Spór o dział spadku i zniesienie współwłasności,

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2024 r., II NSNc 86/24, na podstawie

art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam, Sąd Najwyższy zawiesił niniejsze

postępowanie z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych,

usuwających wady procesowe, określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz w wyroku

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko

Polsce (skarga nr 50849/21) w terminie tam zakreślonym.

Wskazane orzeczenia nie zostały w zakreślonym terminie lojalnie

przez ustawodawcę wykonane. Termin wyznaczony pierwotnie w wyroku

pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2023 r.,

II NSNc 86/24

2

Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), upłynął bezskutecznie.

20 listopada 2024 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka, na wniosek Polski,

postanowił przedłużyć termin na wykonanie wyroku w sprawie Wałęsa przeciwko

Polsce (nr skargi 50849/21). Także ten termin upłynął bezskutecznie. W związku

z tym 17 listopada 2025 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka po raz kolejny

postanowił przedłużyć termin na wykonanie przez Polskę wyroku w sprawie Wałęsa

przeciwko Polsce (nr skargi 50849/21).

W związku z brakiem lojalnego wykonania przez ustawodawcę krajowego

wskazanych orzeczeń oraz w związku z brakiem wiarygodnych informacji

o perspektywie ich wykonania i wprowadzenia wymaganych zmian legislacyjnych

usuwających stwierdzone wady procesowe wynikające z braku niezależności

Krajowej Rady Sądownictwa, Sąd Najwyższy ważąc konkurujące wartości uznał,

że dalsze oczekiwanie na usunięcie stwierdzonych wad procesowych

przez ustawodawcę nie jest korzystne dla stron ani uzasadnione, ponieważ może

skutkować naruszeniem obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

Rzetelne rozpoznanie sprawy wymaga zawsze lojalnego i wszechstronnego

zbadania uwarunkowań prawnych i faktycznych sprawy, ale powinno następować

w rozsądnym terminie.

Nie oznacza to bynajmniej, że utraciły doniosłość ustalenia poczynione

w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2020 r.,

I NOZP 3/19, mającej moc zasady prawnej. W uchwale tej Sąd Najwyższy

przypomniał, że podstawą funkcjonowania Unii Europejskiej jest wzajemne

zaufanie państw członkowskich, w szczególności przez przestrzeganie prawa UE.

Z tego względu, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy wyrażoną w art. 4 ust. 3

akapit pierwszy (Dz.U. 2004, nr 90, poz. 864/30 ze zm.) – Państwa Członkowskie

powinny zapewnić na swym terytorium stosowanie i poszanowanie prawa

Unii Europejskiej oraz podejmować w tym celu środki służące zapewnieniu

wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub aktów instytucji

Unii Europejskiej. Na Rzeczypospolitej Polskiej ciąży więc w dalszym ciągu

obowiązek zapewnienia Krajowej Radzie Sądownictwa niezależności.

Brak niezależności Krajowej Rady Sądownictwa jest przyczyną wątpliwości

co do niezależności niektórych składów orzekających w sądach krajowych.

II NSNc 86/24

3

Sąd Najwyższy odnotowuje przy tym, że sam Sąd Najwyższy nie może

samodzielnie rozwiązać problemu braku niezależności Krajowej Rady Sądownictwa,

chociaż również w okresie poprzedzającym wydanie wyżej wskazanych wyroków

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka, sędziowie Sądu Najwyższego mając na celu umożliwienie ustawodawcy

dostosowania ustawodawstwa do standardów prawa europejskiego, w reakcji

na uchwałę składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. BSA I-4110-1/20),

powstrzymywali się od orzekania (zob. postanowienie składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z 2 marca 2020 r., I NSW 1/20; postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 lutego 2020 r., I NO 3/20; z 26 lutego 2020 r., I NO 190/19;

z 26 lutego 2020 r., I NSP 2/20; z 26 lutego 2020 r., I NSP 200/19; z 19 marca

2020 r., I NSP 11/20; z 19 marca 2020 r., I NSP 14/20; z 19 marca 2020 r.,

I NSP 15/20; z 19 marca 2020 r., I NSP 8/20; z 23 marca 2020 r., I NSW 4/20;

z 30 marca 2020 r., I NSW 7/20; z 13 lutego 2020 r., I NO 187/19; z 23 marca

2020 r., I NSW 4/20; z 30 marca 2020 r., I NSW 7/20). Także po wydaniu wyroku

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r., C-718/21

oraz wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r.,

Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), Sąd Najwyższy podkreślał

konieczność podjęcia przez ustawodawcę koniecznych inicjatyw legislacyjnych

(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 5 marca 2024 r., I NKRS 76/21;

z 19 marca 2024 r., I NKRS 7/23; z 19 marca 2024 r., I NKRS 34/23; z 19 marca

2024 r., I NKRS 45/23; z 19 marca 2024 r., I NKRS 70/23; z 20 marca 2024 r.,

I NKRS 44/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 59/23; z 20 marca 2024 r.,

I NKRS 69/23; z 20 marca 2024 r., I NKRS 82/23; z 20 marca 2024 r.,

I NKRS 93/23; z 9 kwietnia 2024 r., II NSK 127/23; z 9 kwietnia 2024 r.,

II NSKP 11/23; z 11 kwietnia 2024 r., II NSKP 71/23; z 11 kwietnia 2024 r.,

II NSNc 470/23; z 11 kwietnia 2024 r., III CB 14/22; z 25 kwietnia 2024 r., I NB 6/22;

z 18 kwietnia 2024 r., I NSW 14/18; z 9 lipca 2024 r., I NSW 23/24; z 8 października

2024 r., I NO 34/23; z 10 października 2024 r., II NSNc 181/24; z 10 października

2024 r., II NSNc 151/24; z 10 października 2024 r., II NSNc 194/24;

z 10 października 2024 r., II NSNc 250/24).

II NSNc 86/24

4

Dnia 15 maja 2026 r. Sejm RP działając na podstawie art. 187 ust. 1 pkt 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 9a ust. 1 i art. 11d ust. 5 ustawy z dnia

12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186)

oraz art. 29a ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, dokonał wyboru członków

Krajowej Rady Sądownictwa kwalifikowaną większością głosów (3/5).

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

[kf]

[a.ł]