Spór o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne,. Sąd uchylił wyrok

II USKP 306/26

2

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu decyzją z dnia 17

lutego 2020 r. (nr[…]) na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 pkt 2a i pkt 9,

art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych oraz art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 r. stwierdził, że

podstawa wymiaru składek i składka na ubezpieczenie zdrowotne T. G. zgłoszonej

jako osoba wykonująca umowę cywilnoprawną u płatnika składek E. S.A. (dalej także

jako: „Spółka”) za miesiące: sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień w

2016 oraz od stycznia do grudnia w 2017 r. i od stycznia do grudnia 2018 r., a także

za styczeń, luty, marzec 2019 r. wynosi: 0,00 zł.

Także kolejną decyzją z dnia 17 lutego 2020 r. (nr ..) wydaną na takiej samej

podstawie prawnej jak poprzednia decyzja, Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Oddział we Wrocławiu stwierdził, że podstawa wymiaru składek i składka na

ubezpieczenie zdrowotne E. D. zgłoszonej jako osoba wykonująca umowę

cywilnoprawną u płatnika składek E. S.A. za miesiące: sierpień, wrzesień,

październik, listopad, grudzień w 2016 r. oraz od stycznia do grudnia 2017 r. i od

stycznia do grudnia 2018 r., a także za styczeń, luty, marzec 2019 wynosi: 0,00zł.

Od powyższych decyzji odwołania złożył płatnik składek.

Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie z dnia 15 kwietnia 2020 r. wniósł

o ich oddalenie z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia.

Zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2020 r. Sąd połączył do wspólnego

rozpoznania i rozstrzygnięcia powyższe sprawy. W dniu 19 stycznia 2021 r. Sąd

zawiadomił Zakład Usługowo-Handlowy A. (z siedzibą w Ł.) oraz M. spółka z

ograniczoną odpowiedzialnością (z siedzibą w D.) o toczącym się postępowaniu.

Pismem z dnia 9 lutego 2021 r. M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

oświadczyła, iż przystępuje jako strona w charakterze zainteresowanego.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 13 stycznia 2022 r. oddalił

odwołania E. S.A. od dwóch zaskarżonych decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddział we Wrocławiu z 17 lutego 2020 r.

Rozstrzygnięcie Sądu zostało poprzedzone ustaleniami faktycznymi, z których

wynikało, że spółka E. S.A. rozpoczęła działalność na rynku usług finansowych w

II USKP 306/26

3

dniu 2 lutego 2009 r. Odwołująca się Spółka należy do Grupy Kapitałowej C., pełni

ona funkcję agencji ubezpieczeniowej oraz oferuje pożyczki, leasingi dla

przedsiębiorców, ściśle przy tym współpracując z E. S.A. Siedziba spółki mieści się

w W. przy ul. […].

W dniu 1 lipca 2016 r. E. S.A. (E.) oraz E. F. S.A. zawarły z przedsiębiorcami:

Zakładem Usługowo-Handlowym A. oraz M. spółką z ograniczoną

odpowiedzialnością umowy o współpracy w zakresie sprzedaży produktów

finansowych oferowanych przez E., oraz E. F. Zgodnie z postanowieniem § 2 umowy

(pkt 2.2.) Konsorcjum E. powierzyło, a Przedstawiciel (odpowiednio: Zakład

Usługowo - Handlowy A. i M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) zobowiązał

się, w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa, do wykonywania na rzecz

Konsorcjum E. za wynagrodzeniem czynności faktycznych i prawnych związanych z

doprowadzeniem do zawarcia umowy o Produkty Finansowe, zawieraniem i

wykonywaniem innych czynności w zakresie wskazanym w udzielonym

pełnomocnictwie. Jednocześnie E. F. zawarł umowę na Sprzedaż Produktów

Ubezpieczeniowych stanowiącą załącznik do umowy o współpracy, według której E.

F. powierzył, zaś Przedstawiciel zobowiązał się, w zakresie swojego

przedsiębiorstwa za pośrednictwem Sieci Handlowej Przedstawiciela, do

wykonywania za wynagrodzeniem w imieniu E. F. czynności agencyjnych, tj. m.in.:

informowanie klientów o możliwości zawarcia umowy ubezpieczenia/zakupu polisy

ubezpieczeniowej, przedstawianie klientom warunków oferty ubezpieczenia,

wykonywanie czynności związanych z zawieraniem umów ubezpieczenia. Przy czym

w celu realizacji umowy Przedstawiciel udostępnia swoją Sieć Handlową, czyli

zatrudnionych u niego pracowników jako osoby fizyczne wykonujące czynności

agencyjne. W umowach na sprzedaż produktów ubezpieczeniowych (załącznik nr 1

do umowy o współpracy w zakresie sprzedaży produktów finansowych) w § 3

określono szczegółowo obowiązki i oświadczenia Przedstawiciela i Sieci Handlowej

Przedstawiciela, w tym to, że Przedstawiciel odpowiada za przestrzeganie

postanowień umowy przez osoby wykonujące czynności agencyjne i spełnienie

przez nie wymagań z art. 9 ustawy z 22 maja 2003 r. o pośrednictwie

ubezpieczeniowym, pod rygorem rozwiązania umowy i żądania zapłaty kary

umownej. Nadto czynności pośrednictwa w sprzedaży produktów

II USKP 306/26

4

ubezpieczeniowych mają być wykonywane w lokalu, w którym przedstawiciel

prowadzi działalność. Zasady wynagradzania określono w § 7, zgodnie z którym

Przedstawiciel i jego sieć handlowa, czyli pracownicy otrzymują łączne

wynagrodzenie - prowizję 90% prowizji to wynagrodzenie z tytułu wykonywania

czynności agencyjnych przedstawiciela i jego sieci, 5% to wynagrodzenie

Przedstawiciela za udostępnienie sieci i 5% to wynagrodzenie dla Unit Managera,

który nadzoruje pracowników wchodzących w skład Sieci Handlowej. W przypadku

stron zainteresowanych był to A. K. - prowadzący działalność gospodarczą i E. D.

jako prezes zarządu M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Nadto zasady

podziału prowizji określał Przedstawiciel.

Podobne postanowienia zostały zawarte w kolejnych umowach o współpracy

w zakresie sprzedaży produktów finansowych oferowanych przez E. F. oraz

wykonywania czynności agencyjnych z września 2018 r. W dniu 30 września 2018 r.

E. F. S.A. zawarła z Zakładem Usługowo-Handlowym A. oraz M. spółką z

ograniczoną odpowiedzialnością umowę o współpracy w zakresie sprzedaży

produktów finansowych oferowanych przez E. F., oraz wykonywania czynności

agencyjnych. Zgodnie z § 2 umowy E. F. powierzyło, a Przedstawiciel zobowiązał się,

w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa, do wykonywania na rzecz E. F. za

wynagrodzeniem czynności faktycznych i prawnych związanych z doprowadzeniem

do zawarcia umowy o Produkty Finansowe oraz z wykonywaniem innych czynności

w zakresie wskazanym w udzielonym pełnomocnictwie. Ponadto Przedstawiciel

zobowiązał się, w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa za pośrednictwem

Sieci Handlowej Przedstawiciela do wykonywania w imieniu E. F. czynności

agencyjnych, w szczególności: informowania klientów o możliwości zawarcia umowy

ubezpieczenia-zakupu polisy ubezpieczeniowej, przedstawiania klientom warunków

oferty ubezpieczenia, wykonywania czynności związanych z zawieraniem umów

ubezpieczenia. Jako miejsce wykonywania umowy dla E. F. S.A. w § 4 określono, że

czynności pośrednictwa Przedstawiciel będzie wykonywał w lokalu, w którym

prowadzi działalność gospodarczą. Zgodnie z § 7 umów za wykonanie zobowiązań

określonych w umowie Przedstawiciel otrzyma wynagrodzenie zgodnie z zasadami

określonymi w umowie oraz załączniku nr 4 do umowy.

II USKP 306/26

5

Zakład Usługowo - Handlowy A. jest autoryzowanym przedstawicielem E.,

który zajmuje się pozyskiwaniem klientów i sprzedażą leasingów dla spółki E. F.

T. G. została zatrudniona w Zakładzie Usługowo - Handlowym A. w lipcu 2005

r. na podstawie umowy o pracę na stanowisku doradcy do spraw leasingu. Do jej

obowiązków należy pozyskanie klientów, przygotowanie i podpisanie umów

leasingowych z klientem. Pracę wykonuje od poniedziałku do piątku w godzinach od

8 do 16. O możliwości zawarcia umowy zlecenia ze spółką E. F. dowiedziała się ona

od pracodawcy. Jej praca na rzecz E. F. różniła się od tej, wykonywanej na rzecz A.

K. tym, że przedmiotem umowy zlecenia była sprzedaż produktów

ubezpieczeniowych. Umowy zlecenia T. G. z E. F. były bezterminowe, nie były

zawierane z nią bezpośrednio i wynikały z postanowień umownych jej pracodawcy i

spółki E. F. Za wykonane obowiązki w ramach umowy zlecenia T. G. otrzymywała

wynagrodzenie, wypłacane przez spółkę E. F. na podstawie rachunków, które były

sporządzane przez nią w oparciu o raporty. Prace na podstawie umowy zlecenia

nadzorował A. K. jako unite manager. Czynności podejmowane przez ubezpieczoną

były wykonywane w siedzibie pracodawcy w Zakładzie Usługowo - Handlowym A. w

ramach obowiązującego ją czasu pracy, zajmowanego stanowiska, przy użyciu

sprzętu służbowego, na rzecz klientów pracodawcy i za zgodą pracodawcy. Płatnik

składek zgłosił T. G. z kodem 0411 - jako osobę wykonującą umowę zlecenia do

ubezpieczenia zdrowotnego oraz deklarował za nią składki na ubezpieczenie

zdrowotne od przychodów wykazanych na rachunkach za wykonanie zgodnie z

umową o pośrednictwo w sprzedaży ubezpieczeń. Z ustaleń kontroli

przeprowadzonej w dniach: 30 maja 2019 r., 31 maja 2019 r., 5 czerwca 2019 r., 18

czerwca 2019 r., 5 lipca 2019 r., 18 lipca 2019 r., 23 lipca 2019 r., 24 lipca 2019 r., 25

lipca 2019 r., 26 lipca 2019 r., 2 sierpnia 2019 r., 8 sierpnia 2019 r., 19 sierpnia 2019

r., 23 sierpnia 2019 r., 27 sierpnia 2019 r. przez Wydział Kontroli Płatników Składek

Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu u płatnika składek E. F.

S.A., zakończonej protokołem kontroli z dnia 27 sierpnia 2019 r. i aneksem z dnia 19

września 2019 r. wynikało, iż płatnik bezzasadnie zadeklarował składki na

ubezpieczenie zdrowotne T. G. z tytułu wykonywania umowy o współpracy pomiędzy

płatnikami E. F. S.A. i Zakładem Usługowo - Handlowy A. w miesiącach: sierpień

2016 r., wrzesień 2016 r., październik 2016 r., listopad 2016 r., grudzień 2016 r.,

II USKP 306/26

6

styczeń 2017 r., luty 2017 r., marzec 2017 r., kwiecień 2017 r., maj 2017 r., czerwiec

2017 r., lipiec 2017 r., sierpień 2017 r., wrzesień 2017 r., październik 2017 r., listopad

2017 r., grudzień 2017 r., styczeń 2018r., luty 2018 r., marzec 2018 r., kwiecień 2018,

maj 2018 r., czerwiec 2018 r., lipiec 2018 r., sierpień 2018 r., wrzesień 2018 r.,

październik 2018 r., listopad 2018 r., grudzień 2018 r., styczeń 2019 r., luty 2019 r.,

marzec 2019 r. Pismem z dnia 9 września 2019 r. płatnik składek wniósł zastrzeżenia

do protokołu kontroli, które nie zostały uwzględnione przez inspektora kontroli, w

informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń z 19 września 2019 r. Wobec

powyższego zaskarżoną decyzją z dnia 17 lutego 2020 r. Zakład Ubezpieczeń

Społecznych Oddział we Wrocławiu stwierdził, że podstawa wymiaru składek i

składka na ubezpieczenie zdrowotne T. G. zgłoszonej jako osoba wykonująca

umowę cywilnoprawną u płatnika składek E. F. za wskazane w decyzji miesiące za

okres od sierpnia 2016 r. do marca 2019 wynosi: 0,00 zł.

M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością świadczy usługi finansowe

związane z zawieraniem umów leasingowych, pożyczki i proponowaniem innych

usług finansowych. Spółka świadczyła usługi pośrednictwa finansowego na rzecz

spółki E. F., oferując produkty E. F., wśród których znajdowały się: leasing, pożyczka

i factoring. Usługi pośrednictwa nie wpływały na przychody M. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością. E. D. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w M. spółce

z ograniczoną odpowiedzialnością na stanowisku Prezesa Zarządu. Do jej

obowiązków należy zarządzanie spółką i reprezentowanie jej. Ubezpieczona

współpracowała ze spółką E. F. w ramach umowy o współpracę. Jej pracownicy

świadczyli czynności agencyjne na rzecz spółki. E. D. wystawiała faktury prowizyjne

za wykonanie umów leasingowych. Wykorzystywała w tym celu systemy

informatyczne E. F. do wprowadzenia danych niezbędnych do wyliczenia składek

ubezpieczonych. Nad prawidłowością czynionych przez nią działań w ramach umowy

o współpracę nadzór sprawowała spółka E. F. Czynności podejmowane przez

ubezpieczoną były wykonywane w siedzibie pracodawcy M. spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością, w ramach obowiązującego ją czasu pracy, zajmowanego

stanowiska, przy użyciu sprzętu służbowego, na rzecz klientów pracodawcy i za

zgodą pracodawcy. Płatnik składek zgłosił E. D. z kodem 0411 - jako osobę

wykonującą umowę zlecenie do ubezpieczenia zdrowotnego oraz deklarował składki

II USKP 306/26

7

na ubezpieczenie zdrowotne od przychodów wykazanych na rachunkach za

wykonanie przez nią zgodnie z umową pracy pośrednictwa w sprzedaży

ubezpieczeń. Z ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach: 30 maja 2019 r., 31 maja

2019 r., 5 czerwca 2019 r., 18 czerwca 2019 r., 5 lipca 2019 r., 18 lipca 2019 r., 23

lipca 2019 r., 24 lipca 2019 r., 25 lipca 2019 r., 26 lipca 2019 r., 2 sierpnia 2019 r., 8

sierpnia 2019 r., 19 sierpnia 2019 r., 23 sierpnia 2019 r., 27 sierpnia 2019 r. przez

Wydział Kontroli Płatników Składek Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we

Wrocławiu u płatnika składek E. F. S.A., zakończonej protokołem kontroli z dnia 27

sierpnia 2019 r. i aneksem z dnia 19 września 2019 r. wynika, iż płatnik bezzasadnie

zadeklarował składki na ubezpieczenie zdrowotne E. D. z tytułu wykonywania umowy

o współpracy pomiędzy płatnikami E. F. S.A. i M. spółką z ograniczoną

odpowiedzialnością w miesiącach: sierpień 2016 r., wrzesień 2016 r., październik

2016 r., listopad 2016 r., grudzień 2016 r., styczeń 2017 r., luty 2017 r., marzec 2017

r., kwiecień 2017 r., maj 2017 r., czerwiec 2017 r., lipiec 2017 r., sierpień 2017 r.,

wrzesień 2017 r., listopad 2017 r., grudzień 2017 r., styczeń 2018 r., luty 2018 r.,

marzec 2018 r., kwiecień 2018 r., maj 2018 r., czerwiec 2018 r., lipiec 2018 r., sierpień

2018 r., wrzesień 2018 r., październik 2018 r., listopad 2018 r., grudzień 2018 r.,

styczeń 2019 r., luty 2019 r., marzec 2019 r. Pismem z dnia 9 września 2019 r. płatnik

składek wniósł zastrzeżenia do protokołu kontroli, nie zgadzając się z ustaleniami

kontroli, które nie zostały uwzględnione. Wobec powyższego zaskarżoną decyzją z

dnia 17 lutego 2020 r. organ rentowy stwierdził, że podstawa wymiaru składek i

składka na ubezpieczenie zdrowotne E. D. zgłoszonej jako osoba wykonywująca

umowę cywilnoprawną u płatnika składek E. F. S.A. za miesiące szczegółowo

określone z decyzji wynosi: 0,00zł.

Sąd pierwszej instancji uznał, iż odwołania płatnika składek nie podlegały

uwzględnieniu. Sąd wskazał, że w myśl art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej,

płatnikiem składek w stosunku do pracownika jest pracodawca, a ponieważ art. 8 ust.

2a ustawy nadaje atrybuty pracownika na jego dalszą aktywność w ramach umowy

cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy on pracę na rzecz swojego pracodawcy,

naturalne i zgodne z wykładnią literalną tego przepisu jest uznanie, że pracodawca

jest także płatnikiem składek w zakresie umowy cywilnoprawnej. Z przepisu tego oraz

art. 18 ust. 1a ustawy systemowej wynika, że płatnikiem składek jest pracodawca,

II USKP 306/26

8

który powinien zsumować przychód z umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem ze

stosunku pracy, bowiem przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej uwzględnia się w

podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu stosunku pracy.

Istotne jest, że zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, status pracownika na

gruncie prawa do ubezpieczeń społecznych wyznacza w istocie - nie podstawa

nawiązania więzi prawnej między stronami umowy cywilnoprawnej - ale fakt

świadczenia pracy nawet w sposób pośredni na rzecz określonego podmiotu.

Decydujące znaczenie ma tu zatem okoliczność, iż końcowym odbiorcą pracy jest

pracodawca ubezpieczonego, a nie zleceniobiorca.

Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r., II

UZP 6/09, zgodnie z którą pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz

pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na

ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy.

Zgodnie z uzasadnieniem powołanej uchwały, art. 8 ust. 2a ustawy systemowej

rozszerza pojęcia pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę

stosunku pracy. Przesłanką decydującą o uznaniu takiej osoby za pracownika w

rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest to, że będąc

pracownikiem związanym stosunkiem pracy z danym pracodawcą, jednocześnie

świadczy na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej, zawartej z nim lub

inną osobą. Istotne pozostaje również, to iż treść art. 8 ust. 2a ustawy systemowej

nie wskazuje, iż dla jego zastosowania konieczne jest, aby osoba ubezpieczona na

podstawie umowy zlecenia u jednego płatnika składek i na podstawie umowy o pracę

u drugiego wykonywała tożsame czynności. Przepis ten wskazuje jedynie na

uzyskanie korzyści, a taka korzyść w niniejszej sprawie bez wątpienia wystąpiła.

Według Sądu Okręgowego przeprowadzone postępowanie dowodowe

wykazało, że E. F. S.A. pełni rolę agencji ubezpieczeniowej i w celu pozyskania

większej liczby klientów zawierała umowy współpracy ze spółkami zajmującymi się

doradztwem kredytowym i leasingowym, w tym M. spółką z ograniczoną

odpowiedzialnością oraz Zakładem Usługowo - Handlowym A. Za realizację zawartej

umowy współpracy zarówno wskazanym przedsiębiorcom, jak i ubezpieczonym

przysługiwało ustalone wynagrodzenie. Obowiązki ubezpieczonych z tytułu umowy o

pracę i umowy cywilnoprawnej ściśle się uzupełniały i nie można ich było

II USKP 306/26

9

rozgraniczyć. Przy wykonywaniu obowiązków zarówno u przedsiębiorcy M. spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością, jak i w Zakładzie Usługowo - Handlowym A.

możliwe i bardzo częste było wywiązywanie się z umowy zawartej ze spółką E. F. Z

zeznań świadka G. B. wynikało, że sprzedaż ubezpieczeń nie była bardzo

obciążająca dla sprzedającego, ponieważ składki ubezpieczeniowe automatycznie

wliczają się w momencie sporządzenia umowy leasingowej. Czynności

podejmowane przez ubezpieczone były wykonywane w siedzibie pracodawcy, w

ramach obowiązującego je czasu pracy, zajmowanego stanowiska, przy użyciu

sprzętu służbowego, na rzecz klientów pracodawcy i za zgodą pracodawcy. Spółka

E. F. nie prowadziła rekrutacji dla swoich agentów. Przedsiębiorcy M. spółka z

ograniczoną odpowiedzialnością oraz Zakład Usługowo - Handlowy A. w ramach

współpracy godzili się udostępniać swoją sieć sprzedaży i pracowników.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego

wynika, że T. G. oraz E. D. w okresach, których dotyczą zaskarżone decyzje, były

zatrudnione na podstawie umowy o pracę odpowiednio w: Zakładzie Usługowo -

Handlowym A. oraz M. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Ponadto spółka E.

F. zawarła z T. G. umowę zlecenia, a z E. D. umowę o współpracy. Pracodawcy

ubezpieczonych świadczyli usługi pośrednictwa finansowego na rzecz spółki E. F.

S.A. oferując produkty tej Spółki. W ocenie Sądu w ramach zawieranych umów

cywilnoprawnych ubezpieczone T. G. i E. D. wykonywały czynności, które skutkowały

tym, że ich pracodawca uzyskiwał również rezultaty ich pracy i związane z tym

wymierne korzyści finansowe. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, beneficjentem

pracy świadczonej przez ubezpieczone, w ramach umów cywilnoprawnych był

również ich pracodawca.

W ocenie Sądu Okręgowego, w przedmiotowej sprawie ubezpieczone

wykonujące czynności w ramach nawiązanej umowy cywilnoprawnej, mimo zawarcia

takiej umowy ze E. F. S.A., wykonywały pracę na rzecz swojego pracodawcy, który

to uzyskiwał rezultaty tej pracy. Sąd podkreślił, że w ramach wykonywania czynności

powierzonych ubezpieczonym z umowy zlecenia lub umowy o współpracy,

wykonywały one w istocie czynności wynikające z umowy o pracę, dodatkowo

dodając np. do oferty leasingowej – ubezpieczenie, co było warunkiem zawarcia

umowy leasingowej. Biorąc pod uwagę fakt, iż obowiązki ubezpieczonych z tytułu

II USKP 306/26

10

umowy o pracę i odpowiednio umowy zlecenia oraz umowy o współpracę ściśle się

uzupełniały i nie można ich było rozgraniczyć, a nadto praca świadczona przez nie

w oparciu o umowę cywilnoprawną wpisywała się w potrzeby pracodawcy, to w

ocenie Sądu Okręgowego, praca świadczona na podstawie umowy cywilnoprawnej

przez ubezpieczone równie dobrze mogłaby być świadczona w oparciu o umowę o

pracę. Czynności świadczone w ramach stosunku pracy oraz w ramach stosunku

cywilnoprawnego były wykonywane, ogólnie rzecz biorąc w tych samych godzinach,

poza pewnymi wyjątkami, w tym samym miejscu, na tym samym sprzęcie

dostarczonym ubezpieczonej przez pracodawcę. E. F. S.A. zapewnił jedynie program

ubezpieczeniowy. Ostatecznie beneficjentem czynności wykonywanych przez

ubezpieczone był ich pracodawca. W ocenie Sądu pierwszej instancji, ubezpieczone

w ramach zawartej umowy zlecenia i umowy o współpracę świadczyły pracę na rzecz

swojego pracodawcy, a wykonywane przez nie czynności przyniosły korzyść

bezpośrednio pracodawcy. Dla zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy o systemie

ubezpieczeń, nie jest konieczne uzyskanie przez pracodawcę rezultatu prac, a

niezbędne jest jedynie uzyskanie korzyści i to choćby pośredniej, a taka korzyść w

niniejszej sprawie bez wątpienia wystąpiła. Sąd uznał, że organ rentowy zastosował

prawidłowo przepisy prawa w tym art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 4 pkt 2a i art. 8 ust. 2a

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy o

świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ustalając,

że podstawa wymiaru składek i składka na ubezpieczenie zdrowotne

ubezpieczonych z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych,

zawartych z nimi w miesiącach wskazanych w zaskarżonej decyzji wynosi: 0,00 zł.

Mając na uwadze wszystkie okoliczności oraz na podstawie powołanych przepisów

prawa oddalił odwołania wnioskodawcy od zaskarżonych decyzji.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z 16 stycznia 2024 r. na skutek

apelacji E. F. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia

13 stycznia 2022 r. oddalił apelację.

Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji,

jak również dokonaną przez ten Sąd ocenę prawną. Według Sądu odwoławczego z

zawartych umów o współpracy wynika, że zainteresowani tzn. Zakład Usługowo -

Handlowy A. i M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością byli beneficjentami

II USKP 306/26

11

czynności wykonywanych przez swoich pracowników w ramach umów łączących ich

z E. F. S.A., z których tytułu pracownicy zostali zgłoszeni do ubezpieczenia

zdrowotnego przez odwołującą się E. F. S.A. ze wskazaną w spornych deklaracjach

podstawą wymiaru składek. Sąd podkreślił, że ubezpieczona T. G. od momentu

przystąpienia do umowy o współpracy z E. F. obok ofert leasingowych zaczęła

przedstawiać klientom oferty ubezpieczenia do umów leasingowych. Czyniła to przy

tym za wiedzą i zgodą pracodawcy, w miejscu pracy i w godzinach pracy, korzystając

ze sprzętu i narzędzi pracodawcy. Podobnie E. D. zatrudniona na podstawie umowy

o pracę w M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na stanowisku prezesa

zarządu zawarła ze spółką E. i E. F. umowę o współpracy i jako załącznik do niej

umowę na sprzedaż produktów finansowych, w której E. D. wystąpiła zarówno w roli

Przedstawiciela, jak i Sieci Handlowej Przedstawiciela pełniąc funkcję Unit Manager.

Postanowienia umowy dawały M. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

możliwość oferowania i sprzedaży swoim klientom produktów finansowych będących

w ofercie E. i E. F. m.in. pożyczki i leasingi, a także ubezpieczenia nierzadko

wymagane i związane z pożyczkami czy leasingiem, oferowane i sprzedawane przez

E. D. nie jako prezesa spółki a jako pracownika, czyli OFWCA.

Według Sądu Apelującego dla oceny zastosowania art. 8 ust 2a ustawy

systemowej najistotniejsze było samo nierozerwalne powiązanie wykonywania obu

umów o współpracy zarówno z E., jak i E. F. oraz warunek, że współpraca w zakresie

sprzedaży produktów finansowych - stanowiących główne źródło dochodów

przedsiębiorców zajmujących się pośrednictwem finansowym - będzie możliwa tylko

przy jednoczesnym oferowaniu ubezpieczeń przez pracowników zainteresowanych

przedsiębiorców tworzących sieć handlową. Nadto ubezpieczone wskazały, że

warunkiem zawarcia umów leasingowych było zawarcie umów ubezpieczenia, a bez

wpływu dla rozpoznania sprawy pozostaje okoliczność, że klienci M. spółka z

ograniczoną odpowiedzialnością i Zakładu Usługowo - Handlowego A. mieli swobodę

w wyborze ubezpieczenia i mogło ono pochodzić nie tylko z oferty E. F., ale i innego

dowolnego źródła. Ubezpieczone potwierdziły, że spółka E. dostarczyła jedynie

platformę z programem, a M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i

przedsiębiorstwo Zakład Usługowo - Handlowy A. zapewniały niezbędny sprzęt.

Ubezpieczone wykonywały obowiązki wynikające z umowy o pracę i umowy o

II USKP 306/26

12

współpracy w tym samym czasie i miejscu. Wraz z przygotowaniem oferty

leasingowej, przygotowywały także umowę ubezpieczenia, co było powiązane.

Ubezpieczone oferty dla klientów ich pracodawców, którzy następnie stawali się

także klientami E. F., przygotowywały w miejscu zatrudnienia lub u klientów, w

godzinach pracy, na komputerach, drukarkach i innym sprzęcie należącym do ich

pracodawców.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego dla zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy

systemowej i uznaniu za pracownika w rozumieniu ustawy systemowej decydujące

jest świadczenie pracy na rzecz określonego pracodawcy w ramach umowy

cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią. Wobec tego prawidłowe jest stanowisko

Sądu Okręgowego, iż ostatecznie beneficjentami czynności wykonywanych przez

ubezpieczone byli ich pracodawcy, którzy otrzymywali od E. F. wynagrodzenie

należne im w ramach umów o współpracy. Ubezpieczone w ramach umów zlecenia

świadczyły de facto pracę na rzecz swych pracodawców, którzy osiągali z tej pracy

korzyści. Realizowanie przez ubezpieczone umów zlecenia wypełniało

postanowienia umów o współpracy. Bez wykonywania przez pracowników czynności

związanych z oferowaniem i sprzedażą ubezpieczeń nie byłaby możliwa współpraca

pracodawców z odwołującą E. F. S.A. Sąd Apelacyjny stwierdził, że beneficjentami

pracy ubezpieczonych, wykonywanej na podstawie umów z E. F. była również M.

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i Zakład Usługowo - Handlowy A., a zatem

ich pracodawcy. Wskazują na to postanowienia umów o współpracy, zawieranych

pomiędzy E. F. a M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i Zakład Usługowo -

Handlowy A. Zdaniem Sądu nieuprawnione było zatem twierdzenie apelującego, że

jedynym beneficjentem pracy ubezpieczonych na podstawie umów zlecenia był

zleceniodawca. Wobec ustalenia, że obwiązki ubezpieczonych z tytułu umów o pracę

i umów zlecenia ściśle się uzupełniały, a nadto zlecone działania ubezpieczonych

wpisywały się również w potrzeby ich pracodawców, którzy odnosili z nich korzyści.

Z powyższych względów Sąd odwoławczy uznał apelację płatnika składek za

nieuzasadnioną i skutkującą jej oddaleniem.

W skardze kasacyjnej płatnik składek E. F. S.A. zaskarżył wyrok Sądu

Apelacyjnego w części obejmującej oddalenie apelacji od wyroku Sądu Okręgowy

we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2022 r., dotyczącej oddalenia odwołania skarżącego

II USKP 306/26

13

od decyzji organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we

Wrocławiu z dnia 17 lutego 2020 r. dotyczącej podstawy wymiaru składek na

ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonej T. G.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego:

- art. 8 ust. 2a w zw. z art. 4 pkt 2a i pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych oraz art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z

opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez ich niewłaściwe

zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przychód ubezpieczonej T. G. z umowy o

świadczenie usług nie powinien stanowić podstawy wymiaru składki na

ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne pobieranej przez

E. F., lecz stanowi przychód ze stosunku pracy z uwagi na fakt, że Zakład Usługowo-

Handlowy A. był beneficjentem usług wykonywanych przez ubezpieczoną T. G.;

- art. 19 ust. 1 i art. 21 ust. 4 i 5 ustawy z 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji

ubezpieczeń w związku z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że ubezpieczona T. G.

mogła świadczyć czynności agencyjne w zakresie dystrybucji ubezpieczeń w oparciu

o umowę o pracę zawartą ze swoim pracodawcą Zakładem Usługowo - Handlowym

A., gdy z przywołanych przepisów wynika prawny zakaz subagencji w ramach

sprzedaży ubezpieczeń.

W związku z przedstawionymi zarzutami odwołująca się Spółka wniosła o

uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w części

obejmującej oddalenie apelacji od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 3 stycznia 2022

r. w zakresie obejmującym oddalenie odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2020 r. ustalającej podstawy

wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonej T. G. i zmianę

powyższej decyzji organu rentowego przez ustalenie, że przychód uzyskiwany przez

ubezpieczoną T. G., wykonującą u E. F. S.A. umowę o świadczenie usług, stanowi

podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz

ubezpieczenie zdrowotne w wysokości zadeklarowanej przez skarżącą. Ponadto

odwołująca wniosła o zasądzenie od organu rentowego kosztów procesu, w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

II USKP 306/26

14

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o oddalenie skargi

kasacyjnej i zasądzenie od odwołującej się Spółki na rzecz organu rentowego

kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona w zakresie podniesionych w niej zarzutów

naruszenia prawa materialnego.

Podstawę zastosowania prawa materialnego w niniejszej sprawie stanowił art.

81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków

publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 r. (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r., poz. 1461 ze

zm.), zgodnie z którym do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie

zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i E. w tym do pracowników

i osób wykonujących pracę na podstawie umów o świadczenie usług regulowanych

przepisami prawa cywilnego, stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru

składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób. Podstawę zastosowania

ma także art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r., poz. 199 ze zm., także jako: „ustawa

systemowa”), zgodnie z którym za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się

także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub

innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje

się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z

pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy

wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Przepis ten rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych

poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie to dotyczy dwóch sytuacji. Pierwszą jest

wykonywanie pracy na podstawie jednej z wymienionych umów prawa cywilnego,

przez osobę, która umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w

stosunku pracy. Drugą, jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów

przez osobę, która umowę taką zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach

wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Przesłanką decydującą o uznaniu takiej osoby za pracownika w rozumieniu

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest to, że - będąc pracownikiem

związanym stosunkiem pracy z danym pracodawcą - jednocześnie świadczy na jego

II USKP 306/26

15

rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej, zawartej z nim lub inną osobą. W

konsekwencji nawet gdy osoba ta (pracownik) zawarła umowę o dzieło, umowę

zlecenia, bądź inną umowę o świadczenie usług z osobą trzecią, to pracę w jej

ramach wykonuje faktycznie dla swojego pracodawcy (uzyskuje on rezultaty jej

pracy).

Można też wskazać, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej dotyczy z reguły

takiej pracy wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz

pracodawcy, która mogłaby być świadczona przez jej wykonawcę w ramach stosunku

pracy z tym pracodawcą, zarazem musiałby on wówczas przestrzegać przepisów o

godzinach nadliczbowych, powierzeniu pracownikowi do wykonywania pracy innej

niż umówiona (art. 42 § 4 k.p.) i innych ograniczeń i obciążeń wynikających z

przepisów prawa pracy.

Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w art. 8 ust. 2a za

pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym,

rentowymi, chorobowym i wypadkowym tak, jak pracownika (art. 6 ust. 1 pkt 1, art.

11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W związku z

tym osoba ta podlega obowiązkowi zgłoszenia do wymienionych ubezpieczeń

społecznych. Obowiązek ten obciąża płatnika składek (art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o

systemie ubezpieczeń społecznych).

W stosunku do pracownika płatnikiem składek jest pracodawca (art. 4 pkt 2a

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a art. 8 ust. 2a rozszerza pojęcie

pracownika na jego dalszą aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej

ramach świadczy on pracę na rzecz swojego pracodawcy, naturalne i zgodne z

wykładnią literalną tego przepisu jest uznanie, że także w zakresie tej sfery

aktywności należy go uznać na potrzeby ubezpieczeń społecznych za pracownika

tego właśnie pracodawcy. Za taką wykładnią przemawia także art. 18 ust. 1a ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych, według którego, w przypadku

ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na

ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy

agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie

z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło.

Z przepisu tego wynika logicznie, że płatnikiem jest pracodawca, a przychód z tytułu

II USKP 306/26

16

umowy cywilnoprawnej jedynie "uwzględnia się" w podstawie wymiaru składek z

tytułu stosunku pracy. Celem przyjętej regulacji jest bowiem uznanie przez

ustawodawcę, że obowiązki płatnika składek powinny obciążać ten podmiot, na rzecz

którego praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest faktycznie świadczona, i który

w związku z tym uzyskuje jej rezultaty (uchwała Sądu Najwyższego z 2 września

2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010, nr 3-4, poz. 46).

W orzecznictwie przyjmuje się, że „praca wykonywana na rzecz pracodawcy”

to praca, której pracodawca jest rzeczywistym beneficjentem, bez względu na

formalną więź prawną łączącą pracownika z osobą trzecią. Wpisuje się to w ten nurt

orzecznictwa, w którym przyjmuje się, że dla zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy

systemowej wystarczające byłoby ustalenie, że "pracodawca jest rzeczywistym

beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika - zleceniobiorcę". O tym zaś

miałoby decydować to, dla kogo rzeczywiście praca jest świadczona i kto uzyskuje

jej rezultaty, unikając obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy

(zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012,

nr 21-22, poz. 266; 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; 13 lutego 2014

r., I UK 323/13, OSNP 2015, nr 5, poz. 68; 24 marca 2015 r., II UK 184/14, OSNP

2017, nr 2, poz. 21; 18 marca 2014 r., II UK 449/13, LEX nr 1451362; 9 lipca 2020 r.,

III UK 356/19, Legalis nr 2574281; 8 października 2020 r., III UK 376/19, LEX nr

3146827; 8 maja 2025 r., II USKP 74/24, LEX nr 3868332). Niewątpliwie dla

zastosowania rozszerzonej definicji pracownika z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej

praca świadczona przez zleceniobiorcę (osobę świadczącą usługi) musi być

świadczona na rzecz pracodawcy, z którym wiąże go stosunek pracy. W ramach

dwóch zawartych umów powstaje w rzeczywistości jeden stosunek prawny –

stosunek pracy.

W wypracowanej w orzecznictwie Sądu Najwyższego linii interpretacyjnej

podkreśla się również, że do zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej

konieczne jest także ustalenie, że pracownik jest wynagradzany przez osobę trzecią

ze środków pozyskanych od pracodawcy w ramach umowy łączącej pracodawcę z

innym podmiotem (wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2017 r., II UK 693/15, LEX

nr 2238708; M. Szymanowski, Problem płatnika składek w świetle art. 8 ust. 2a

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego

II USKP 306/26

17

z dnia 26 sierpnia 2021 r., III UZP 6/21, OSP 2022, nr 4, s. 82 i n.). Takie działanie

ma bowiem na celu niedozwolone - z punktu widzenia art. 8 ust. 2a ustawy

systemowej - obniżenie kosztów zatrudnienia przez zastąpienie "oskładkowanego"

wynagrodzenia za pracę "nieoskładkowanym" wynagrodzeniem za wykonanie dzieła

lub za wykonanie usług. Jest działaniem in fraudem legis – z obejściem przepisów

ustawy.

Daje to Sądowi Najwyższemu podstawę dla zrekonstruowania normy z art. 8

ust. 2a ustawy systemowej przy wykorzystaniu zarówno celów, jakim miał służyć ten

przepis, jak i definicji stosunku pracy z art. 22 § 1 k.p. W przepisie tym użyto bowiem

zwrotu - powielonego w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej - "na rzecz pracodawcy”.

Zgodnie z art. 22 § 1 k.p. "przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje

się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego

kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a

pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem". Dla stwierdzenia, że

dany stosunek prawny jest stosunkiem pracy, konieczne jest więc ustalenie, czy

wykonywana jest praca określonego rodzaju dla pracodawcy, czy dana osoba

podlega poleceniom pracodawcy oraz, czy osoba ta otrzymuje od pracodawcy

wynagrodzenie za czynności, które dla niego wykonuje na jego polecenie. Skoro zaś

tytuł ubezpieczenia społecznego jest pochodną istnienia ważnego stosunku

cywilnoprawnego, to o rozszerzonym pracowniczym tytule ubezpieczenia

społecznego (polegającego na traktowaniu jako pracowników niektórych

zleceniobiorców) można mówić tylko w przypadku finansowania przez pracodawcę

wynagrodzenia wypłacanego przez osobę trzecią jego pracownikom, za czynności

wykonywane przez nich dla tego pracodawcy, choć pod formalnym kierownictwem

tej osoby. Tym samym finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób

wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na

podstawie umowy zawartej z osobą trzecią przemawia (ale nie przesądza) za

zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej a brak takiego finansowania

przemawia przeciwko zastosowaniu tego przepisu, o ile nie stwierdzi się w danym

stanie faktycznym dodatkowych okoliczności wskazujących na działania sprzeczne

z celami tego przepisu (cytowane wyroki Sądu Najwyższego z 7 lutego 2017 r. oraz

uchwała Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2021 r.). Wykładnia pojęcia na rzecz

II USKP 306/26

18

pracodawcy zmierza z reguły do odkodowania, czy pracodawca w danych

okolicznościach faktycznych z reguły świadomie przez strony zagmatwanych, jest

rzeczywistym beneficjentem pracy, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej

pracownika z osobą trzecią (wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2017 r., II UK

693/15, LEX nr 2238708).

Podsumowując, do prawidłowego zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy

systemowej i obciążania pracodawcy obowiązkiem opłacania składek także od

umowy cywilnoprawnej zawartej przez jego pracownika z osobą trzecią, wydaje się

konieczne rozważenie, czy występują trzy zasadnicze elementy.

Po pierwsze relewantnym elementem pozostaje, czy praca jest świadczona

na rzecz pracodawcy, czy zatem możliwe jest w danych okolicznościach przypisanie

pracodawcy statusu beneficjenta pracy swego pracownika z umowy cywilnoprawnej,

co wymaga przypisania temuż pracodawcy konkretnie odniesionej korzyści, lecz

rozumianej w sposób szeroki.

Po drugie, konieczne jest prześledzenie przepływów środków finansowych, z

akceptacją dla stanowiska, że ich przepływ od pracodawcy do osoby trzeciej, która

następnie jako strona umowy cywilnoprawnej bezpośrednio wynagradza pracownika,

z reguły będzie świadczył o wykonywaniu pracy na rzecz pracodawcy.

Trzecim istotnym tu elementem będzie ocena, czy w czasie świadczenia pracy

w ramach umowy cywilnoprawnej pracownik podlega poleceniom lub nadzorowi

pracodawcy (osobom działającym w jego imieniu).

Wys