Sąd Najwyższy oddalił zażalenie. Skarga kasacyjna o dobrowolne ubezpieczenie chorobowe jest niedopuszczalna

Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił

apelację A.P. (pkt I) oraz zasądził od niej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w Biłgoraju 270 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego z odsetkami (pkt II). Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono

pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 8 lipca 2025 r. Następnie, w dniu 26

sierpnia 2025 r. złożona została skarga kasacyjna od powyższego wyroku, którą

sporządził i wniósł w imieniu wnioskodawczyni radca prawny. Sąd wezwał

pełnomocnika wnioskodawczyni do uzupełnienia braków formalnych skargi przez

II UZ 45/26

2

wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia oraz nadesłanie 2 egzemplarzy odpisu

skargi kasacyjnej w terminie tygodniowym, pod rygorem odrzucenia skargi

kasacyjnej. Wezwanie uznano za doręczone w dniu 15 września 2025 r. W piśmie

procesowym złożonym w dniu 19 września 2025 r. pełnomocnik wnioskodawczyni

jako wartość przedmiotu zaskarżenia wskazał kwotę 6.998,12 zł. oraz przedłożył

dwa odpisy skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 30 września 2025 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie

odrzucił skargę kasacyjną jako niedopuszczalną. Zauważył, że przedmiotem sporu

w sprawie jest ustalenie podlegania A.P. dobrowolnemu ubezpieczeniu

chorobowemu w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 lipca 2021 r. W

ocenie Sądu Apelacyjnego objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym jest

sprawą o prawa majątkowe, gdyż z decyzji o objęciu ubezpieczeniem (wyłączeniu z

ubezpieczenia) wynikają bezpośrednio skutki majątkowe. Oznacza to, że w

sprawach dotyczących objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym

dopuszczalność skargi kasacyjnej uzależniona jest od wartości przedmiotu

zaskarżenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia została określona przez skarżącą w

uzupełnieniu skargi kasacyjnej na kwotę 6.998,12 zł. Wartość przedmiotu

zaskarżenia jest zatem niższa niż 10.000 zł., przez co wniesiona skarga kasacyjna

jest zdaniem Sądu Apelacyjnego niedopuszczalna w świetle art. 3982 § 1 k.p.c.

Sąd Apelacyjny podkreślił, że w protokole rozprawy apelacyjnej z dnia 4

czerwca 2025 r. (na którą strony nie stawiły się) zawarto błędną adnotację o

dopuszczalności skargi kasacyjnej od rozstrzygnięcia zawartego w pkt. I wyroku.

Powyższa okoliczność pozostaje jednak bez wpływu na ocenę dopuszczalności

wniesionej skargi.

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości przez

wnioskodawczynię z uwagi na naruszenie art. 3986 § 2 w związku z art. 3982 § 1

k.p.c. przez ich błędne zastosowanie i niezasadne przyjęcie, że sprawa wszczęta

odwołaniem od decyzji określającej podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu

emerytalnemu, rentownemu, wypadkowemu, chorobowemu jest sprawą o prawa

majątkowe, w której dopuszczalność skargi kasacyjnej uzależniona jest od wartości

przedmiotu zaskarżenia, podczas gdy jest to sprawa o objęcie obowiązkowym

II UZ 45/26

3

ubezpieczeniem społecznym, w której skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od

wartości przedmiotu zaskarżenia.

Wnioskodawczyni wniosła o zmianę postanowienia przez przycięcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu

rentowego na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania zażaleniowego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył:

Zażalenie nie może doprowadzić do zamierzonego skutku.

W myśl art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w

sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest

niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu prawa pracy i

ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje

niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o

wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia

społecznego. Niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia skarga kasacyjna

przysługuje także w sprawach o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez

wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że użyte w art.

3982 § 1 zdanie drugie k.p.c. określenie "objęcie obowiązkiem ubezpieczenia"

odnosi się do ubezpieczenia obowiązkowego, a nie dobrowolnego (postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 8 marca 2017 r., II UZ 80/16, LEX nr 2261739; z dnia 24

października 2017 r., II UZ 69/17, LEX nr 2427171; z dnia 19 kwietnia 2018 r., II UZ

9/18, LEX nr 2549198; z dnia 11 maja 2001 r., II UZ 22/01, PPiPS 2003 nr 2, poz.

69) i w związku z tym o dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawie o podleganie

dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu decyduje wartość przedmiotu

zaskarżenia (zob. także postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 października

2021 r., II UZ 8/21, LEX nr 3723722; z dnia 18 listopada 2020 r., III UK 442/19, LEX

nr 3080640 oraz z dnia 17 października 2024 r., III USKP 148/23, LEX nr 3770931).

II UZ 45/26

4

Rozpoznawana sprawa została zainicjowana decyzją Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 10 sierpnia 2023 r. stwierdzającą, że wnioskodawczyni jako

osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega

dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31

lipca 2021 r. A zatem należy do kategorii spraw, w których o dopuszczalności

skargi kasacyjnej przesądza wartość przedmiotu zaskarżenia. Wartość przedmiotu

zaskarżenia została określona przez skarżącą w uzupełnieniu skargi kasacyjnej na

kwotę 6.998,12 zł. Wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie jest zatem

niższa niż 10.000 zł., tym samym wniesiona skarga kasacyjna jest niedopuszczalna

w świetle art. 3982 § 1 k.p.c., a wydane przez Sąd Apelacyjny orzeczenie

prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie. Zaś na zasadzie art. 98 § 1 i § 11

k.p.c. i art. 99 k.p.c. rozliczył koszty postępowania zażaleniowego.

[A.P.]

[a.ł]