Sąd Najwyższy oddalił zażalenie ubezpieczonej, skarga kasacyjna pozostaje odrzucona

Sąd Apelacyjny w Katowicach postanowieniem z 18 listopada 2025 r., III

AUa 706/24 odrzucił skargę kasacyjną B. P. (odwołująca się) od wyroku tego Sądu

z 14 kwietnia 2025 r., którym Sąd Apelacyjny oddalił apelację odwołującej się od

wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z 29 lutego 2024 r., XI U 1191/23 w

sprawie z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

Chorzowie z 16 sierpnia 2023 r., w której organ rentowy odmówił ponownego

II UZ 72/26

2

ustalenia wysokości emerytury.

Odrzucając skargę kasacyjną Sąd drugiej instancji odwołał się do art. 3982 §

1 k.p.c., stwierdzając, że niniejsza sprawa została wszczęta w związku z

odwołaniem od decyzji odmawiającej ubezpieczonej ponownego ustalenia

wysokości emerytury, a dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy zaś od wartości

przedmiotu zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy

wyjaśnił, że wartość przedmiotu zaskarżenia podana w skardze kasacyjnej została

błędnie wskazana. Jak wynika z imiennego raportu ZUS RCA za miesiąc wrzesień

2015 r. załączonego do odpowiedzi na skargę kasacyjną jako załącznik (karta 108),

płatnik składek wskazał składki na ubezpieczenie emerytalne ubezpieczonej

finansowane przez ubezpieczoną 1.522,56 zł oraz płatnika 1.522,56 zł. Z tego

wynika, że podzielenie sumy ww. kwot 3045,12 zł przez 251,50 miesięcy (średnie

dalsze trwanie życia jak w decyzji przyznającej emeryturę z dnia 28 marca 2024 r.)

otrzymana kwota wynosi 12,11 zł na miesiąc, poczynając od marca 2014 r. W

ocenie Sądu o taką miesięcznie kwotę byłoby potencjalnie wyższe świadczenie

odwołującej się, gdyby organ rentowy uwzględnił składki zgodnie z wnioskiem

odwołującej się o przeliczenie emerytury. Przeliczając kwotę 12,21 zł przez 12

miesięcy na potrzeby ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia zgodnie z art. 22

k.p.c., wartość ta wynosi 145,32 zł, a nie jak podaje w skardze kasacyjnej

ubezpieczona - 58.971 zł. Konkludując, skoro w sprawie, w której wartość

przedmiotu zaskarżenia stanowi kwota 145,32 zł, czyli wynosząca poniżej 10.000

zł, to skargę kasacyjną należało uznać za niedopuszczalną i na podstawie art. 3982

§ 1 k.p.c. orzec o jej odrzuceniu.

Odwołująca się zaskarżyła powyższe postanowienie zażaleniem w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 3986 § 2 k.p.c. w

związku z art. 3982 § 1 k.p.c. i art. 25 k.p.c. przez niesprawdzenie wartości

przedmiotu zaskarżenia zgodnie z normą art. 25 k.p.c. i tym samym niezarządzanie

w tym celu dochodzenia i powielenie ustaleń organu rentowego co do wartości

przedmiotu zaskarżenia, pomimo tego że w niniejszej sprawie wystąpiły

wiadomości specjalne, co wymagało powołania biegłego sądowego; 2) art. 3986 § 2

k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. i art. 22 k.p.c. przez odrzucenie skargi

kasacyjnej z tej przyczyny, iż wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż

II UZ 72/26

3

dziesięć tysięcy złotych, podczas gdy to ustalenie Sądu Apelacyjnego w

Katowicach jest w sposób oczywisty nieprawidłowe, a wartość przedmiotu

zaskarżenia przekracza kwotę dziesięciu tysięcy złotych; 3) art. 3271 § 1 k.p.c. w

związku z art. 361 k.p.c. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego

postanowienia podstawy prawnej z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa

jakie miały zastosowanie przy wyliczeniu przez Sąd Apelacyjny w Katowicach

wysokości świadczenia emerytalnego ubezpieczonej, a w konsekwencji wartości

przedmiotu zaskarżenia; 4) art. 233 k.p.c., przez brak wszechstronnej i wnikliwej

analizy materiału dowodowego oraz skargi kasacyjnej i pisma ubezpieczonej z dnia

13 października 2025 r., dokonanie jej jedynie pobieżnie co spowodowało

powołanie się przez Sąd Apelacyjny w Katowicach na dowody w postaci decyzji

przyznającej emeryturę z dnia 28 marca 2024 r. podczas gdy taka decyzja w

stosunku do ubezpieczonej nie została wydana, oraz na wskazanie wartość

przedmiotu zaskarżenia w wysokości 58.971 zł, a zatem innej niż podała

ubezpieczona; 5) art. 25 i art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r. poz.

1749 ze zm., dalej jako: ustawa emerytalna) polegające na ich błędnym nie

zastosowaniu, a tym samym na nieprawidłowym ustaleniu przez Sąd Apelacyjny w

Katowicach wysokości świadczenia emerytalnego ubezpieczonej, a w konsekwencji

wartości przedmiotu zaskarżenia.

Odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w

Katowicach, rozpoznanie na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c.

w zw. z art. 380 k.p.c. postanowienia Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 18

listopada 2025 r., na mocy którego Sąd Apelacyjnego w Katowicach na podstawie

art. 25 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia w

zakresie dotyczącym ustalenia wysokości świadczenia na kwotę 145,32 zł, a które

to nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miało wpływ na rozstrzygnięcie

niniejszej sprawy oraz zasądzenie na rzecz ubezpieczonej zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według

norm przepisanych.

II UZ 72/26

4

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zażalenie okazało się nieuzasadnione. Jak słusznie przyjął to Sąd drugiej

instancji, przedmiot postępowania sądowego w sprawach ubezpieczeniowych

wyznacza w pierwszej kolejności odwołanie ubezpieczonego a w drugiej decyzja

organu rentowego. W toku postępowania sądowego nie można orzekać o

przedmiocie, o którym nie wypowiedział się organ rentowy w swojej decyzji, zaś

postępowanie przed organem rentowym determinowane jest treścią i zakresem

wniosku ubezpieczonego. Przedmiot niniejszego postępowania wyznaczony został

przez wniosek odwołującej się o ponowne ustalenie wysokości emerytury,

przekazany do rozpoznania organowi rentowemu przez Sąd Okręgowy w

Katowicach w sprawie XU 598/23, w związku z zasądzeniem na rzecz odwołującej

się – już po przyznaniu jej prawa do emerytury i rozwiązaniu stosunku pracy – kwot

wynikających z dodatku stażowego za okres od stycznia 2013 r. do stycznia 2014 r.

W tej sytuacji wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie determinowana

jest przez zmianę wysokości emerytury należnej odwołującej się w przypadku

ewentualnego przeliczenia świadczenia przez uwzględnienie składek uiszczonych z

tytułu dodatku stażowego należnego odwołującej się w okresie zatrudnienia, lecz

niewypłaconego i nieuwzględnionego w dokumentacji ubezpieczonej z tego okresu.

Innymi słowy, wartość przedmiotu zaskarżenia na użytek dopuszczalności skargi

kasacyjnej odpowiada 12-krotności różnicy między wysokością emerytury

wynikającą z decyzji organu rentowego z 28 marca 2014 r. a oczekiwaną przez

odwołującą się wysokością emerytury obliczonej w 2014 r. z uwzględnieniem

składek emerytalnych pobranych od wypłaconego jej na mocy wyroku sądowego

dodatku stażowego (abstrahując od dopuszczalności wzruszenia decyzji organu

rentowego w trybie art. 114 ustawy emerytalnej w niniejszej sprawie). Wysokość ta

została ustalona przez Sąd drugiej instancji w objętym zakresem zażalenia

postanowieniu z 18 listopada 2025 r. na kwotę 145.32 zł a sposób kalkulacji został

przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wartość przedmiotu

zaskarżenia wynikała z wpływu wspomnianego dodatku stażowego na wysokość

świadczenia emerytalnego należnego odwołującej się. Mając na uwadze przedmiot

postępowania w niniejszej sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 3986 § 2

k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. i art. 25 k.p.c., art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z

II UZ 72/26

5

art. 3982 § 1 k.p.c. i art. 22 k.p.c., art. 3271 § 1 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c.

oraz art. 233 k.p.c.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[a.ł]