Pismo przeciw społecznemu inspektorowi pracy. SN uchylił odmowę ścigania sędziego

Pełnomocnik X.1 Y.1 wnioskiem z dnia 4 września 2021 r., który wpłynął 16

września 2021 r. Sądu Apelacyjnego w K. wystąpił o zezwolenie na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w M. za to, że: w

terminie bliżej nieokreślonym, pomiędzy wrześniem 2020 r. a grudniem 2020 r. w

M., na terenie Sądu Rejonowego w M., mając świadomość, że to nie Społeczny

Inspektor Pracy zainicjował postępowanie kontrolne, oraz mając świadomość, że w

przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie kontrolne Państwowej Inspekcji

II ZIZ 28/25

2

Pracy dotyczące niezgodnego z prawem braku realizacji zaleceń Społecznego

Inspektora Pracy, którego jest stroną i posiada interes w rozstrzygnięciu kontrolnym,

działając złośliwie w celu poniżenia osoby X.1 Y.1, utraty przez niego zaufania

i odwołania z pełnienia funkcji Społecznego Inspektora Pracy, a tym samym

uniemożliwienia jego udziału we wszczętej kontroli Państwowej Inspekcji Pracy

sporządził pismo datowane na 5 października 2020, w którym pomówił go

w następujący sposób:

1. twierdząc, że X.1 Y.1 nie wywiązuje się ze swoich obowiązków Społecznego

Inspektora Pracy

2. twierdząc, że podejmowane przez Pana Inspektora działania szkodzą

interesom pracowników Sądu Rejonowego w M.

3. twierdząc, że Pan Inspektor w sposób nieuzasadniony inicjuje kontrole

Państwowej Inspekcji Pracy doprowadzając do dezorganizacji pracy w

Sądzie Rejonowym w M.

4. twierdząc, że antagonizuje pracowników tutejszego Sądu doprowadzając do

powstawania bezzasadnych i szkodliwych antagonizmów pomiędzy

pracownikami

Następnie, korzystając ze swojej funkcji Prezesa Sądu Rejonowego

w M., rozpowszechniał wskazane powyżej nieprawdziwe twierdzenia, działając

publicznie wśród pracowników Sądu Rejonowego w M., Pracowników Państwowej

Inspekcji Pracy, Prezesa Sądu Okręgowego w K., Kuratora Okręgowego w K.,

Związku Zawodowego […], Międzyzakładowej Organizacji Związkowej […],

agitował i zbierał podpisy pracowników Sądu Rejonowego pod wskazanym pismem

na terenie Sądu Rejonowego w M., w godzinach jego pracy, narażając tym samym

X.1 Y.1 na utratę zaufania niezbędnego do pełnienia funkcji społecznego

inspektora pracy i działając na jego szkodę,

tj. czynu z art. 212 § 1 k.k.

Akta sprawy zostały przekazane do Izby Dyscyplinarnej w dniu 29 września

2021 r., a następnie w dniu 15 lipca 2022 r. do Izby Odpowiedzialności Zawodowej

II ZIZ 28/25

3

Sądu Najwyższego i w dniu 27 września 2022 r. przydzielone do referatu SSN

Tomasza Demendeckiego.

Zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. I ZPI 40/22 sędzia

sprawozdawca Tomasz Demendecki odmówił przyjęcia wniosku o zezwolenie na

pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w M. X. Y.

jako oczywiście bezzasadnego.

W dniu 25 stycznia 2024 r. zażalenie na powyższe zarządzenie wraz

z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia złożył pełnomocnik

wnioskodawcy, zarzucając powyższemu zarządzeniu obrazę szeregu przepisów

postępowania karnego, w tym wystąpienie w sprawie bezwzględnej przyczyny

odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 80 § 2b Ustawa

z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych polegającej na braniu

w wydaniu zarządzenia osoby nieuprawnionej, gdyż jedynie prezes sądu

dyscyplinarnego jest uprawniony do stwierdzenia oczywistej bezzasadności

wniosku i odmowy przyjęcia wniosku do rozpoznania oraz bezwzględnej przyczyny

odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależytej obsady sądu, ze

względu na fakt powołania Tomasza Demendeckiego na sędziego Sądu

Najwyższego w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Na podstawie powyższych zarzutów oraz tych, które zostały szczegółowo

wskazane w zażaleniu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zmianę orzeczenia poprzez

wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności osoby

sędziego objętego wnioskiem.

Postanowieniem z dnia 1 lutego 2024 r. sygn. I ZPI 40/22, Sąd Najwyższy

odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie sędziego

Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2023 r.

Zażalenie na to postanowienie złożył pełnomocnik wnioskodawcy,

zaskarżając postanowienie w całości.

II ZIZ 28/25

4

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 25 września 2025 r., sygn. II ZIZ 8/24,

zmienił zaskarżone postanowienie z dnia 1 lutego 2024 r. w ten sposób, że

przywrócił termin do złożenia zażalenia na zarządzenie sędziego Sądu

Najwyższego z dnia 15 grudnia 2023 r. sygn. I ZPI 40/22, o odmowie przyjęcia

wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. –

sędziego Sądu Rejonowego w M.

Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności

Zawodowej Sądu Najwyższego pod sygn. II ZIZ 28/25 i przydzielona w dniu

2 października 2025 r. do referatu SSN Barbary Skoczkowskiej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie wniesione przez pełnomocnika wnioskodawcy X.1 Y.1 jest

zasadne, bowiem w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza

z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Zaskarżone zarządzenie z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. I ZPI 40/22 zostało

wydane przez SSN Tomasza Demendeckiego. Sąd Najwyższy wielokrotnie

podkreślał, że okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu

Najwyższego przez Tomasza Demendeckiego w następstwie brania udziału

w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą

z dnia 8 grudnia 2017 r., prowadziłoby, gdyby sędzia ten zasiadał w składzie

rozstrzygającym sprawę, nie tylko do naruszenia prawa strony do rozpoznania

sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art.

6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także

do przyjęcia, że sąd z jego udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym

w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (m. in. w sprawach: II ZO 73/22, II ZO 1/23, II

ZO 11/25). Taka konkluzja wynika wprost z uchwały Sądu Najwyższego z dnia

2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 oraz uchwały trzech połączonych Izb Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-41 10-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz.

7), która z uwagi na nadanie jej statusu zasady prawnej, wiąże wszystkie składy

Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ

29/21; z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO

II ZIZ 28/25

5

6/22). Wskazać również należy na dotychczasowe orzecznictwo Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka, w którym zauważa się, że wady stwierdzone

w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego

mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w skargach składanych

w przyszłości do Trybunału a związanych z nie nienależytą obsadą sądu (por. m. in.

wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia

8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko

Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko

Polsce). Konieczne jest również wskazanie, że SSN Tomasz Demendecki jest

sędzią Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, co do której wypowiedział

się ETPC stwierdzając, że sędziowie zostali powołani do tej Izby z naruszeniem

prawa, a więc rozpatrywanie przez nich spraw prowadzi do naruszenia prawa do

sądu ustanowionego ustawą gwarantowanego w art. 6 ust. 1 EKPC (por. wyrok

ETPC nr 50849/21 z 23 listopada 2023 r., w sprawie Wałęsa p-ko Polsce).

Sąd Najwyższy rozpoznając niniejszą sprawę zauważa, że przedmiotem

zaskarżenia było zarządzenie, które w myśl art. 92 k.p.k. nie jest orzeczeniem, są

bowiem nimi jedynie wyroki i postanowienia. Orzecznictwo Sądu Najwyższego

jednoznacznie jednak wskazuje, że dopuszczalne jest uchylenie zarządzenia

wydanego w oparciu o przepis art. 93 § 2 k.p.k., dotkniętego uchybieniami

odpowiadającymi bezwzględnym przyczynom odwoławczym określonym w art. 439

§ 1 k.p.k., w tym w pkt. 2 tego przepisu, a więc niezależnie od granic zaskarżenia

i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść zarządzenia. Wskazać

należy, że ten problem prawny został szeroko omówiony m.in. w postanowieniu

Sądu Najwyższego z 25 września 2024 r., sygn. II KZ 36/24 i nie ma potrzeby

powtarzania argumentacji w nim zawartej, z którą sąd w tej sprawie w pełni się

zgadza i akceptuje.

W toku ponowionego postępowania konieczne stanie się ponowne

przeanalizowanie wniosku o wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w M. złożonego przez

pełnomocnika X.1 Y.1 w dniu 16 września 2021 r.

II ZIZ 28/25

6

Rozpoznanie zażalenia zostało, zgodnie z art. 436 k.p.k., ograniczone tylko

do uchybienia wyżej omówionego, gdyż było to wystarczające do wydania tego

orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak na wstępie.

[M. T.]

[r.g.}