Sąd Najwyższy umorzył postępowanie kasacyjne w sporze o składki po śmierci odwołującego

Postanowieniem z 11 stycznia 2021 r. Sąd Najwyższy (w sprawie poprzednia

sygn. akt. I USKP 69/21) zawiesił z urzędu postępowanie kasacyjne na podstawie

art. 174 § 1 pkt 1 w związku z art. 39812 k.p.c. ze względu na śmierć strony –

odwołującego J. M., sprawa ta toczyła się z udziałem zainteresowanego płatnika

składek P. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C., w przedmiocie przeniesienia na

odwołującego, na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w

Częstochowie z dnia 29 grudnia 2017 r., odpowiedzialności za zobowiązania

płatnika składek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne,

ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych

II USKP 529/26

2

Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 85.453,01

złotych.

Odpis aktu zgonu złożył do akt Sądu Najwyższego jego pełnomocnik

adwokat, informując o śmierci ubezpieczonego w dniu 4 grudnia 2020 r.

Odpis postanowienia Sądu Najwyższego o zawieszeniu postępowania został

doręczony pełnomocnikowi zmarłego odwołującego adwokatowi Ł. K. oraz

pełnomocnikowi organowi rentowemu radcy prawnemu Ł. F., a także wysłany na

adres zainteresowanego płatnika składek P. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C.,

dwukrotne awizowany ze skutkiem doręczenia.

Od chwili zawieszenia postępowania kasacyjnego do Sądu Najwyższego nie

wpłynął wniosek o jego podjęcie ani nie zgłosili się i nie zostali wskazani następcy

prawni zmarłego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c., sąd zawiesza postępowanie z urzędu w

razie śmierci strony. Zawieszenie postępowania jest obligatoryjne i następuje do

czasu zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego. Zgodnie z

bowiem z art. 180 § 1 pkt 1 k.p.c. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu,

gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności – gdy przyczyną zawieszenia

była śmierć strony – z chwilą zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych

zmarłego albo z chwilą ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. W

przypadku śmierci strony na etapie postępowania kasacyjnego – poza tokiem

instancji, po zaskarżeniu skargą kasacyjną prawomocnego wyroku sądu drugiej

instancji – zawieszeniu podlega jedynie postępowanie kasacyjne. Taką treść miało

postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2021 r.

W rozpoznawanej sprawie nie zostali wskazani (przez stronę powodową)

spadkobiercy zmarłego odwołującego J. M. ani nie zgłosili się sami do Sądu

Najwyższego, wykazując, że są następcami prawnymi zmarłego. Sąd Najwyższy

nie został również powiadomiony o ustanowieniu kuratora spadku.

Istniały w związku z tym podstawy do umorzenia postępowania kasacyjnego

na podstawie art. 182 § 1 pkt 5 k.p.c., zgodnie z którym sąd umarza postępowanie

II USKP 529/26

3

zawieszone z powodu śmierci strony po upływie pięciu lat od daty postanowienia o

zawieszeniu postępowania z tej przyczyny.

Wobec upływu ponad pięciu lat od daty wydania przez Sąd Najwyższy

postanowienia o zawieszeniu postępowania z powodu śmierci pozwanego należało

umorzyć postępowanie kasacyjne na podstawie art. 182 § 1 pkt 5 oraz § 3 i § 4

k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. Umorzenie postępowania z

przyczyn wskazanych w art. 182 § 1 pkt 5 k.p.c. może nastąpić – w przypadku

śmierci strony – także w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, w szczególności

w postępowaniu kasacyjnym (postanowienia Sądu Najwyższego z: 26 października

2007 r., IV CKN 1276/00, LEX nr 1482422; 2 lutego 2017 r., I PK 174/06, LEX nr

3374032; 16 stycznia 2018 r., III UK 18/17, LEX nr 2490612; 28 czerwca 2022 r., I

UK 122/17, LEX nr 3457532; 27 lutego 2025 r., II USK 73/21, Legalis nr 3201610).

Umorzenie postępowania kasacyjnego w rozpoznawanej sprawie oznacza,

że pozostaje w obiegu prawnym prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w

Katowicach z 28 marca 2019 r., III AUa 1755/18 (art. 182 § 3 k.p.c. w związku z art.

39821 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c.). Postępowanie sądowe w stosunku do zmarłego

J.M. (i jego ewentualnych następców prawnych) zostało zatem zakończone.

(J.K.)

[a.ł]