SN uchylił wyrok w sporze o nierówne płace i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania

Sąd Rejonowy w Rybniku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z 25 października 2022 r. (sygn. akt V P 29/20), wydanym w sprawie z

powództwa Ł.W. (W.), przeciwko L. sp. z o.o. z siedzibą w G., o odszkodowanie w

związku z nierównym traktowaniem, zasądził od pozwanej L. sp. z o.o. w G. na rzecz

powoda Ł.W. kwotę 14.508 zł, tytułem odszkodowania za naruszenie zasad równego

traktowania w zatrudnieniu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty

1.500 zł od 7 lutego 2020 r. i od kwoty 13.008 zł od 23 sierpnia 2021 r., oddalił

powództwo w pozostałym zakresie, wyrokowi w pkt 1 co do kwoty 6.138,72 zł nadał

rygor natychmiastowej wykonalności, zniósł wzajemne koszty między stronami,

nakazał pobranie od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w

Rybniku kwotę 778 zł, tytułem zwrotu kosztów sądowych oraz odstąpił od obciążania

powoda kosztami sądowymi.

Na skutek apelacji pozwanej spółki oraz apelacji powoda Sąd Okręgowy w

Rybniku IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 26 września 2023

r. (sygn. akt IV Pa 6/23), oddalił obie apelacje i zasądził od pozwanej na rzecz

powoda kwotę 1.012,50 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, za czas po

upływie tygodnia, od 26 września 2023 r. do dnia zapłaty, tytułem kosztów zastępstwa

procesowego za II instancję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy uznał, że apelacje obu stron nie

zasługiwały na uwzględnienie, gdyż argumentacja w nich zawarta nie zdołała

skutecznie podważyć ustaleń faktycznych i prawnych Sądu Rejonowego

orzekającego w sprawie. W ocenie Sądu odwoławczego, Sąd I instancji

przeprowadził rzetelne postępowanie dowodowe, a wyprowadzone wnioski

pozostają pod ochroną zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 233 §

1 k.p.c. Sąd Okręgowy w pełni podzielił i przyjął za własną argumentację Sądu

Rejonowego.

W odniesieniu do apelacji powoda Sąd odwoławczy za prawidłowe uznał

II PSKP 40/26

3

ustalenia w zakresie wysokości odszkodowania oraz daty początkowej naliczania

odsetek ustawowych za opóźnienie. Wskazano, że powód miał świadomość

dysproporcji płacowych już w latach 2015–2016, co potwierdziły jego zeznania,

zatem Sąd Rejonowy trafnie uwzględnił zarzut przedawnienia, ograniczając

zasądzone kwoty do okresu od 1 stycznia 2017 r. Podkreślono przy tym

kompensacyjny charakter dochodzonego roszczenia, które nie może być

utożsamiane z roszczeniem o wyrównanie comiesięcznego wynagrodzenia.

Sąd II instancji uznał też za bezzasadną apelację strony pozwanej. Sąd

Okręgowy stwierdził, że wbrew stawianym zarzutom, Sąd I instancji dokonał

szerokiej analizy porównawczej pracy i przebiegu zatrudnienia powoda względem

wielu pracowników, trafnie wyłaniając jednego z pracowników pozwanej, jako osobę

najbardziej porównywalną pod względem stażu i uprawnień. Wyliczenia te oparto na

danych przedstawionych przez samą pozwaną. Sąd uznał za nieistotne kwestie

absencji chorobowej powoda z 2015 r. oraz toczącej się, nieprawomocnej sprawy o

sygn. akt V P 116/20. Za chybione uznano też argumenty o rzekomej niechęci

powoda do podnoszenia kwalifikacji, skoro uzyskał on konkretne uprawnienia

zawodowe w 2014 i 2019 r., a pozwana nie sprecyzowała, jakich dodatkowych

kompetencji od niego oczekiwała. Odnośnie do kwestii autoryzacji Sąd Okręgowy,

opierając się na zeznaniach jednego ze świadków przyjął, że nie miały one

bezpośredniego przełożenia na wysokość zarobków i zależały od decyzji

pracodawcy, co czyniło ten argument nieuzasadnionym instrumentem różnicowania

płacy. Ostatecznie Sąd odwoławczy skonstatował, że powód wykazał szkodę,

natomiast pozwana nie podołała ciężarowi dowodu w zakresie wykazania

obiektywnych i zgodnych z prawem kryteriów różnicowania wynagrodzenia powoda,

co prowadziło do bezzasadności zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu pracy.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku do Sądu

Najwyższego wywiodła pozwana spółka, zaskarżając judykat w całości, zarzucając

rozstrzygnięciu obszernie opisane naruszenia szeregu przepisów, opierając je na

obu podstawach kasacyjnych.

W ramach naruszenia przepisów postępowania skarżąca zarzuciła Sądowi

odwoławczemu uchybienie art. 378 § 1 k.p.c.. w zw. z art. 387 § 2¹ k.p.c. oraz art.

II PSKP 40/26

4

391 § 1 k.p.c., poprzez zaniechanie rozpoznania sprawy w granicach apelacji i brak

merytorycznego odniesienia się do zarzutów dotyczących błędnych ustaleń

faktycznych oraz oceny dowodów, co uniemożliwia kontrolę kasacyjną orzeczenia.

Wskazano również na naruszenie art. 327¹ § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 387 § 2¹ k.p.c. i

art. 391 § 1 k.p.c., polegające na niewyjaśnieniu podstawy prawnej wyroku w

zakresie odsetek ustawowych oraz rzekomego naruszenia Zakładowego Układu

Zbiorowego Pracy (ZUZP), bez wskazania konkretnych, naruszonych postanowień

tego aktu. Kolejny zarzut procesowy dotyczył naruszenia art. 382 k.p.c. w zw. z art.

381 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c., poprzez pominięcie istotnego materiału dowodowego

w postaci dokumentacji kwalifikacyjnej, zestawień absencji chorobowej, porozumień

płacowych oraz zeznań świadków (wskazanych w skardze kasacyjnej), co

doprowadziło do naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c., poprzez

utrzymanie w mocy wyroku Sądu I instancji, mimo nierozpoznania przez ten Sąd

istoty sprawy.

W zakresie naruszenia prawa materialnego pozwana zarzuciła błędne

zastosowanie § 7b w zw. z § 11 ZUZP G. S.A., przy jednoczesnym niezastosowaniu

właściwych dla pracodawcy przepisów § 9-14 ZUZP z dnia 5 grudnia 2005 r.,

regulujących zasady kształtowania wynagrodzeń. Skarżąca zakwestionowała

przyjęcie naruszenia zasad równego traktowania, zarzucając niewłaściwe

zastosowanie art. 18³ᵃ § 1 k.p., art. 18³ᵇ § 1 pkt 2 k.p. oraz art. 18³ᶜ k.p. i podnosząc,

że powód nie udowodnił bezprawności różnicowania płac, a jego wynagrodzenie było

zgodne z mechanizmami układowymi. Sądowi przypisano także naruszenie art. 6 k.c.

w zw. z art. 300 k.p. oraz art. 18³ᵇ § 1 pkt 2 k.p. w zw. z art. 18³ᵇ § 1 in fine i art. 18³ᶜ

k.p., poprzez błędne przyjęcie, że pozwana spółka nie wykazała obiektywnych

przyczyn różnic płacowych, oraz wadliwą wykładnię zakładającą konieczność

wypłaty jednakowego wynagrodzenia bez względu na staż, kwalifikacje i jakość

pracy. W konsekwencji pozwana zarzuciła niesłuszne zastosowanie art. 18³ᶜ k.p. w

zw. z art. 18³ᵈ k.p., statuujących prawo do odszkodowania. Ostatni zarzut dotyczył

naruszenia art. 291 § 1 k.p. w zw. z art. 295 § 1 pkt 1 k.p., poprzez błędne uznanie,

że roszczenie za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 lipca 2018 r. nie uległo

przedawnieniu, mimo że skuteczne rozszerzenie powództwa o ten okres nastąpiło

po upływie trzyletniego terminu przedawnienia.

II PSKP 40/26

5

W oparciu o stawiane zarzuty skarżąca wniosła o przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania, ponieważ skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, uchylenie

w całości zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku oraz wyroku Sądu

Rejonowego w Rybniku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Rybniku do

ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, oraz

zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej spółki kosztów postępowania

kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym

według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną, powód wniósł o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie oddalenie skargi kasacyjnej

oraz w każdym z ww. przypadków zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu

kosztów procesu za postępowanie kasacyjne według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie należy zwrócić uwagę, że skargą kasacyjną wywiedzioną w

niniejszej sprawie został objęty cały wyrok z 26 września 2023 r. Sądu Okręgowego

w Rybnika, w tym również jego punkt 1, w którym Sąd ten oddalił apelację powoda.

Rozstrzygnięcie w tym zakresie jest jednak korzystne dla strony pozwanej wnoszącej

skargę kasacyjną, co czyni skargę skierowaną przeciwko temu rozstrzygnięciu za

niedopuszczalną, ze względu na brak pokrzywdzenia (gravamen). Oznacza to, że w

tej części skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu, jako niedopuszczalna (zob.

uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego moc zasady prawnej z 15 maja

2014 r., III CZP 88/13, OSNC 2014, nr 11, poz. 108 czy postanowienie Sądu

Najwyższego z 30 października 2025 r., I CSK 1421/25, Legalis nr 3278943).

Natomiast zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące pozostałej części

zaskarżonego orzeczenia okazały się częściowo uzasadnione - co doprowadziło do

uchylenia wyroku Sadu odwoławczego. Zasadne okazały się przede wszystkim

zarzuty naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 387 § 21 k.p.c.

II PSKP 40/26

6

W apelacji od wyroku z 25 października 2022 r. Sądu Rejonowego w Rybniku

strona pozwana podniosła szereg zarzutów, w szczególności naruszenie przepisów

prawa materialnego, tj. art. § 7b Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy G. S.A. w

zw. z § 11 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy G. S.A., przez ich zastosowanie

do rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu, pomimo, że Zakładowy Układ Zbiorowy

Pracy G. S.A. nie znajdował zastosowania do pracowników pozwanej spółki, oraz

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 9 - § 14 ZUZP, przez ich

niezastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy pomimo, iż u pozwanej

obowiązywał ZUZP z dnia 5 grudnia 2005 r., którego postanowienia regulują zasady

wynagradzania pracowników oraz zasady zmiany wynagrodzenia zasadniczego, a

zatem znajdowały zastosowanie w niniejszej sprawie, czy też zarzut naruszenie

przepisu prawa materialnego w postaci art. 291 § 1 k.p., przez jego niewłaściwe

zastosowanie i przepisów art. 300 k.p. w zw. z art. 123 § 1 pkt 1 k.c., przez ich

niezastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że dochodzone przez powoda

odszkodowanie za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. nie uległo

przedawnieniu, pomimo, iż powód wystąpił o zapłatę odszkodowania wyliczonego za

wyżej wymieniony okres (przerwał bieg terminu przedawnienia) dopiero w piśmie

przygotowawczym z 12 lipca 2020 r., stanowiącym rozszerzenie powództwa, a zatem

już po upływie 3 letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 291 § 1 k.p.

– do których Sąd odwoławczy w ogóle się nie odniósł – co uniemożliwia kontrolę

kasacyjną zaskarżonego wyroku.

To, że Sąd II instancji w pełni podzielił ustalenia i argumentację Sądu I instancji

i przyjął je za własne, nie zwalnia go z obowiązku rozpoznania podniesionych w

apelacji zarzutów. Skrócona wersja uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji, o

której stanowią przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, ma w założeniu

ustawodawcy służyć temu, aby sąd odwoławczy skupił się na przedstawieniu

argumentacji prawnej odpierającej zarzuty apelacji, bez powielania ustaleń

faktycznych i rozważań prawnych sądu pierwszej instancji (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 13 września 2022 r., II USK 552/21, LEX nr 3485166). Powyższe

stanowisko judykatury prowadzi do wniosku, że obowiązki sądu odwoławczego w

płaszczyźnie rozpoznania apelacji są jednoznaczne. Jeżeli ów sąd podziela

ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji (i ich ocenę prawną) nie musi ponownie

II PSKP 40/26

7

opisywać tych ustaleń i na nowo rekwalifikować prawa materialnego. Artykuł 378 § 1

k.p.c. stanowi, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, skąd

wynika nie tylko zakaz wyjścia poza te granice, lecz także nakaz odniesienia się do

zarzutów apelacji, czemu sąd powinien dać wyraz w uzasadnieniu orzeczenia, a

czego w niniejszej sprawie ewidentnie zabrakło. W uzasadnieniu wyroku Sądu

Okręgowego brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do sformułowanych w apelacji

zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej

instancji w całości rozważone, przed wydaniem orzeczenia. Należy pamiętać, że

uzasadnienie orzeczenia sądu drugiej instancji nie może sprowadzać się tylko i

wyłącznie do tych elementów, o których stanowi obecnie art. 387 § 21 k.p.c. (przyjęcie

za własne ustaleń faktycznych i ocen prawnych sądu pierwszej instancji), jeżeli w

apelacji zostały podniesione istotne zarzuty i argumenty prawne, kwestionujące

stanowisko sądu pierwszej instancji. W takiej sytuacji procesowej uzasadnienie

wyroku sądu odwoławczego powinno zawierać dodatkowo odniesienie się do tych

zarzutów apelacyjnych, obok elementów konstrukcyjnych wyraźnie wymienionych w

art. 387 § 21 k.p.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 15 maja 2024 r., I USKP 69/23

Legalis nr 3078823).

Zgodzić należy się ze stroną skarżącą, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku

nie odnosi się w zasadzie do żadnego z podniesionych w apelacji zarzutów – co

stanowi naruszenie podnoszonych w skardze kasacyjnej i przywoływanych wyżej

przepisów proceduralnych.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, na podstawie art. 3986 § 3 w zw. z §

2 w oraz art. 39815 § 1 i art. 108 § 2 w zw. z art. 39821 k.p.c.

DS.

[a.ł]

Jarosław Sobutka Agnieszka Góra-Błaszczykowska Agnieszka Żywicka