Sąd najwyższy

Pismem z dnia 24 czerwca 2026 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego)

pełnomocnik objętej wnioskiem o wyrażenie zgody na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej sędzi Sądu Apelacyjnego w [...] w stanie spoczynku X. Y.

wniósł o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w sprawie

prowadzonej pod sygn. akt II ZO 70/26. W uzasadnieniu formułowanego postulatu

wnioskujący argumentował, iż wskazany we wniosku sędzia został wadliwie

powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, tj. na skutek udziału w

procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa w trybie określonym przepisami

II ZO 103/26

2

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek w przedmiocie wyłączenia SSN Pawła Wojciechowskiego od

udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZO 70/26 należało pozostawić bez

rozpoznania. Argumentacja przytoczona we wniosku, koncentrująca się wokół

kwestii związanych z procedurą nominacyjną sędziego objętego wnioskiem

o wyłączenie oraz zapatrywań prawnych zawartych w wybranych judykatach sądów

krajowych i międzynarodowych, w zupełności pomija bowiem obowiązujący

w Rzeczypospolitej Polskiej stan prawny.

Na wstępie, przypomnienia wymaga, że zgodnie z treścią art. 190 ust.

1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie

obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że orzeczenia te wiążą sądy, Sąd

Najwyższy, a także strony, które nie mogą wywodzić skutków prawnych

z przepisów, których konstytucyjność została zakwestionowana. Orzecznictwo

Trybunału Konstytucyjnego wskazuje natomiast, że niekonstytucyjnym, a zatem

niedopuszczalnym jest rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego, który obejmuje

zarzuty odnoszące się do okoliczności jego powołania (m.in. wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z 10 marca 2022 r., sygn. akt K 7/21).

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 stycznia 2022 r., sygn. P 10/19, orzekł,

iż: art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) w zakresie, w jakim za przesłankę mogącą

wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie

uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania tego

sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z: a) art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji;

art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r.

poz. 1904) w związku z art. 49 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks

postępowania cywilnego w zakresie, w jakim za przesłankę wyłączenia sędziego

z orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej

II ZO 103/26

3

Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym, na podstawie

którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt wymagający dla

swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty), a konsekwencją

jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego powołanego do pełnienia

urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim obwieszczeniem, jest

niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 2 oraz art. 144 ust. 3 pkt 17

Konstytucji; art. 1 w związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88 ustawy z 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższym w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę

rozstrzygania przez Sąd Najwyższy o statusie osoby powołanej do sprawowania

urzędu na stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu Najwyższego,

i wynikających z tego uprawnieniach takiego sędziego oraz związanej z tym

statusem skuteczności czynności sądu dokonanej z udziałem tej osoby, jest

niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 183 ust. 1 i 2

Konstytucji. Wprawdzie wskazany wyrok Trybunału dotyczy art. 49 k.p.c., jednak

pozwala stwierdzić, że przedstawiona w nim wykładnia prawa rozciąga się również

na problem stosowania art. 41 § 1 k.p.k. ze względu zbieżną podstawę oceny

dopuszczalności wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy na wniosek.

Powołać również w tym miejscu należy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2

czerwca 2020 r., sygn. akt P 13/19, w którym orzeczono, że art. 49 § 1 ustawy

z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz.

1460, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie

sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest

niezgodny z art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Co do kwestii związanych z podstawą prawną złożonego wniosku

o wyłączenie należy również wskazać, że zgodnie z wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19 (który wszedł w życie z

dniem 12 marca 2020 r.), przepis art. 41 § 1 k.p.k. utracił moc w zakresie, w jakim

dopuszczał rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości

powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na

podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa.

II ZO 103/26

4

Już choćby z tego powodu rozważenie okoliczności przytoczonych we wniosku

w kontekście powołanego przepisu jest niedopuszczalne.

Nadto wskazać należy na pkt. I uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10

października 2024 r., sygn. akt III CZP 44/23, której nadano moc zasady prawnej,

w którym to wskazano, iż żądanie sędziego lub wniosek o wyłączenie sędziego od

rozpoznania sprawy oparte wyłącznie na okolicznościach towarzyszących

powołaniu tego sędziego nie wywołuje skutków prawnych, a w takiej sytuacji

stosuje się per analogiam art. 531 § 2 i 3 k.p.c.

Skoro więc wniosek o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału

w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZO 70/26 został oparty wyłącznie na

okolicznościach odnoszących się do jej powołania na stanowisko sędziego Sądu

Najwyższego z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie

ukształtowanym z zastosowaniem art. 9a u.k.r.s., to należało uznać, że wniosek ten

– jako pozbawiony podstaw formalnoprawych – jest niedopuszczalny z mocy

ustawy, co też wykluczało możliwość jego rozpoznania.

Powyższych konstatacji nie podważa również powołana w uzasadnieniu

wniosku argumentacja, odwołująca się do treści uchwały połączonych Izb: Cywilnej,

Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20. Zawarte w tej uchwale zapatrywania

co do nienależytej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) tworzonego przez

sędziów powołanych na zajmowane stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) utraciły swą

aktualność, wobec wejścia w życie – z dniem 21 kwietnia 2020 r. – wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20.

W powołanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny uznał wspomnianą uchwałę

za niezgodną z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art.

8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej,

a także z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności. Należy przypomnieć, że skutkiem wejścia w życie powołanego

II ZO 103/26

5

orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest utrata mocy obowiązującej aktu,

którego niezgodność z normami prawnymi wyższego rzędu została stwierdzona

w tym orzeczeniu, co jasno wynika z art. 190 ust. 3 Konstytucji.

Z kolei powołane w uzasadnieniu wniosku orzeczenia Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

nie mają mocy powszechnie obowiązującej normy prawnej i nie wywierają skutków

erga omnes. Mają jedynie moc wiążącą w sprawach, na tle których zostały wydane.

Niezależnie od tego wskazują państwom uznającym zwierzchność tych Trybunałów

na potrzebę określonego ukształtowania obowiązującego w tych państwach

porządku prawnego, nie ingerując samoistnie w treść norm prawnych w tym

porządku obowiązujących. W tej sytuacji powołanie się przez autora wniosku

w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie na orzecznictwo tych Trybunałów nie mogło

odnieść skutku w niniejszej sprawie.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż zaprezentowana przez

autora wniosku argumentacja nie zawiera w swej treści okoliczności, które mogłyby

podawać w wątpliwość bezstronność SSN Pawła Wojciechowskiego. Wnioskujący

nie przedstawił bowiem skonkretyzowanych okoliczności, mogących wzbudzić

u przeciętnego i rozsądnie rozumującego obserwatora procesu uzasadnioną

wątpliwość co do istnienia w sprawie o sygnaturze akt II ZO 70/26 kierunkowego

nastawienia sędziego - czy to do uczestników, czy też do przedmiotu postępowania,

która zestawiona z przedmiotem rozstrzygnięcia w uprzednio powołanej sprawie

prowadziłaby do wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Autor wniosku nie wykazał, aby SSN Paweł Wojciechowski dokonał oceny sprawy

o sygn. akt II ZO 70/26 (jako orzekający) przed jej rozpoznaniem, bądź też wyrażał

opinię oceniającą uczestników tego postępowania, która świadczyłyby o jej

nastawieniu do sprawy lub osób w nim uczestniczących.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej postanowienia.

[J.J.]

[r.g.]

II ZO 103/26

6