Sobota Wydanie nr 42

Sygnatura akt
II USK 312/24
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział II
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
25 listopada 2025 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

ZUS chciał przypisać pracowników spółki zależnej spółce matce. SN nie przyjął skargi

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

ZUS stwierdził, że dwaj ubezpieczeni podlegają ubezpieczeniom jako pracownicy spółki S. sp. z o.o., a nie spółki S.1 sp. z o.o., z którą mieli umowy o pracę. Spółki pozostawały w relacji dominującej i zależnej.

Ustalenia sądu

Sądy obu instancji uznały, że umowy o pracę zawarte z S.1 sp. z o.o. były wykonywane, a organ rentowy nie przedstawił dowodów, że pracodawcą był S. sp. z o.o.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej organu rentowego i zasądził od ZUS po 240 zł kosztów zastępstwa prawnego na rzecz każdej ze spółek wraz z odsetkami.

Dlaczego

Zarzuty skargi, oparte na koncepcji przebicia zasłony korporacyjnej, nie wykazały oczywistej zasadności skargi, a ciężar dowodu nie został przerzucony na strony wbrew przepisom.

Dla firm

Organ rentowy, który wydał decyzję zmieniającą sytuację ubezpieczonego, musi przed sądem udowodnić jej podstawę faktyczną, a samo powiązanie kapitałowe spółek nie wystarcza do przypisania pracodawcy.

Więcej o sprawie

Ubezpieczeni mieli umowy o pracę z S.1 sp. z o.o., a równolegle umowy zlecenia z S. sp. z o.o. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, a Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej organu rentowego.

Sądy obu instancji stwierdziły, że organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie tego, że pracodawcą ubezpieczonych był S. sp. z o.o.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział II
Sygnatura
II USK 312/24

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

II USK 312/24

POSTANOWIENIE

Dnia 25 listopada 2025 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Ewa Stryczyńska

w sprawie z odwołania S. sp. z o.o. z siedzibą w W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie

z udziałem S.1 sp. z o.o. w W. i J.Z.

o podleganie ubezpieczeniom społecznym,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w dniu 25 listopada 2025 r.,

na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z dnia 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt III AUa 1985/22,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w

Warszawie na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz na rzecz S.

1 sp. z o.o. w W. kwoty po 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu tego

świadczenia za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia

orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

Wyrokiem z 12 kwietnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie sprawie

z odwołania S. sp. z o.o. z siedzibą w W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

II USK 312/24

2

Społecznych III Oddział w Warszawie w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom

społecznym, z udziałem M.M., J.Z. i S.1 sp. z o.o. w W., oddalił apelację organu

rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 21 kwietnia 2022 r. i

zasądził od ZUS na rzecz S. Sp. z o.o. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia.

W sprawie w dwóch odrębnych decyzjach z 15 września 2020 r. Zakład

Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie stwierdził, że J.Z. i M.M.

podlegają jako pracownicy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu,

rentowym, chorobowemu i wypadkowemu u płatnika składek S. sp. z o.o. z tytułu

wykonywania umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o. odpowiednio w okresie od 1

lutego 2012 r. do nadal w przypadku J.Z. i w okresie od 1 grudnia 2012 r. do 28

lutego 2015 r. w przypadku M.M.

Odwołania od powyższych decyzji złożył płatnik składek S. sp. z o.o. z

siedzibą w W.

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 21 kwietnia 2022 r. zmienił

zaskarżoną decyzję z 15 września 2020 r. nr […] dotyczącą ubezpieczonego J.Z. w

ten sposób, że stwierdził, że nie podlega on jako pracownik obowiązkowo

ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu u

płatnika składek S. sp. z o.o. z siedzibą w W. z tytułu umowy o pracę zawartej z S.

1 sp. z o. o. z siedzibą w W. w okresie od 1 lutego 2012 r. do nadal (pkt 1 wyroku),

zmienił decyzję z 15 września 2020 r. nr […] dotyczącą ubezpieczonego M.M. w ten

sposób, że stwierdził, że nie podlega on jako pracownik obowiązkowo

ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu u

płatnika składek S. sp. z o.o. z siedzibą w W. z tytułu umowy o pracę zawartej z S.

1 sp. z o.o. z siedzibą w W. w okresie od 1 grudnia 2012 r. do 28 lutego 2015 r. (pkt

2 wyroku) oraz zasądził od ZUS rzecz S. sp. z o.o. kwotę 360 zł tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego (pkt 3 wyroku).

Przedmiotem sporu była ocena, czy S. sp. z o.o. jako zleceniodawca w istocie

pozostawał pracodawcą wobec ubezpieczonych, którzy mieli zawarte umowy o

pracę z S.1 sp. z o.o. Konsekwencją stanowiska organu rentowego pozostawało

stwierdzenie, że formalnie nie istniał stosunek pracy pomiędzy ubezpieczonymi a S.

II USK 312/24

3

1 sp. z o.o., a obowiązki płatnika składek z tego tytułu na obowiązkowe

ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe ponosił S. sp. z o.o.

w W..

Sąd Okręgowy stwierdził, że pracodawcą, który formalnie miał obowiązek

naliczenia składek jest S.1 sp. z o.o., która to spółka była pracodawcą

ubezpieczonych, podczas gdy S. sp. z o.o. (odwołujący się) pozostawał jedynie

zleceniodawcą dla ubezpieczonych pracowników S.1 sp. z o.o. Nieprawidłowa

subsumcja dokonana przez organ rentowy w odniesieniu do odwołującej się spółki

oraz zainteresowanej spółki skutkuje więc nieprawidłowym zastosowaniem art. 8

ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz.U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.; dalej zwana „ustawą systemową”), gdyż S. nie

pozostawał w spornym okresie pracodawcą ubezpieczonych. Sąd Okręgowy nie

zgodził się ze stwierdzeniem organu rentowego, że umowy o pracę podpisane

przez ubezpieczonych z S.1 sp. z o.o. zostały zawarte dla pozoru, a rzeczywistym

pracodawcą była odwołująca się spółka. Organ rentowy nie przedstawił żadnych

dowodów na potwierdzenie tezy, że pracodawcą dla ubezpieczonych był S. sp. z

o.o. Ograniczył się wyłącznie do przedłożenia na płycie CD bardzo obszernych akt

kontroli, nie wskazując przy tym o przeprowadzenie dowodu, z których dokumentów

znajdujących się na płycie, wnosi.

Apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego wniósł organ rentowy.

Sąd drugiej instancji oddalając apelację uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo

przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonał trafnej oceny zgromadzonego

materiału dowodowego i nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów oraz

poczynił trafne rozważania prawne.

W ocenie Sądu Apelacyjnego okoliczność, że S. Sp. z o.o. jest całościowym

udziałowcem w spółce S. 1 Sp. z o.o. nie uprawnia do wniosku, że J.Z. i M.M.

świadczyli pracę na rzecz odwołującej się spółki na warunkach określonych w art.

22 § 1 k.p. Mimo powiązań pomiędzy spółkami, obie spółki formalnie stanowią

odrębne podmioty.

Ubezpieczeni pozostawali w stosunku pracy z S.1 sp. z o.o., a nie z S. sp. z

o.o., z którą to spółką ubezpieczeni równolegle pozostawali w cywilnoprawnym

stosunku umowy zlecenia. Organ rentowy nie zakwestionował tak

II USK 312/24

4

sformalizowanych stosunków prawnych między stronami. W szczególności nie

przedstawił okoliczności, z których wynikałoby, że J.Z. i M.M. w rzeczywistości

świadczyli pracę w ramach stosunku pracy na rzecz S. sp. z o.o., a nie na rzecz S.

1 sp. z o.o. Wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji, opartej na

pewnych ustaleniach, nie zwalnia organu rentowego z obowiązku wykazania

inicjatywy dowodowej na wykazanie okoliczności, na które powołuje się w

zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu drugiej instancji zasadnie Sąd Okręgowy

stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie doszło do ziszczenia się przesłanek

pozwalających na zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sposób

wynikający z rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonych decyzjach.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wywiódł organ rentowy.

Zaskarżył w całości wyrok Sądu Apelacyjnego, opierając skargę kasacyjną na obu

podstawach kasacyjnych. Sądowi Apelacyjnemu skarżący zarzucił naruszenie

prawa procesowego: 1) art. 3271 § 1 k.p.c., przez brak wskazania w uzasadnieniu

przyczyn nieuwzględnienia argumentacji, dowodów wskazanych przez organ

rentowy; 2) art. 232 k.p.c. w zw. z art. 477 k.p.c., przez wydanie orzeczenia bez

przeprowadzenia merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ rentowy.

Skarżący podniósł również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego:

1) art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej w zw. z art. 22 § 1 k.p., przez uznanie, że

pracodawcą dla ubezpieczonych jest spółka S.1 Sp. z o.o., mimo że właścicielem

S.1 Sp. z o.o. jest odwołująca się spółka; 2) art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., przez

przyjęcie, że organ rentowy nie udowodnił, że rzeczywistym pracodawcą dla

ubezpieczonych była odwołująca się spółka, mimo że Sąd pominął materiał

zgromadzony w aktach rentowych oraz nie dokonał wykładni art. 3 k. p. w zw. z art.

22 § 1 k. p. z uwzględnieniem koncepcji przebicia zasłony korporacyjnej; 3) art. 8

ust. 1 ustawy systemowej w zw. z art. 3 k.p. w zw. z art. 22 § 1 k.p. przez uznanie,

że pracodawcą dla ubezpieczonych jest spółka S.1 Sp. z o.o., mimo że z

dokumentacji załączonej do akt sprawy wynika, że rzeczywistym pracodawcą dla

ubezpieczonych pozostawała odwołująca się spółka (przebicie zasłony

korporacyjnej); 4) art. 3 k.p., w zw. z art. 22 § 1 k.p., przez niedokonanie ich

wykładni z uwzględnieniem koncepcji przebicia zasłony korporacyjnej; 5) art. 58 § 1

k.c. w zw. z art. 4 pkt 2 ppkt a w zw. z art. 8 ust. 2a oraz art. 17 ust. 1 ustawy

II USK 312/24

5

systemowej, przez jego niezastosowanie, mimo że z załączonych do sprawy akt

rentowych wynika, że w przedmiotowej sprawie doszło do tzw. przebicia zasłony

korporacyjnej, a tym samym umowy o pracę zawarte z S.1 Sp. z o.o. na gruncie

przepisów prawa ubezpieczeń społecznych należy traktować jako nieważne.

Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i

orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie odwołań spółki, a ponadto o

zasądzenie od odwołującej się spółki na rzecz organu rentowego kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania organ rentowy

powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazał, że Sąd powinien

poddać decyzję organu kontroli merytorycznej przez zbadanie czy organ rentowy

prawidłowo zastosował przepisy prawa przy ustalonym stanie faktycznym i

ustalenie, czy faktycznie nastąpiło tzw. przebicie zasłony korporacyjnej prowadzące

do obejścia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Sąd Apelacyjny nie dokonał

właściwej wykładni art. 3 k.p. w zw. z art. 22 § 1 k.p. w świetle koncepcji przebicia

zasłony korporacyjnej. Ograniczył się do badania powiązań osobowo-kapitałowych

pomiędzy tymi podmiotami wyłącznie z perspektywy art. 22 § 1 k.p. Ponadto

zdaniem organu rentowego ciężar dowodu w sprawach z zakresu ubezpieczeń

społecznych spoczywa na ubezpieczonych i płatnikach składek, ponieważ to te

podmioty kwestionują zasadność i prawidłowość decyzji.

Z akt sprawy wynika, że ubezpieczony M.M. zmarł.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołująca się spółka i zainteresowany S.

1 sp. z o.o. wniosły o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz

zasądzenie od organu rzecz odwołującej się i zainteresowanego zwrotu kosztów

postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie spełnia ustawowych wymagań warunkujących przyjęcie

jej do rozpoznania.

II USK 312/24

6

Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1 – 4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien zatem

wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z powołanych powyżej okoliczności, a

jego uzasadnienie powinno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,

biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba

merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie

jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi

na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wymienia

wprawdzie przepis art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wskazując, jednakże na oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej, a więc przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. należy rozumieć sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej

instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna od razu, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr

453107; z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z 26 lutego 2001 r., I

PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494; z dnia 17 października 2001 r., I

PKN 157/01, OSNP 2003 Nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP

2004 Nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK

218/07, LEX nr 375616). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych

przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób

sprzeczny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK

414/12, LEX nr 1675171). Przyjmuje się, że nie spełnia tych wymagań odwołanie

II USK 312/24

7

się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam zarzutu określeniem

„rażącego”, „ewidentnego”, „kwalifikowanego” lub „oczywistego” naruszenia prawa,

jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia się owa oczywistość wydania

wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 lutego 2014 r.,

III PK 86/13, LEX nr 1644571; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr 1511117;

z 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). Chodzi zatem o taką sytuację,

gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu prawa jest słuszny, ale także

stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość

zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 kwietnia

2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365).

Oceniany w tym kontekście wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, oparty na przesłance „oczywistej zasadności” nie spełnia wyżej

określonych ustawowych kryteriów.

W odniesieniu do podnoszonej przez skarżącego kwestii rozkładu ciężaru

dowodu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zauważyć należy, że

postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady toczy

się z zastosowaniem zasady kontradyktoryjnego postępowania, a w nim o rodzaju i

zakresie roszczenia decyduje odwołujący się (m.in. postanowienie Sądu

Najwyższego z 6 listopada 2024 r., II USK 216/24, LEX nr 3781388).

Ciężar udowodnienia twierdzeń spoczywa na tej stronie, która je zgłasza (art.

232 zdanie pierwsze k.p.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi zatem

wątpliwości, że w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych rozkład

ciężaru dowodów zależy od rodzaju decyzji. Jeżeli jest to decyzja, w której organ

zmienia sytuację prawną ubezpieczonego, to powinien wykazać uzasadniające ją

przesłanki faktyczne.

Już w wyroku Sądu Najwyższego z 15 lutego 2007 r. (I UK 269/06 OSNP

2008 nr 5-6, poz. 78), wskazano, że na organie rentowym, który przyjął zgłoszenie

do ubezpieczenia pracowniczego i nie kwestionował tytułu tego zgłoszenia oraz

przyjmował składki, spoczywa ciężar dowodu, że strony umowy o pracę złożyły

fikcyjne oświadczenia woli. Wydanie decyzji przez organ rentowy w postępowaniu

administracyjnym nie zwalnia go zatem od udowodnienia przed sądem podstawy

faktycznej decyzji, zgodnie zasadą rozkładu ciężaru dowodu wynikającą z art. 6 k.c.

II USK 312/24

8

(por. wyroki Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2010 r., II UK 148/09, LEX nr 577847

czy z 9 grudnia 2008 r., I UK 151/08, LEX nr 518057). Tymczasem w niniejszej

sprawie Sądy obu instancji szczegółowo odniosły się do środków dowodowych

przedstawionych przez skarżącego i trafnie przyjęły, że nie jest możliwe

uprawdopodobnienie, aby między zainteresowanym a spółką zależną nie istniał

stosunek pracy, który w rzeczywistości był zawarty i wykonywany. Przeprowadzona

została szczegółowa analiza - w oparciu o zaoferowane dowody - mająca na celu

weryfikację prawidłowości twierdzeń skarżącego wynikających z wydanych decyzji.

Nie sposób więc stwierdzić na czym rzeczywiście miałoby polegać naruszenie

reguły rozkładu ciężaru dowodu, skoro korzystna dla odwołującej się okoliczność

(wykonywanie pracy dla spółki zależnej) została udowodniona, zaś okoliczność

wykazana przez skarżącego (zależność spółki będącej pracodawcą od odwołującej

się) nie wpływała na konkluzję co do tego, że pracodawcą zainteresowanego

faktycznie powinna być odwołująca się. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że

w orzecznictwie utrwalona jest wykładnia negująca możliwość skutecznego

podnoszenia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 6 k.c., gdy faktycznie

zmierza on do zakwestionowania poczynionych ustaleń faktycznych (por. wyroki: z

13 czerwca 2000 r., V CKN 64/00, OSNC 2000 nr 12, poz. 232; z 15 października

2004 r., II CK 62/04, LEX nr 197635; z 8 listopada 2005 r., I CK 178/05, LEX nr

220844 oraz z 15 lutego 2008 r., I CSK 426/07, LEX nr 465919).

W sprawie Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że organ rentowy nie poczynił żadnych

ustaleń faktycznych odnoszących się do indywidualnej sytuacji ubezpieczonych.

Sądy obu instancji stwierdziły, że organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów

na potwierdzenie tego, że pracodawcą ubezpieczonych był S. sp. z o.o. Organ

rentowy ograniczył się tylko do przedłożenia na płycie CD bardzo obszernych akt

kontroli, nie wskakując przy tym o przeprowadzenie dowodu z których dokumentów

znajdujących się na płycie wnosi. Jednocześnie Sądy nie miały wątpliwości, że z

akt osobowych ubezpieczonych wynikało, że umowy o pracę zawarli z S.1 i że

umowy te wykonywali.

Organ rentowy we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się

również na konstrukcję tzw. „przebicia zasłony korporacyjnej”. Warto więc

zauważyć, że poglądy wyrażone między innymi w wymienionym w skardze

II USK 312/24

9

kasacyjnej wyroku Sądu Najwyższego z 3 października 2017 r. (II UK 488/16, LEX

nr 2361596) bazowały na ustaleniu, że spółkę zależną i spółkę dominującą łączyła

umowa, na mocy której spółka zależna zobowiązała się do realizacji usług na rzecz

spółki dominującej przez swoich pracowników i na tej podstawie kierowała swoich

pracowników do wykonywania pracy w spółce dominującej i otrzymywała za to

wynagrodzenie. Takich relacji nie ustalono w niniejszej sprawie, a to one pozwalały

na wyciągnięcie wniosku o nadużywaniu konstrukcji osobowości prawnej lub

konstrukcji pracodawcy wynikającej z definicji zawartej w art. 3 k.p. ze skutkiem

polegającym na uznaniu, że określone działania podejmowane przez jeden podmiot

uznaje się w istocie za działania innego podmiotu (gdy spółka handlowa będąca

„prawdziwym pracodawcą” tworzy kontrolowaną przez siebie spółkę, powierzając

jej funkcję zatrudniania pracowników celem obejścia prawa i uniknięcia

zobowiązań).

Przywołana przez organ rentowy koncepcja „przebicia korporacyjnego”

miałaby potencjalne znaczenie w kontekście art. 8 ust. 2a ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych, gdyby odwołująca się twierdziła, że w sprawie

przywołany przepis nie ma zastosowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z

20 maja 2025 r., II USK 337/24, LEX nr 3887551). Wówczas organ rentowy dążyłby

do jego zastosowania, argumentując, że ścisłe powiazanie między spółkami w

ramach tej samej grupy kapitałowej w każdym przypadku świadczy o tożsamości

interesu ekonomicznego w ramach grupy.

W rozpoznawanej sprawie zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych nie budzi jednak wątpliwości. Wykonując umowę

zlecenia zawartą z odwołującą się, ubezpieczony - jako pracownik spółki zależnej z

tytułu tejże umowy cywilnej - podlegał ubezpieczeniom jako pracownik. Nawet

gdyby zgodnie z oczekiwaniem organu rentowego (niepopartym dostatecznym

materiałem dowodowym) uznać, że stosunek pracy wynikający z umowy zawartej

ze spółką zależną w rzeczywistości łączył ubezpieczonego z odwołującą się, to nie

miałoby to wpływu na zastosowanie w sprawie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych. Tylko przy założeniu, że zawarte z odwołującą się

umowy cywilnoprawne w swojej istocie skrywają stosunek pracy, art. 8 ust. 2a nie

miałby zastosowania, lecz wówczas również istniałby tytuł pracowniczy do

II USK 312/24

10

podlegania ubezpieczeniom społecznym, chociaż na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych (postanowienia Sądu Najwyższego: z

5 czerwca 2024 r., II USK 226/23, LEX nr 3723325; z 24 kwietnia 2024 r., II USK

179/23, LEX nr 3715417; z 11 kwietnia 2024 r., II USK 154/23, LEX nr 3703679; z

20 marca 2023 r., II USK 219/23, LEX nr 3695251).

Sąd Najwyższy dostrzegł, że ubezpieczony M.M., będący w postępowaniu

przed Sądem pierwszej instancji zainteresowanym, zmarł […] 2021 r., czyli przed

wydaniem przez ten Sąd wyroku. Jednakże, zgodnie z art. 47711 § 2 in fine k.p.c.,

do zainteresowanego nie stosuje się art. 174 § 1 k.p.c. Oznacza to, że śmierć

zainteresowanego nie stanowi przyczyny zawieszenia postępowania z urzędu, a

więc należy kontynuować postępowanie bez udziału tego zainteresowanego, tak

jakby nie zgłosił on swojego udziału w sprawie (należy pominąć jego udział w

komparycji orzeczenia, czego nie uczynił w sprawie Sąd Apelacyjny, co jednak nie

ma znaczenia dla oceny trafności rozstrzygnięcia). Postępowanie toczy się więc w

dalszym ciągu (bez uczestnictwa zmarłego zainteresowanego) między płatnikiem

składek a organem rentowym. To, że przedmiotem sporu jest podleganie

ubezpieczeniom społecznym w przeszłości nie ma znaczenia, gdyż dopuszczalne

jest takie ustalenie nawet w sytuacji, gdy należności z tytułu składek na te

ubezpieczenia uległy przedawnieniu (por. uchwała Sądu Najwyższego z 9 czerwca

2016 r., III UZP 8/16, OSNP 2016 Nr 12, poz. 153).

Wobec niewykazania istnienia powołanych w skardze kasacyjnej przesłanek

uzasadniających skierowanie sprawy do merytorycznego rozpoznania, Sąd

Najwyższy - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. - orzekł o odmowie jej przyjęcia.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i §

3 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. w kwocie

wynikającej z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023

r. poz. 1935), a w zakresie odsetek - na podstawie art. 98 § 11 k.p.c.

[SOP]

II USK 312/24

11

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.