Spór o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej,

Sąd Rejonowy w Koninie postanowieniem z dnia 8 czerwca 2026 r. wystąpił

do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 k.p.c. o przekazanie innemu sądowi

równorzędnemu sprawy z odwołania B. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych II Oddziału w Poznaniu o odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej.

Postanowienie zostało wydane w postępowaniu incydentalnym (IV UZ 1/26)

toczącym się na skutek zażalenia odwołującej się od postanowienia oddalającego jej

wniosek o wyłączenie sędziego sprawozdawcy SSR X. Y., która w dniu 3 kwietnia

2024 r. została wylosowana jako referent do rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu

wskazano, że wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd

II PUO 49/26

2

na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Odwołująca się

konsekwentnie bowiem zarzuca, że sprawa jest nienormalnie prowadzona od

samego początku i składa wnioski o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego w

Koninie. Ponadto sama odwołująca się w składanych pismach procesowych wnosi,

aby Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania innemu sądowi

równorzędnemu, ale nie może to być Sąd Rejonowy w Poznaniu.

W zażaleniu na postanowienie oddalające wniosek o wyłączenie SSR X. Y.

wskazała, że sprawa toczy się „przewlekle i niesprawiedliwie, a sędziowie, którzy

pracują w Sadzie Rejonowym w Koninie nie powinni zajmować się jej sprawą”.

Kierując się postrzeganiem Sądu Rejonowego w Koninie jako organu bezstronnego

i czyniąc zadość stanowisku odwołującej się sprawę powinien zatem rozpoznać inny

sąd równorzędny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga

tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne

postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. O przekazanie sprawy może wystąpić

sąd właściwy.

Wykładnia językowa i celowościowa art. 441 § 1 k.p.c. wskazuje, że z

wnioskiem o przekazanie sprawy może wystąpić jedynie sąd właściwy, rozumiany

jako jednostka organizacyjna wymiaru sprawiedliwości mająca kompetencję

ustawową do rozpoznania danej sprawy, a zatem sąd powszechny określonego

szczebla w zakresie swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Postanowienie może

wydać w zakresie swoich uprawnień sędzia przewodniczący.

Przyjmuje się, że regulacja zawarta w art. 441 § 1 k.p.c. dopuszcza wyjątek od

konstytucyjnej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy (art. 45

ust. 1 Konstytucji RP), w związku z czym podlega wykładni restryktywnej. Podstaw

stosowania tego przepisu nie należy także utożsamiać z podstawami wyłączenia

sędziego (zob. postanowienie z dnia 22 lutego 2024 r., III CO 166/24, LEX nr

3698197 czy z dnia 11 stycznia 2022 r., II PUO 27/21, LEX nr 3340951).

Istotne w sprawie jest przede wszystkim to, że o przekazanie sprawy

występuje do Sądu Najwyższego Sąd Rejonowy w Koninie w postępowaniu

II PUO 49/26

3

zażaleniowym, mimo iż jego kompetencja została ograniczona do rozpoznania

zażalenia, co wynika z losowego przydziału spraw. Tymczasem literalna wykładnia

art. 441 k.p.c. powoduje, że uprawnienie przewidziane w tym przepisie przysługuje

sądowi przed którym toczy się postępowanie w sprawie co do istoty, a nie sądowi

rozpoznającemu „część sprawy”.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.

[r.g.]