prawa do dziedziczenia oraz prawa do sądu (…)”.

Tak przytoczone podstawy skargi nadzwyczajnej odnośnie do przesłanki

ogólnej nie spełniają warunku konstrukcyjnego określonego w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.

Nie są to zresztą jedyne wady. Zauważyć wypada, że skarżący, wskazując

przesłankę ogólną – zapewnienie zgodności z zasadą demokratycznego państwa

prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej – wiąże

ją z „naruszeniem zasady ochrony zaufania obywateli do państwa”, ale jednocześnie

zarzuca – w ramach oznaczonej przez siebie podstawie prawnej, tj. pierwszej

i drugiej przesłance szczególnej w pkt I (str. 3 skargi) – „naruszenie zasad, wolności

i praw człowieka i obywatela, określonych w art. 2, 21 ust. 1, art. 64 i 45 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., Nr 78,

poz. 486 ze zm.), zasady bezpieczeństwa prawnego”.

Poza tym wskazać należy, że na stronie 9 i 10 skargi podaje on, że

„wystąpienie przez Prokuratora Generalnego ze skargą nadzwyczajną w niniejszej

sprawie jest konieczne dla zapewnienia zgodności orzeczenia z zasadą

demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości

społecznej, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP”; że „Na treść przedmiotowej zasady

składa się szereg reguł, które nie zostały ujęte expressis verbis w Konstytucji (…)”;

a także że „Do zasad tych należą: ochrona zaufania obywateli do Państwa, w

szczególności w kontekście zasady bezpieczeństwa prawnego (…)”, jednak

twierdzeń tych w żaden sposób nie uzasadnia.

Wreszcie odnotować trzeba, że na stronie 15 i 16 skargi skarżący wskazuje

na sprawiedliwość społeczną, zamieszczając krótki fragment: „[o]dnosząc się

do wzajemnej relacji zasady zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa

oraz sprawiedliwości społecznej (…)”, lecz w dalszej części uzasadnia już tylko

sprawiedliwość społeczną.

Wszystko to sprawia, że taka konstrukcja nie może być uznana za prawidłową.

Należy przypomnieć, że ustawodawca uregulował kwestię podstaw skargi w

taki sposób, że każdej ze wskazanych przesłanek – zarówno ogólnej (art. 89

§ 1 u.SN), jak i szczególnym (art. 89 § 1 pkt. 1-3 u.SN) – nadał, poprzez

II NSNc 36/26

9

ich strukturalne wyodrębnienie, autonomiczny charakter i przypisał różne zadania.

Wobec takiej konstrukcji nie można przyjąć za prawidłowe wywodzenie

przesłanki ogólnej (funkcjonalnej), tj. zasady demokratycznego państwa prawnego

urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i zasad z niej

wyinterpretowywanych, równocześnie z przesłanki ogólnej (zasady ochrony zaufania

obywateli do państwa), oraz (zasady bezpieczeństwa prawnego) z pierwszej

przesłanki szczególnej, tj. zasad, wolności i praw człowieka i obywatela,

a to wszystko w przy braku ich uzasadnienia.

Jak już podnoszono, Sąd Najwyższy nie może domniemywać intencji

wnoszącego skargę i konkretyzować zawartych w niej zarzutów czy też przypisywać

ich do właściwych jednostek redakcyjnych przepisów określonych ustawowo,

jak i poszukiwać ich uzasadnienia. Oznacza to, że skarga nadzwyczajna powinna

zostać sformułowana w sposób jasny i precyzyjny, tak by nie budziły żadnych

wątpliwości wola i intencje skarżącego.

Wobec stwierdzonego niespełnienia wymogów konstrukcyjnych skargi

nadzwyczajnej – obowiązku przytoczenia podstaw skargi nadzwyczajnej

i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.), należy uznać, że skarga podlega

odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 i 3 k.p.c., bez możliwości sanowania

tego braku (z wielu zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 24 sierpnia 2016 r.,

V CSK 112/16; 11 grudnia 2014 r., III CZ 54/14; 2 kwietnia 2014 r., IV CZ 14/14).

Natomiast co do wymogu prawidłowego określenia zakresu zaskarżenia oraz

zakresu żądanego wniosku o uchylenie, Sąd Najwyższy zajmuje stanowisko, że i w

tym fragmencie skarga nadzwyczajna pozostaje dotknięta wadą. Wada ta polega

konkretnie na zaistnieniu rozbieżności między tymi elementami.

W tym miejscu warto przypomnieć, że spełnienie wymogów formalnych skargi

z art. 3984 § 1 pkt 1 i pkt 3 k.p.c. wiąże się m.in. z zapewnieniem ich koherencji

merytorycznej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2023 r., I CSK

5475/22 i przywołane tam orzecznictwo). W innych orzeczeniach Sąd Najwyższy

wskazał, że „bezwzględnie wymagane jest, by zakres zaskarżenia i wniosek o

uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia były ze sobą ściśle skorelowane; brak

takiej korelacji skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej” (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z: 30 stycznia 2023 r., I CSK 3651/22; 24 maja 2023 r., II NSNc 120/23;

18 maja 2023 r., III USK 207/22).

II NSNc 36/26

10

Jednocześnie trzeba też wskazać, że rozbieżność między wskazanym w

skardze nadzwyczajnej zakresem zaskarżenia orzeczenia (postanowienia), od

którego została ona wniesiona, a żądaniem uchylenia lub zmiany ab initio, wyklucza

możliwość merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi nadzwyczajnej przez Sąd

Najwyższy. Nie jest bowiem możliwe sprecyzowanie zakresu kontroli skargi

nadzwyczajnej oczekiwanego przez Prokuratora Generalnego (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z: 14 lipca 2023 r., I CSK 3675/22; 25 września 2023 r., I CSK

731/23).

W przedmiotowej sprawie Prokurator Generalny wskazał orzeczenie

(postanowienie Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 23 listopada 2023 r.), którego

dotyczy wniesiona skarga nadzwyczajna, zaskarżając je w całości. Jednocześnie we

wniosku skargi wniósł on o: „uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu

Rejonowego w Wałbrzychu I Wydział Cywilny z dnia 23 listopada 2023 r., sygn. akt I

Ns 1433/22 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu

w Wałbrzychu z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania ze skargi nadzwyczajnej”. Czyniąc to, nie określił zakresu żądanego

uchylenia postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 23 listopada 2023 r.

W ocenie Sądu Najwyższego taki sposób sporządzenia skargi nie jest zgodny

z wymogami konstrukcyjnymi ujętymi w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. Należy bowiem

zwrócić uwagę, że sentencja zaskarżonego orzeczenia jest dwupunktowa.

A skoro tak, to – mając na uwadze specyfikę przedmiotowej sprawy – konieczne

staje się, aby skarżący prawidłowo określił zakres żądanego uchylenia.

W tym kontekście Sąd Najwyższy podkreśla, że zakresu żądanego uchylenia

nie można domniemywać, ani też wyinterpretytowywać z ogólnego stwierdzenia „o

uchylenie zaskarżonego postanowienia (…)”. Takie działania, wobec braku

usankcjonowania ich w przepisach obowiązującego prawa, pozostają poza sferą

jego uprawnień.

Z tego też względu należy przyjąć, że niezgodność między zakresem

zaskarżenia (postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 23 listopada 2023 r.)

a wnioskiem skargi nadzwyczajnej (o uchylenie) stanowi nieusuwalny brak formalny

tego środka zaskarżenia. Czyni to wniesioną skargę nadzwyczajną niedopuszczalną

i nie pozwala na jej merytoryczne rozpoznanie. W konsekwencji skarga podlega

odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 i § 3 k.p.c., bez możliwości sanowania

tego braku.

II NSNc 36/26

11

Przy ponownym formułowaniu skargi skarżący uwzględni powyższe uwagi.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3986 § 2 i § 3 k.p.c.

w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN, odrzuca skargę nadzwyczajną.

O wzajemnym zniesieniu kosztów postępowania wywołanego wniesioną

skargą nadzwyczajną Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39818 k.p.c.

w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN.

[D.Z.]

[r.g.]