Sobota Wydanie nr 42

Sygnatura akt
II USK 338/24
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział II
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
25 listopada 2025 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Pięcioro pracowników S.1 i spór o płatnika składek. SN odmówił przyjęcia skargi ZUS

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

ZUS stwierdził, że pięcioro osób podlegało ubezpieczeniom jako pracownicy S. sp. z o.o. Spółka odwoływała się, wskazując, że pracodawcą był S.1 sp. z o.o.

Ustalenia sądu

Sądy ustaliły, że ubezpieczeni mieli umowy o pracę z S.1, a równolegle umowy zlecenia z S. sp. z o.o. Organ rentowy nie przedstawił dowodów, że pracodawcą był S. sp. z o.o.

Rozstrzygnięcie

SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej organu rentowego i zasądził od ZUS na rzecz S. sp. z o.o. oraz S.1 sp. z o.o. po 240 zł kosztów zastępstwa prawnego wraz z odsetkami.

Dlaczego

SN nie znalazł podstaw do przyjęcia skargi, bo organ nie wykazał, że pozorne było zawarcie umów o pracę ani że doszło do przebicia zasłony korporacyjnej, a zarzut naruszenia rozkładu ciężaru dowodu zmierzał do podważenia ustaleń faktycznych.

Dla firm

Wydanie decyzji przez organ rentowy nie zwalnia go od udowodnienia przed sądem podstawy faktycznej decyzji, więc organ, który kwestionuje zgłoszenie do ubezpieczeń, musi przedstawić dowody.

Więcej o sprawie

Decyzje ZUS z 15 września 2020 r. dotyczyły okresów od 2006 do 2019 r. Sądy uznały, że ubezpieczeni mieli umowy o pracę z S.1, a S. był dla nich zleceniodawcą.

Organ rentowy przedłożył na płycie CD obszerne akta kontroli, nie wskazując konkretnych dokumentów na poparcie swojego stanowiska.

Sądy obu instancji stwierdziły, że organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie tego, że pracodawcą ubezpieczonych był S. sp. z o.o.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział II
Sygnatura
II USK 338/24

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

II USK 338/24

POSTANOWIENIE

Dnia 25 listopada 2025 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Ewa Stryczyńska

w sprawie z odwołania S. sp. z o.o. z siedzibą w W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie

z udziałem S.1 sp. z o.o. w W., Z.D.,

D.K., M.K., P.K.

i G.K.

o podleganie ubezpieczeniom społecznym,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w dniu 25 listopada 2025 r.,

na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z dnia 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt III AUa 3400/22,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w

Warszawie na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz na rzecz S.

1 sp. z o.o. w W. kwoty po 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu tego

świadczenia za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia

orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

II USK 338/24

2

Wyrokiem z 26 kwietnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie sprawie

z odwołania S. sp. z o.o. z siedzibą w W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych III Oddział w Warszawie w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom

społecznym, z udziałem Z.D., D.K., M.K., P.K., G.K. i S.1 sp. z o.o. w W., oddalił

apelację organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 28 lipca

2022 r. i zasądził od ZUS na rzecz S. Sp. z o.o. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie.

W sprawie decyzjami z 15 września 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych

stwierdził, że Z.D., D.K., M.K., P.K. i G.K. podlegają jako pracownicy obowiązkowo

ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu u płatnika

składek S. sp. z o.o. z tytułu wykonywania zawartej umowy o pracę z S.1 sp. z o.o.

we wskazanych w decyzjach okresach.

Odwołania od powyższych decyzji złożył płatnik składek S. sp. z o.o. z siedzibą

w W..

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 28 lipca 2022 r. w punkcie I. zmienił

zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że Z.D. nie podlega jako pracownik

obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i

wypadkowemu u płatnika składek S. sp. z o.o. z siedzibą w W. z tytułu wykonywania

umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o. z siedzibą w W. w okresie od 1 lutego 2013

r. do nadal; w punkcie II. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że

D.K. nie podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu,

rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu u płatnika składek S. sp. z o.o. z siedzibą

w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o. z siedzibą w W.

w okresie od 1 maja 2013 r. do 31 marca 2017 r.; w punkcie III. zmienił zaskarżoną

decyzję w ten sposób, że stwierdził, że M.K. nie podlega jako pracownik

obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i

wypadkowemu u płatnika składek S. sp. z o.o. z siedzibą w W. z tytułu wykonywania

umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o. z siedzibą w W. w okresie od 1 marca 2006

r. do 29 lutego 2016 r.; w punkcie IV. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że

stwierdził, że P.K. nie podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom

emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu u płatnika składek S. sp.

II USK 338/24

3

z o.o. z siedzibą w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o.

z siedzibą w W. w okresie od 1 maja 2013 r. do 31 stycznia 2019 r.; w punkcie V.

zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że G.K. nie podlega jako

pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu

i wypadkowemu u płatnika składek S. sp. z o.o. z siedzibą w W. z tytułu

wykonywania umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o. z siedzibą w W. w okresie od

12 kwietnia 2010 r. do 30 września 2017 r. oraz w punkcie VI. zasądził od organu

rentowego rzecz S. sp. z o.o. kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego.

Przedmiotem sporu była ocena, czy S. sp. z o.o. jako zleceniodawca w istocie

pozostawał pracodawcą wobec ubezpieczonych, którzy mieli zawarte umowy o pracę

z S.1 sp. z o.o. Konsekwencją stanowiska organu rentowego pozostawało

stwierdzenie, że formalnie nie istniał stosunek pracy pomiędzy ubezpieczonymi a S.1

sp. z o.o., a obowiązki płatnika składek z tego tytułu na obowiązkowe ubezpieczenia

emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe ponosił S. sp. z o.o.

Sąd Okręgowy stwierdził, że pracodawcą, który formalnie miał obowiązek

naliczenia składek jest S. 1 sp. z o.o., która to spółka była pracodawcą

ubezpieczonych, podczas gdy S. sp. z o.o. (odwołujący się) pozostawał jedynie

zleceniodawcą dla ubezpieczonych pracowników S. 1 sp. z o.o. Nieprawidłowa

subsumcja dokonana przez organ rentowy w odniesieniu do odwołującej się spółki

oraz zainteresowanej spółki skutkuje więc nieprawidłowym zastosowaniem art. 8 ust.

2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz.U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.; dalej zwana „ustawą systemową”), gdyż S. nie

pozostawał w spornym okresie pracodawcą ubezpieczonych. Sąd Okręgowy nie

zgodził się ze stwierdzeniem organu rentowego, że umowy o pracę podpisane przez

ubezpieczonych z S.1 sp. z o.o. zostały zawarte dla pozoru. Organ rentowy nie

przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie tezy, że pracodawcą dla

ubezpieczonych był S. sp. z o.o. Ograniczył się wyłącznie do przedłożenia na płycie

CD bardzo obszernych akt kontroli, nie wskazując dokumentów co do których wnosi

o przeprowadzenie z nich dowodu.

Apelację od powyższego wyroku wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych III

Oddział w Warszawie.

II USK 338/24

4

Sąd drugiej instancji oddalając apelację uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo

przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonał trafnej oceny zgromadzonego

materiału dowodowego i nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów oraz

poczynił trafne rozważania prawne.

W ocenie Sądu Apelacyjnego okoliczność, że S. Sp. z o.o. jest całościowym

udziałowcem w spółce S.1 Sp. z o.o. nie uprawnia do wniosku, że ubezpieczeni

świadczyli pracę na rzecz odwołującej się spółki na warunkach określonych w art. 22

§ 1 k.p. Mimo powiązań pomiędzy spółkami, obie spółki formalnie stanowiły odrębne

podmioty.

Ubezpieczeni bez wątpienia pozostawali w stosunku pracy z S.1 sp. z o.o., a

nie z S. sp. z o.o., z którą to spółką ubezpieczeni równolegle pozostawali w

cywilnoprawnym stosunku umowy zlecenia. Organ rentowy nie zakwestionował tak

sformalizowanych stosunków prawnych między stronami. W szczególności nie

przedstawił okoliczności, z których wynikałoby, że ubezpieczeni w rzeczywistości

świadczyli pracę w ramach stosunku pracy na rzecz S. sp. z o.o., a nie na rzecz S.1

sp. z o.o. Wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji, opartej na

pewnych ustaleniach, nie zwalnia organu rentowego z obowiązku wykazania

inicjatywy dowodowej na wykazanie okoliczności, na które powołuje się w

zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu drugiej instancji zasadnie Sąd Okręgowy

stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie doszło do ziszczenia się przesłanek

pozwalających na zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sposób

wynikający z rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wywiódł organ rentowy.

Zaskarżył w całości wyrok Sądu Apelacyjnego, opierając skargę kasacyjną na obu

podstawach kasacyjnych. Organ rentowy zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie

prawa procesowego tj.:

1) art. 3271 § 1 k.p.c., przez brak wskazania w uzasadnieniu przyczyn

nieuwzględnienia argumentacji i dowodów wskazanych przez organ rentowy;

2) art. 232 k.p.c. w zw. z art. 477 k.p.c., przez wydanie orzeczenia bez

przeprowadzenia merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ rentowy.

Skarżący podniósł również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego:

II USK 338/24

5

1) art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej w zw. z art. 22 § 1 k.p., przez uznanie,

że pracodawcą dla ubezpieczonych jest spółka S.1 Sp. z o.o., mimo że właścicielem

S.1 Sp. z o.o. jest odwołująca się spółka;

2) art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., przez przyjęcie, że organ rentowy nie

udowodnił, że rzeczywistym pracodawcą dla ubezpieczonych była odwołująca się

spółka, mimo że Sąd pominął materiał zgromadzony w aktach rentowych oraz nie

dokonał wykładni art. 3 k. p. w zw. z art. 22 § 1 k. p. z uwzględnieniem koncepcji

przebicia zasłony korporacyjnej;

3) art. 8 ust. 1 ustawy systemowej w zw. z art. 3 k.p. w zw. z art. 22 § 1 k.p.

przez uznanie, że pracodawcą dla ubezpieczonych jest spółka S.1 Sp. z o.o., mimo

że z dokumentacji załączonej do akt sprawy wynika, że rzeczywistym pracodawcą

dla ubezpieczonych pozostawała odwołująca się spółka (przebicie zasłony

korporacyjnej);

4) art. 3 k.p., w zw. z art. 22 § 1 k.p., przez niedokonanie ich wykładni z

uwzględnieniem koncepcji „przebicia zasłony korporacyjnej”;

5) art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 2 ppkt a w zw. z art. 8 ust. 2a oraz art. 17

ust. 1 ustawy systemowej, przez jego niezastosowanie, mimo że z załączonych do

sprawy akt rentowych wynika, że w przedmiotowej sprawie doszło do tzw. przebicia

zasłony korporacyjnej, a tym samym umowy o pracę zawarte z S.1 Sp. z o.o. na

gruncie przepisów prawa ubezpieczeń społecznych należy traktować jako nieważne.

Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i orzeczenie co

do istoty sprawy przez oddalenie odwołania spółki, a ponadto o zasądzenie od

odwołującej się spółki na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego

według norm przepisanych.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania organ rentowy

powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazał, że Sąd powinien

poddać decyzję organu kontroli merytorycznej i w tym zakresie powinien zbadać czy

organ rentowy prawidłowo zastosował przepisy prawa przy ustalonym stanie

faktycznym i ustalić, czy faktycznie nastąpiło tzw. „przebicie zasłony korporacyjnej”

prowadzące do obejścia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Sąd Apelacyjny nie

dokonał wykładni art. 3 k. p. w zw. z art. 22 § 1 k.p. w świetle tej koncepcji.

II USK 338/24

6

Ograniczył się do badania powiązań osobowo-kapitałowych pomiędzy tymi

podmiotami wyłącznie z perspektywy art. 22 § 1 k.p. Ponadto zdaniem organu

rentowego ciężar dowodu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

spoczywa na ubezpieczonych i płatnikach składek, ponieważ to te podmioty

kwestionują zasadność i prawidłowość decyzji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołująca się spółka i zainteresowany S.1

sp. z o.o. wniosły o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz

zasądzenie od organu rzecz odwołującej się i zainteresowanego zwrotu kosztów

postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie spełnia ustawowych wymagań warunkujących przyjęcie

jej do rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1 – 4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien zatem

wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z powołanych powyżej okoliczności, a

jego uzasadnienie powinno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,

biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba

merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest

bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, lecz

nadzwyczajnym, pozainstancyjnym instrumentem mogącym prowadzić do

podważenia prawomocnego wyroku, z uwagi na przeważający w jej charakterze

element interesu publicznego.

II USK 338/24

7

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wymienia

wprawdzie przepis art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wskazuje jednakże na oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej, a więc przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

należy rozumieć sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w

sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste naruszenie prawa

powinno być rozumiane jako widoczna od razu, bez potrzeby dokonywania

pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z

brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107;

z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01,

OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494; z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01,

OSNP 2003 Nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 Nr 6,

poz. 100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr

375616). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z

którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr

1675171). Przyjmuje się, że nie spełnia tych wymagań odwołanie się do podstaw

kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam zarzutu określeniem „rażącego”, czy

„ewidentnego” naruszenia prawa, jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia się

oczywistość wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14,

LEX nr 1511117; z 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). Chodzi zatem

o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu prawa jest

słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje

jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365).

Oceniany w tym kontekście wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, oparty na przesłance „oczywistej zasadności” nie spełnia wyżej

określonych ustawowych kryteriów.

II USK 338/24

8

W odniesieniu do podnoszonej przez skarżącego kwestii rozkładu ciężaru

dowodu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zauważyć należy, że

postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych toczy się generalnie

według zasady kontradyktoryjnego postępowania, a w nim o rodzaju i zakresie

roszczenia decyduje odwołujący się (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada

2024 r., II USK 216/24, LEX nr 3781388). W procesie kontradyktoryjnym ciężar

udowodnienia twierdzeń spoczywa na tej stronie, która je zgłasza (art. 232 zdanie

pierwsze k.p.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi zatem wątpliwości,

że w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych rozkład ciężaru dowodów

zależy od rodzaju decyzji. Jeżeli jest to decyzja, w której organ zmienia sytuację

prawną ubezpieczonego, to powinien wykazać uzasadniające ją przesłanki faktyczne.

Już w wyroku Sądu Najwyższego z 15 lutego 2007 r. (I UK 269/06, OSNP 2008 nr 5-

6, poz. 78), wskazano, że na organie rentowym, który przyjął zgłoszenie do

ubezpieczenia pracowniczego i nie kwestionował tytułu tego zgłoszenia oraz

przyjmował składki, spoczywa ciężar dowodu, że strony umowy o pracę złożyły

fikcyjne oświadczenia woli. Wydanie decyzji przez organ rentowy w postępowaniu

administracyjnym nie zwalnia go zatem od udowodnienia przed sądem podstawy

faktycznej decyzji, zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu wynikającą z art. 6

k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2010 r., II UK 148/09, LEX nr

577847 czy z 9 grudnia 2008 r., I UK 151/08, LEX nr 518057). Tymczasem w

niniejszej sprawie Sądy obu instancji szczegółowo odniosły się do środków

dowodowych przedstawionych przez skarżącego i trafnie przyjęły, że nie jest

możliwe uprawdopodobnienie, aby między zainteresowanym a spółką zależną nie

istniał stosunek pracy, który w rzeczywistości był wykonywany. Przeprowadzona

została szczegółowa analiza w oparciu o zaoferowane dowody mająca na celu

weryfikację prawidłowości twierdzeń skarżącego wynikających z wydanej decyzji. Nie

sposób więc stwierdzić na czym rzeczywiście miałoby polegać naruszenie reguły

rozkładu ciężaru dowodu, skoro korzystna dla odwołującej się okoliczność

(wykonywanie pracy dla spółki zależnej) została udowodniona, zaś okoliczność

wykazana przez skarżącego (zależność spółki będącej pracodawcą od odwołującej

się) nie wpływała na konkluzję co do tego, że pracodawcą zainteresowanego

faktycznie powinna być odwołująca się. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że w

II USK 338/24

9

orzecznictwie utrwalona jest wykładnia negująca możliwość skutecznego

podnoszenia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 6 k.c., gdy faktycznie

zmierza on do zakwestionowania poczynionych ustaleń faktycznych (por. wyroki: z

13 czerwca 2000 r., V CKN 64/00, OSNC 2000 nr 12, poz. 232; z 15 października

2004 r., II CK 62/04, LEX nr 197635; z 8 listopada 2005 r., I CK 178/05, LEX nr

220844 oraz z 15 lutego 2008 r., I CSK 426/07, LEX nr 465919).

W sprawie Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że organ rentowy nie poczynił żadnych

ustaleń faktycznych odnoszących się do indywidualnej sytuacji ubezpieczonego.

Sądy obu instancji stwierdziły, że organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów

na potwierdzenie tego, że pracodawcą ubezpieczonych był S. sp. z o.o. Organ

rentowy ograniczył się tylko do przedłożenia na płycie CD bardzo obszernych akt z

przeprowadzonej u płatnika kontroli, nie wskakując dokumentów, z których powinien

być przeprowadzony dowód potwierdzający stanowisko procesowe pozwanego

organu. Jednocześnie Sądy nie miały wątpliwości, że z akt osobowych

ubezpieczonych wynikało, że umowy o pracę zawarli oni z S.1 sp. z o.o.

Organ rentowy powołał się we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na

konstrukcję tzw. „przebicia zasłony korporacyjnej”. Odnosząc się do jej zastosowania

w niniejszej sprawie warto zauważyć, że poglądy wyrażone między innymi w

wymienionym w skardze wyroku Sądu Najwyższego z 3 października 2017 r. (II UK

488/16, LEX nr 2361596) bazowały na ustaleniu, że spółkę zależną i spółkę

dominującą łączyła umowa, na mocy której spółka zależna zobowiązała się do

realizacji usług na rzecz spółki dominującej przez swoich pracowników i na tej

podstawie kierowała swoich pracowników do wykonywania pracy w spółce

dominującej i otrzymywała za to wynagrodzenie. Takich relacji nie ustalono w

niniejszej sprawie, a to one pozwalały na wyciągnięcie wniosku o nadużywaniu

konstrukcji osobowości prawnej lub konstrukcji pracodawcy wynikającej z definicji

zawartej w art. 3 k.p. ze skutkiem polegającym na uznaniu, że określone działania

podejmowane przez jeden podmiot uznaje się w istocie za działania innego podmiotu

(gdy spółka handlowa będąca „prawdziwym pracodawcą” tworzy kontrolowaną przez

siebie spółkę, powierzając jej funkcję zatrudniania pracowników celem obejścia

prawa i uniknięcia zobowiązań).

II USK 338/24

10

Organ rentowy nie zdołał zatem wykazać, że oczywista zasadność skargi

wynika z „pozoracji” polegającej na w istocie fikcyjnym podziale pracowników na

dwie grupy (zawierając z nimi bądź umowę o pracę bądź umowę zlecenia,

powierzając jednocześnie formalne zawarcie w tym samym czasie całkowicie

zależnej spółce S.1 Sp. z o.o. naprzemiennie „takich samych umów” o pracę i umów

zlecenia), w celu niedozwolonego obejścia przepisów prawa, wynikającego z art. 58

§ 1 i 2 k.c. oraz przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych prowadzących do

naruszenia art. 3 k. p., art. 22 § 1 k.p. oraz art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.

Przywołana przez organ rentowy koncepcja „przebicia korporacyjnego” miałaby

potencjalne znaczenie w kontekście art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.,

zwanej „ustawą systemową”), gdyby odwołująca się spółka twierdziła, że w sprawie

przywołany przepis nie ma zastosowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z

20 maja 2025 r., II USK 337/24, LEX nr 3887551). Wówczas organ rentowy dążyłby

do jego zastosowania, argumentując, że ścisłe powiazanie między spółkami w

ramach tej samej grupy kapitałowej w każdym przypadku świadczy o tożsamości

interesu ekonomicznego w ramach grupy. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie

art. 8 ust. 2a ustawy systemowej nie budzi jednak wątpliwości. Wykonując umowę

zlecenia zawartą z odwołującą się, ubezpieczony - jako pracownik spółki zależnej z

tytułu tejże umowy cywilnej - podlegał ubezpieczeniom społecznym jako pracownik.

Nawet gdyby, zgodnie z oczekiwaniem organu rentowego, (niepopartym

dostatecznym materiałem dowodowym) uznać, że stosunek pracy wynikający z

umowy zawartej ze spółką zależną w rzeczywistości łączy ubezpieczonego z

odwołującą się, to nie miałoby to wpływu na zastosowanie w sprawie art. 8 ust. 2a

ustawy systemowej. Tylko przy założeniu, że zawarte z odwołującą się umowy

cywilnoprawne w swojej istocie skrywały stosunek pracy, art. 8 ust. 2a nie miałby

zastosowania, lecz wówczas również istniałby tytuł pracowniczy do podlegania

ubezpieczeniom społecznym, aczkolwiek wynikający z art. 8 ust. 1 ustawy

systemowej (postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 czerwca 2024 r., II USK 226/23,

LEX nr 3723325; z 24 kwietnia 2024 r., II USK 179/23, LEX nr 3715417; z 11

kwietnia 2024 r., II USK 154/23, LEX nr 3703679; z 20 marca 2023 r., II USK 219/23,

LEX nr 3695251).

II USK 338/24

11

Wobec niewykazania istnienia powołanych w skardze kasacyjnej przesłanek

uzasadniających skierowanie sprawy do merytorycznego rozpoznania, Sąd

Najwyższy - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. - orzekł o odmowie jej przyjęcia.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 3

k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. w kwocie

wynikającej z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r.

poz. 1935), a w zakresie odsetek - na podstawie art. 98 § 11 k.p.c.

[SOP]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.