SN uchylił odrzucenie skargi płatnika w sporze o objęcie ubezpieczeniem sześciu osób

Sąd Apelacyjny w Szczecinie postanowieniem z 12 maja 2025 r., III WSC

39/25, w sprawie z odwołania płatnika składek M. Spółki Akcyjnej w K. od decyzji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Koszalinie o ustalenie obowiązku

podlegania ubezpieczeniom społecznym i składki, odrzucił skargę kasacyjną od

wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 16 stycznia 2025 r., III AUa 533/23, w

stosunku do ubezpieczonych A. P., M. P., A. C., P. L., A. J. oraz A. G.

Skargę kasacyjną od wyroku złożył profesjonalny pełnomocnik

reprezentujący płatnika, który określił wartość przedmiotu zaskarżenia w

odniesieniu do poszczególnych ubezpieczonych na kwoty: A. P. – 0 zł, M. P. – 0 zł,

A. C. – 206 zł, P. L. – 0 zł, A. J. – 6.563 zł oraz A. G. – 0 zł.

II UZ 33/26

2

Sąd Apelacyjny stwierdził, że stosownie do treści art. 3982 § 1 k.p.c. skarga

kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość

przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, w sprawach

gospodarczych - niższa niż siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych, a w sprawach z

zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy

złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga

kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach

o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem

ubezpieczenia społecznego. Uznał, że ubezpieczonych łączy współuczestnictwo

formalne, zatem każda z połączonych spraw wymaga odrębnej kwalifikacji w

zakresie dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnych, przy czym każda z

połączonych spraw ma niewątpliwie wymiar majątkowy, możliwy do określenia, co

zresztą skarżący wyliczył.

Sąd Apelacyjny przyjął zatem, że rozpatrywana sprawa ma charakter

majątkowy a wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach z udziałem

ubezpieczonych jest niższa od ustawowego progu wynikającego z przepisu

procedury cywilnej.

W zażaleniu na powyższe postanowienie płatnik składek zarzucił naruszenie

art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. polegające na błędnym przyjęciu,

iż skarga kasacyjna płatnika składek jest niedopuszczalna w stosunku do

wskazanych ubezpieczonych i w konsekwencji odrzucenie tej skargi kasacyjnej w

stosunku do tych ubezpieczonych, podczas gdy wszystkie sprawy, połączone do

wspólnego rozpoznania, są sprawami z zakresu objęcia obowiązkiem

ubezpieczenia społecznego i skarga kasacyjna przysługuje w nich niezależenie od

wartości przedmiotu zaskarżenia.

Skarżący podniósł, że skoro zakwestionował, aby w okresach wskazanych w

decyzjach organu rentowego, będących przedmiotem odwołań, istniał tytuł do

objęcia ubezpieczonych obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, to skarga

kasacyjna jest dopuszczalna w każdej ze spraw, niezależnie od wartości

przedmiotu sporu, albowiem każda z nich, z uwagi na przedmiot sporu, ma

charakter sprawy o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

II UZ 33/26

3

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia w całości oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika

składek kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wyjaśniono w orzecznictwie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego

z 30 września 2021 r., I UZ 10/21, LEX nr 3520334, oraz z 15 czerwca 2023 r.,

III UZ 37/22, LEX nr 3570860), wszystkie sprawy z zakresu ubezpieczeń

społecznych są sprawami o prawa majątkowe i tak należy je traktować. Pośrednio

wynika to z art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c., zgodnie z którym, w sprawach z

zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od

wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie

emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Oznacza to, że wymienione kategorie spraw mają charakter majątkowy, jednak

wartość przedmiotu zaskarżenia nie determinuje dopuszczalności skargi kasacyjnej,

która w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje co do zasady

wówczas, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej dziesięć tysięcy

złotych (art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.). Skoro zaś sprawy z zakresu

ubezpieczeń społecznych są sprawami o prawa majątkowe, to znaczy, że możliwe

(a w niektórych przypadkach konieczne) jest oznaczenie w nich wartości

przedmiotu sporu oraz wartości przedmiotu zaskarżenia.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że sprawa o

objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, o której stanowi art. 3982 § 1

zdanie pierwsze k.p.c., to sprawa, w której spór dotyczy istnienia obowiązku

podlegania danej osoby fizycznej ubezpieczeniom społecznym z któregokolwiek

tytułu wymienionego w art. 6, art. 6a i art. 6b ustawy z dnia 13 października 1998 r.

ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz.

350 ze zm., por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 stycznia 2022 r., I UZ

39/21, LEX nr 3394811; z 12 stycznia 2017 r., II UZ 68/16, LEX nr 2209114; z 21

kwietnia 2015 r., II UZ 8/15, OSNP 2017 nr 3, poz. 34; z 15 kwietnia 2015 r., I UK

II UZ 33/26

4

470/14, LEX nr 1751284; z 5 grudnia 2017 r., I UZ 52/17, LEX nr 2434481; z 16

czerwca 2020 r., I UK 330/19, LEX nr 3033209).

Rozstrzygając problem dopuszczalności wniesionej skargi kasacyjnej, w

pierwszej kolejności należy odnieść się bezpośrednio do podstaw prawnych

wydania przez organ rentowy decyzji stanowiącej przedmiot badania i ocen w

rozpoznawanej sprawie, ponieważ w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od

której wniesiono odwołanie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 maja

1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 601; z 20 stycznia 2010 r., II UZ

49/09, LEX nr 583831; z 22 lutego 2012 r., II UK 275/11, LEX nr 1215286 oraz

wyrok Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2010 r., II UK 309/09, LEX nr 604210), w

granicach jej treści i zakresu odwołania (art. 4779 oraz art. 47714 k.p.c.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał zaskarżone w niniejszym

postępowaniu decyzje, w których stwierdził, że zainteresowani podlegają

obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym emerytalnemu i rentowym oraz

wypadkowemu jako osoby wykonujące prace na podstawie współpracy u płatnika

składek M. S.A. w K. W odwołaniach od powyższych decyzji skarżąca domagała

się ich zmiany przez ustalenie, że osoby nimi objęte nie podlegają obowiązkowym

ubezpieczeniom społecznym we wskazanych w nich okresach. Podniosła, że spór

odnosi się do różnic między umową o dzieło (umową rezultatu) a umową o

świadczenie usług (umową starannego działania). Ta kwestia była następnie

przedmiotem sporu przed Sądami obu instancji. Prowadzi to do wniosku, że

przedmiotem sporu poddanego pod rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego skargą

kasacyjną odwołującego się było w istocie rzeczy ustalenie tytułu podlegania

obowiązkom ubezpieczenia dla zainteresowanych osób (do ustalenia istnienia bądź

nieistnienia podstaw do podlegania ubezpieczeniom społecznym przez

zainteresowanych - art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c.). Wobec tego wniesiona w

niniejszej sprawie skarga kasacyjna jest dopuszczalna bez względu na wartość

przedmiotu zaskarżenia.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art.

3941 § 3 w związku z art. 39815 § 1 k.p.c.

[a.ł]

II UZ 33/26

5