Sąd Najwyższy uchylił wyrok w sporze o podstawę składek samozatrudnionej

Decyzją z dnia 17 czerwca 2019 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

Kielcach stwierdził, że P.B. (odwołująca się, ubezpieczona) nie podlega

II USKP 259/26

2

obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu i

wypadkowemu od dnia 16 maja 2015 r. do dnia 8 maja 2019 r. jako osoba

prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą.

Wyrokiem z dnia 20 listopada 2019 r. (V U 2203/19) Sąd Okręgowy w Kielcach

zmienił powyższą decyzję w ten sposób, że stwierdził, iż P.B. podlegała

obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca pozarolniczą

działalność gospodarczą od dnia 16 maja 2015 r. do dnia 8 maja 2019 r. i ustalił

podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne w wysokości

60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (pkt I); zniósł

wzajemnie pomiędzy stronami koszty zastępstwa procesowego (pkt II.).

Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżyła apelacją wyłącznie odwołująca się,

w części, to jest w zakresie ustalenia w okresie od dnia 16 maja 2015 r. do dnia 8

maja 2019 r. podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne

w wysokości 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2024 r. oddalił

apelację. Sąd ten zadeklarował, że w podziela prezentowane w orzecznictwie Sądu

Najwyższego stanowisko, że w razie sądowego ustalenia podlegania spornemu

tytułowi ubezpieczeń społecznych, gdy negowanym przez organ rentowy tytułem jest

prowadzenie działalności pozarolniczej, dopuszczalna jest w tym samym

postępowaniu sądowa weryfikacja zadeklarowanej, w szczególności oczywiście

zawyżonej, podstawy wymiaru składek, która decyduje o wysokości świadczeń z

ubezpieczenia w sposób respektujący nie tylko przepisy i zasady podlegania

ubezpieczeniom społecznym, ale też zasady solidaryzmu, transparentności i

przejrzystości sprawiedliwego systemu oraz funduszu ubezpieczeń społecznych.

Jeżeli zatem materiał dowodowy zawiera istotne elementy wymagane do

zweryfikowania kontrowersji dotyczących podlegania spornemu tytułowi

ubezpieczeń społecznych z deklarowaną podstawą wymiaru składek i

spodziewanymi z tego tytułu wysokimi świadczeniami z ubezpieczenia społecznego,

to sądy ubezpieczeń społecznych są uprawnione do korygowania zadeklarowanej

wysokości składek, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostały one opłacone w

ewidentnie zawyżonej wysokości z zamiarem oczywistego obejścia prawa w celu

nabycia świadczeń w nienależnej wysokości. Stanowisko to uzasadniają także

II USKP 259/26

3

względy ekonomiki procesowej, gdyż rozstrzygnięcie sporu mieszczącego się w

zakresie tego samego stosunku ubezpieczeń społecznych nie powinno być

uzależniane od wydawania dalszych decyzji organu ubezpieczeń społecznych w

kwestiach potencjalnie spornych, w tym kolejnych decyzji dotyczących

kontrowersyjnej podstawy wymiaru składek (lub wysokości świadczeń z ustalonego

tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym). W rzeczywistości bowiem decyzja o

odmowie objęcia spornym tytułem podlegania ubezpieczeniom społecznym oznacza

(co najmniej implicite) ustalenie podstawy wymiaru składek w „zerowej" wysokości.

Przytoczony powyżej pogląd wyrażony został nie tylko w przywołanym przez Sąd

Okręgowy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2018 r., I UK 208/17, ale

także w innych, późniejszych orzeczeniach (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 22 czerwca 2022 r., III USK 443/21, LEX nr 3455681; z dnia 13 października

2021 r., III USK 176/21, LEX nr 3262127).

Skargę kasacyjną wywiodła ubezpieczona, zaskarżyła wyrok Sądu drugiej

instancji w całości, zarzucając mu naruszenie:

a) art. 321 § 1 k.p.c. w związku z art. 47714 § 2 k.p.c., przez ustalenie podstawy

wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne w wysokości 60%

prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, podczas gdy

przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było podleganie przez skarżącą

obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca pozarolniczą

działalność gospodarczą w okresie od dnia 16 maja 2015 r. do dnia 8 maja 2019 r.,

a nie wysokość podstawy wymiaru składek;

b) art. 379 pkt 5 k.p.c. w związku z art. 47714 § 2 k.p.c., przez uniemożliwienie

skarżącej obrony swoich praw przejawiające się w wyjściu przez Sąd pierwszej i

drugiej instancji poza granice sporu określone skarżoną decyzją Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych i orzeczenie co do wysokości podstawy wymiaru składek,

podczas gdy niniejszy spór dotyczył wyłącznie kwestii podlegania ubezpieczeniom

społecznym;

c) art. 321 k.p.c. oraz art. 47710 § 1 i 2 k.p.c. i art. 47714 § 1 i 2 k.p.c., art. 391

§ 1 k.p.c., przez nieuzasadnione oddalenie apelacji przez Sąd drugiej instancji w

konfrontacji z okolicznością, że Sąd Apelacyjny za dopuszczalne i uprawnione uznał

to, iż Sąd Okręgowy mógł przekroczyć przysługujące mu kompetencje dotyczące

II USKP 259/26

4

zakresu i granic badania sprawy i jej rozstrzygnięcia w aspekcie sprawy z zakresu

ubezpieczeń społecznych i w omawianym przypadku zakwestionował podstawę

wymiaru składek z tytułu prowadzonej działalności, co nie było objęte, ani decyzją,

ani odwołaniem, w sytuacji, w której Sąd pierwszej instancji jako organ odwoławczy

winien był rozstrzygnąć sprawę w granicach zakreślonych przez art. 47710 § 1 k.p.c.

w związku z art. 47714 § li 2 k.p.c. i nie miał uprawnienia do wyręczania, czy też

zastępowania organu administracyjnego w zakresie zmiany decyzji w obszarze

nieobjętym odwołaniem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem nie

pozostało to bez wpływu na obiektywne i prawidłowe rozpoznanie sprawy przez Sąd

pierwszej instancji, a za nim przez Sąd;

d) art. 2a ust. 2 pkt 2, art. 18 ust. 8, art. 20, art. 68 ust. 1 pkt le i art. 86 ust. 2

pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(dalej jako ustawa systemowa), przez bezpodstawne przyjęcie, iż przepisy te dają

możliwości kwestionowania przez Sąd kwot deklarowanej podstawy wymiaru składek

na ubezpieczenia społeczne, jeżeli zadeklarowana podstawa wymiaru składek

mieści się w ustawowo określonych granicach;

e) art. 20 ustawy systemowej, przez jego błędną wykładnię i uznanie, iż organ

i Sąd może korygować deklaracje zawyżonej podstawy przez ubezpieczonych,

którzy zamierzają do osiągnięcia nienależnie zawyżonych świadczeń, podczas gdy

jedynym kryterium przy deklarowaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne jest to, aby mieściła się ona w granicach określonych przez przepisy

prawa;

f) art. 20 ust. 1 i 3 ustawy systemowej, przez błędną wykładnię polegającą na

odniesieniu się przez Sąd do wysokości osiąganych przychodów w kontekście

zadeklarowanej podstawy wymiaru składek, która to może uzasadniać zmianę

podstawy wymiaru składek, w sytuacji, gdy zadeklarowana przez płatnika podstawa

wymiaru w kwocie mieszczącej się w granicach przewidzianych przez ustawę nie

podlega weryfikacji i nie musi być adekwatna do uzyskiwanego faktycznie przychodu.

Kierując się zgłoszonymi podstawami, ubezpieczona wniosła o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego

rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

II USKP 259/26

5

Sąd Najwyższy zważył:

Skarga kasacyjna w ogólnym rozrachunku jest trafna, choć nie wszystkie jej

argumenty przekonują.

Na aktualnym etapie postępowania zostało już przesądzone, że odwołująca

się podlega ubezpieczeniom społecznym w spornym okresie. Postępowania

kasacyjne dotyczy tylko podstawy wymiaru składek. W sprawie jest również jasne,

że organ rentowy w decyzji z dnia 17 czerwca 2019 r. nie odniósł się do podstawy

wymiaru składek. Wątek ten pojawił się dopiero w wyroku Sądu Okręgowego z dnia

20 listopada 2017 r. i stanowił wyłączny przedmiot zaskarżenia apelacją. Wskazana

zależność wyznacza kierunek w jakim zmierzają podstawy skargi kasacyjnej.

Odwołująca się kwestionuje w pierwszej kolejności dopuszczalność rozstrzygania

przez Sądy o problematyce, która nie była przedmiotem decyzji organu rentowego,

w drugiej zaś, niejako z ostrożności procesowej, wskazuje na niezasadność

określenia podstawy wymiaru składek „w wysokości 60% prognozowanego

przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego”. Taktyka ta jest zrozumiała i wyznacza

również kolejność rozważań Sądu Najwyższego.

Omawiana problematyka została ostatnio poruszona w analogicznej sprawie

zakończonej wyrokiem z dnia 30 września 2025 r. (I USKP 90/23, nie publik). Sąd

Najwyższy uznał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, art. 321 k.p.c. wyraża

zasadę dyspozytywności, zgodnie z którą powód decyduje zarówno o wszczęciu

postępowania, jak i o zakresie rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie może zasądzić

czegoś innego od tego, czego żądał powód (aliud), więcej niż żądał powód (super),

ani na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda. Zakaz orzekania

ponad żądanie odnosi się zatem albo do samego żądania (petitum), albo do jego

podstawy faktycznej (causa petendi). W art. 321 § 1 k.p.c. jest bowiem mowa o

żądaniu w rozumieniu art. 187 § 1 k.p.c., a w myśl tego przepisu obligatoryjną treść

każdego pozwu stanowi dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności

faktycznych uzasadniających to żądanie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia

17 kwietnia 2018 r., II PK 37/17, LEX nr 2509625; z dnia 25 maja 2018 r., I CSK

468/17, LEX nr 2557158; z dnia 7 grudnia 2017 r., II CSK 87/17, LEX nr 2439117).

Zatem art. 321 § 1 k.p.c. odwołuje się do schematu „żądanie - wyrok”. Zakłada, że

II USKP 259/26

6

między tymi elementami powinna zachodzić symetria. Stąd zakazane jest orzekanie

w odniesieniu do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, jak i zasądzanie ponad

żądanie.

W rozpoznawanych w postępowaniu odrębnym sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych relacja żądanie – wyrok ulega modyfikacji ze względu na

przedmiot tych spraw i odrębności proceduralne. W uchwale Sądu Najwyższego z

dnia 4 sierpnia 2016 r., III UZP 11/16, LEX nr 2086134, scharakteryzowane zostało

postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Podniesiono, że

sposób formułowania rozstrzygnięć sądu ubezpieczeń społecznych został

uregulowany w art. 47714 k.p.c. Analiza językowa § 1 i § 2 tego przepisu wskazuje,

że sąd orzeka o odwołaniu, a nie o zgłoszonym żądaniu, oddala je, jeśli nie ma ono

podstaw, albo uwzględniając zmienia zaskarżoną decyzję w całości lub części i

orzeka co do istoty sprawy. Na skutek hybrydowego połączenia procedury

administracyjnej i sądowej wprowadzono w sprawach z zakresu ubezpieczeń

społecznych do relacji żądanie – wyrok dodatkowy element jako konsekwencję

funkcji kontrolnej sądu (obok funkcji rozpoznawczej). Chodzi mianowicie o orzekanie

o odwołaniu, a nie o żądaniu strony, ponieważ pomiędzy wnioskiem ubezpieczonego,

który jest nośnikiem jego żądania, a odwołaniem, dochodzi do wydania przez organ

rentowy decyzji administracyjnej. Pociąga to za sobą dalsze odrębności. Sąd

wprawdzie „orzeka o istocie sprawy”, uprzednio jednak „zmienia zaskarżoną

decyzję”. Kolejność ta wpisuje się również w kontrolny aspekt postępowania.

Jednakże rozstrzyganie „co do istoty sprawy” ma miejsce tylko w razie

„uwzględnienia odwołania”. W przypadku „braku ku temu podstaw” sąd oddala

odwołanie. Formuła ta oznacza akceptację rozstrzygnięcia organu rentowego.

Schemat wynikający z art. 325 k.p.c. „żądanie – wyrok”, art. 47714 § 1 i § 2 k.p.c.

kształtuje jako „żądanie (wniosek) - decyzja (decyzja wydana z urzędu bez wniosku)

- odwołanie - wyrok”, przy czym odwołujący się nie dochodzi zasądzenia, ustalenia

prawa lub stosunku prawnego, czy też ukształtowania prawa lub stosunku prawnego.

Wniesione przez niego odwołanie zmierza do zmiany decyzji organu rentowego, a w

konsekwencji do uznania określonej racji i jej wyrażenia w decyzji administracyjnej.

Sposób procedowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

determinowany jest funkcją kontrolną.

II USKP 259/26

7

W konsekwencji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2010 r., II

UK 84/10, LEX nr 661518), rozstrzygnięcie sądu koresponduje z zakresem

wskazanym w decyzji administracyjnej, zgodnie bowiem z systemem orzekania w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w postępowaniu wywołanym

odwołaniem do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych sąd rozstrzyga o

prawidłowości zaskarżonej decyzji (art. 47714 § 2 i art. 47714a k.p.c.) w granicach jej

treści i przedmiotu (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 kwietnia 2010 r., II UK

309/09, LEX nr 604210, z dnia 8 października 2015 r., I UK 452/14, LEX nr 1816588;

z dnia 17 marca 2016 r., III UK 83/15, LEX nr 2026236; postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 22 lutego 2012r., II UK 275/11, LEX nr 1215286; z dnia 2 marca

2011 r., II UZ 1/11, LEX nr 844747; z dnia 18 lutego 2010 r., III UK 75/09, OSNP 2011

nr 15-16, poz. 215; z dnia 3 lutego 2010 r., II UK 314/09, LEX nr 604214).

Ustawodawca zestawiając odmienne rodzaje postępowań (administracyjne i

sądowe), przypisał sądowi funkcję kontrolną nad wcześniejszym rozstrzygnięciem

organu rentowego. Z punktu widzenia tego organu dochodzi do przekształcenia jego

roli, z podmiotu decyzyjnego (postępowanie administracyjne), na pozycję jednej ze

strony (postępowanie sądowe). Istotą postępowania w tej kategorii spraw jest w

konsekwencji konieczność zachowania swoistej instancyjności. W pierwszej

kolejności sytuacja ubezpieczonego jest oceniana przez organ rentowy, a następnie

podlega ona kontroli sądu. Postępowanie sądowe ma charakter wtórny względem

pierwotnego procedowania przed organem rentowym. W rezultacie, sąd nie może

we własnym zakresie ustalać sytuacji prawnej ubezpieczonych (B. Wagner,

Postępowanie w sprawach emerytalno-rentowych, Gdańskie Studia Prawnicze 2000,

t. VI, pod red. U. Jackowiak, s. 141). Kontrolna rola sądu koresponduje z zakresem

rozstrzygnięcia dokonanego w decyzji administracyjnej.

Sąd pełni również funkcję rozpoznawczą, w której zawiera się element

odrębności i niezależności od wcześniejszego rozstrzygnięcia organu rentowego w

ramach zakreślonych przez organ rentowy. Zasadniczym celem postępowania przed

sądem jest merytoryczne rozstrzygnięcie o żądaniach strony, co do których powstał

spór (wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 1996 r., II URN 1/96, OSNAPiUS 1996 nr

21, poz. 324). Oznacza to, że sąd samodzielnie ustala uwarunkowania faktyczne

wpływające na ziszczenie się prawa do świadczenia czy mające znaczenie dla

II USKP 259/26

8

sytuacji prawnej podmiotów stosunków ubezpieczenia społecznego. Sąd nie działa

jednak w zastępstwie organu rentowego, w związku z czym ab initio nie ustala prawa

do świadczeń/obowiązku w zakresie stosunków ubezpieczenia społecznego i choć

samodzielnie oraz we własnym zakresie rozstrzyga wszystkie kwestie związane z

prawem/obowiązkiem objętym lub stwierdzonym decyzją, to jego rozstrzygnięcie

zawsze odnosi się do spornej decyzji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada

2023 r., III USKP 38/23, LEX nr 38622917). Punktem odniesienia sądu

rozpoznającego odwołanie od decyzji organu rentowego jest wydana przez ten organ

decyzja. Twierdzenie to jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie.

Sumując, związek zachodzący między żądaniem „pozwu” a rozstrzygnięciem

sądu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych należy wiązać z tożsamością

zachodzącą między treścią decyzji a granicami rozstrzygnięcia sądu. Oznacza to, że

sąd ubezpieczeń społecznych naruszy zakaz z art. 321 § 1 k.p.c., gdy będzie

wyrokował w odniesieniu do kwestii nie znajdującej odzwierciedlenia w decyzji

organu rentowego.

Zaprezentowane w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r. (I

USKP 90/23) stanowisko było już wcześniej prezentowane w orzecznictwie.

Wystarczy wskazać na wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2013 r., I UK

611/12, LEX nr 1372003; z dnia 8 października 2015 r., I UK 452/14, LEX nr 1816588;

i z dnia 19 września 2017 r., II UK 413/16, OSNP 2018 nr 7, poz. 96. Na tle

analogicznych zdarzeń procesowych argumentowano, że Sąd pierwszej instancji

wyszedł poza granice zaskarżonej decyzji i orzekł o wysokości podstawy wymiaru

składek na ubezpieczenie społeczne, a Sąd odwoławczy powielił błąd Sądu

pierwszej instancji i orzekł merytorycznie o wysokości podstawy wymiaru składek na

ubezpieczenie społeczne, nie zważając, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji nie była

kwestia wysokości składek na ubezpieczenie społeczne. W rezultacie, doszło do

uchybienia art. 321 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c., bowiem Sądy obu instancji

wyrokowały co do przedmiotu, który nie był objęty zaskarżoną decyzją i odwołaniem

od tej decyzji (takie samo stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 23

kwietnia 2025 r., III USKP 18/25, LEX nr 3913360).

Nie zmieniając wątku rozważań, trzeba wskazać, że orzeczenia przywołane

przez Sąd odwoławczy na poparcie przeciwnego stanowiska nie są przekonujące. W

II USKP 259/26

9

wyroku z dnia 5 września 2018 r., I UK 208/17, LEX nr 2541912, wprawdzie Sąd

Najwyższy uchylając wyrok Sądu drugiej instancji w sprawie o podleganie

ubezpieczeniom społecznym wskazał, że organ rentowy jest uprawniony do kontroli

i korygowania zawyżonych podstaw wymiaru składek z każdego tytułu podlegania

ubezpieczeniom społecznym dla zapobieżenia nabywania nienależnych lub

zawyżonych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, to jednak stanowisko to ma

charakter odosobniony i nie korespondowało z dotychczasową sekwencją zdarzeń

procesowych (aspekt dotyczący podstawy wymiaru nie był przedmiotem decyzji i

orzeczeń sądów badających odwołanie w tej omawianej sprawie). Natomiast w

postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2022 r., III USK 443/21, LEX

nr 3455681 i z dnia 13 października 2021 r., III USK 176/21, LEX nr 3262127,

wprawdzie omawiana tematyka występowała, jednak nie była ona podnoszona we

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W rezultacie, odmowa

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wydana w takich okolicznościach nie

może świadczyć o rozbieżności w orzecznictwie.

Mając na uwadze przedstawione racje, staje się jasne, że wyrok Sądu drugiej

instancji narusza art. 321 § 1 k.p.c. w związku z art. 47714 § 2 k.p.c. Trafna jest

również podstawa skargi kasacyjnej odwołująca się do art. 321 k.p.c. oraz art. 47710

§ 1 i 2 k.p.c. i art. 47714 § 1 i 2 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy nie dostrzega

jednak podstaw do uznania, że przed Sądem odwoławczym doszło do nieważności

postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 47714 § 2 k.p.c.). Odwołująca się nie

była skrępowana w trakcie zwalczania przed Sądem Apelacyjnym rozstrzygnięcia

dotyczącego podstawy wymiaru składek.

Konkluzja Sądu Najwyższego sprawia, że w niniejszym postępowaniu

bezprzedmiotowe stało się merytoryczne weryfikowanie określonej przez Sąd

Okręgowy podstawy wymiaru składek. Znaczy to tyle, że poza zainteresowaniem

Sądu Najwyższego pozostają podstawy skargi kasacyjnej oparte na przepisach

prawa materialnego.

Wyłącznie w celach informacyjnych można wskazać na konkurencyjność

zapatrywań wyrażonych w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21

kwietnia 2010 r., II UZP 1/10, OSNP 2010 nr 21-22, poz. 267 i uchwały siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2023 r., III UZP 3/23, LEX nr 3648265.

II USKP 259/26

10

Nie można w tym miejscu pominąć, że w tym ostatnim judykacie wyrażono

stanowisko zakresowe. Wskazano, że organ rentowy w przypadku podjęcia

pozarolniczej działalności przez ubezpieczonego, nie negując tytułu podlegania

ubezpieczeniom społecznym, jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru

składek na te ubezpieczenia w sytuacji, gdy w początkowym okresie prowadzenia tej

działalności ubezpieczony deklaruje podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne, której wysokość nie ma odzwierciedlenia w przychodach (art. 6 ust. 1 pkt

5 w związku z art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 41 ust. 12 i 13, art. 68 ust. 1

oraz art. 86 ust. 1 i 2 w związku z art. 2a ustawy systemowej). Zależność ta została

dostrzeżona w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2025 r., I USKP 9/25, LEX

nr 3867069. Doprowadziła ona do wniosku, że zasada prawna wynikająca z uchwały

podjętej w składzie siedmiu sędziów z dnia 29 listopada 2023 r., III UZP 3/23 (OSNP

2024 nr 5, poz. 51) dotyczy specyficznych sytuacji, gdy podjęcie działalności nie jest

motywowane faktycznym jej prowadzeniem w celu uzyskiwania z niej dochodów, ale

chęcią zabezpieczenia środków utrzymania (z reguły wysokich) z ubezpieczenia

społecznego na czas pobierania świadczeń z ubezpieczenia chorobowego

związanych z macierzyństwem, co wynika: 1) ze stanu ciąży w momencie

podejmowania działalności gospodarczej, niekiedy uniemożliwiającego aktywność

zarobkową, 2) z dokonywania niewielkich i sporadycznych, niewymagających

większego nakładu sił i środków oraz przynoszących marginalny dochód aktywności

w ramach zarejestrowanej działalności - co pod znakiem zapytania stawia możliwość

zakwalifikowania ich jako działalność o cechach charakterystycznych da działalności

gospodarczej (działalność zorganizowania, ciągła i nakierowana na uzyskanie zysku

pokrywającego w pełni koszty działalności, w tym ubezpieczenia społecznego, a

ponadto wystarczającego na utrzymanie i rozwój przedsiębiorcy) - przy jednocześnie

świadomości nieostrych granic pojęcia działalności gospodarczej.

Omawiany wątek – wobec przesądzenia procesowego – nie ma znaczenia dla

niemniejszego postępowania. Został podniesiony tylko dlatego, że odwołująca się w

skardze kasacyjnej do niego nawiązała. W tym miejscu trzeba również zaznaczyć,

że Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok Sądu

Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, a nie orzekł co do

istoty sprawy – gdyż takie było żądanie w skardze kasacyjnej.

II USKP 259/26

11

Dlatego orzeczono jak w sentencji.

[A.P.]

[SOP]