SN nie wyłączył sędzi Marii Szczepaniec z rozpoznania sprawy prokurator X.1 Y.1

Pismem z 26 sierpnia 2026 r. obrońca obwinionej prokurator X. Y., wniósł

na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału

w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 13/25, z uwagi na okoliczność, iż brała ona

udział w wydaniu orzeczenia dotyczącego tej sprawy ocenianej z perspektywy

obwinionej prokurator X.1 Y.1 Wnioskodawca wskazał, że sprawa jest tożsama pod

względem faktograficznym ze sprawą obwinionej prokurator X. Y. Podkreślił, że

dotyczy tego samego zdarzenia ocenianego raz z perspektywy szefa jednostki, drugi

raz prokuratora referenta sprawy. W ocenie wnioskodawcy wyrażenie poglądu w

zapadłym nieprawomocnym orzeczeniu o winie obwinionej X.1 Y.1, rzutuje

bezpośrednio na ocenę, że Sędzia ta może kierować się wyrobioną w innej sprawie

oceną materiału dowodowego. Tym samym zachodzi wątpliwość co do jej

II ZO 121/26

2

bezstronności przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Wnioskodawca zaznaczył, że

SSN Maria Szczepaniec została powołana na stanowisko sędziego w wadliwej

procedurze (przy wadliwie obsadzonej KRS), co tylko wzmacnia obawy co do

bezstronności tego sędziego przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec nie jest zasadny.

Wątpliwości co do bezstronności SSN Marii Szczepaniec, wyznaczonej do

składu orzekającego w sprawie o sygn. akt II ZOW 13/25, wnioskodawca upatrywał

w okoliczności powołania tego Sędziego na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego

na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia

2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3) oraz w tożsamości sprawy II ZOW 13/25 ze sprawą

1001-1.SD.36.2024 (II ZOW 17/25), dotyczącą tego samego zdarzenia ocenianego

raz z perspektywy szefa jednostki, drugi raz prokuratora referenta sprawy, w której

to sprawie SSN Maria Szczepaniec wydała wyrok.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że sędziowie w sprawowaniu swojego

urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1

Konstytucji RP). Oznacza to, że wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy nie

może być dowolne.

W tym miejscu należy przypomnieć, że ustawa stanowi, iż „Niedopuszczalne

jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności

z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia

do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości” – art. 29 § 3 ustawy

z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym. Natomiast art. 29 § 4 cytowanej ustawy

stanowi, że: „okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie

mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego

z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności”.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 stycznia 2022 r., sygn. P 10/19, orzekł:

1. Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania

cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) w zakresie, w jakim za przesłankę

mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej

sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania

tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej

II ZO 121/26

3

Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z: a) art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.

2. Art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U.

z 2021 r. poz. 1904) w związku z art. 49 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks

postępowania cywilnego w zakresie, w jakim za przesłankę wyłączenia sędziego

z orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym, na podstawie

którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt wymagający

dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty),

a konsekwencją jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego

powołanego do pełnienia urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim

obwieszczeniem, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 2 oraz art.

144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.

3. Art. 1 w związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88 ustawy z 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższym w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę

rozstrzygania przez Sąd Najwyższy o statusie osoby powołanej do sprawowania

urzędu na stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu Najwyższego, i wynikających

z tego uprawnieniach takiego sędziego oraz związanej z tym statusem skuteczności

czynności sądu dokonanej z udziałem tej osoby, jest niezgodny z art. 2 w związku

z art. 10, art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 183 ust. 1 i 2 Konstytucji.

Wprawdzie wyrok Trybunału dotyczy art. 49 k.p.c., jednak pozwala stwierdzić,

że przedstawiona w nim wykładnia prawa rozciąga się również na problem

stosowania art. 41 § 1 k.p.k. ze względu na zbieżną podstawę oceny

dopuszczalności wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy na wniosek (iudex

suspectus).

Wskazać również należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca

2020 r., sygn. akt P 13/19, w którym orzeczono, że:

Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania

cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza

rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności

wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej.

II ZO 121/26

4

Wcześniej, 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, Trybunał Konstytucyjny

orzekł: art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks

postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), stosowany odpowiednio na

podstawie art. 741 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U.

z 2020 r. poz. 75) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie

sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której

wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r.

o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020

r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej.

Oznacza to, że ustrój i postępowanie przed sądami należą do ustawodawcy –

art. 176 ust. 2 Konstytucji RP. W tym zakresie decyduje zatem ustawa i polskie prawo

(zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2021 r., P 7/20, z 7 października

2021 r., K 3/21, z 24 listopada 2021 r., K 6/21, z 10 marca 2022 r., K 7/21, z 11

grudnia 2023 r., Kp 1/23).

Sąd Najwyższy w składzie połączonych Izb, 3 grudnia 2025 r., podjął uchwałę:

1. Żaden sąd lub inny organ władzy publicznej nie jest uprawniony do uznania

orzeczenia Sądu Najwyższego za niebyłe i pominięcia jego skutków, nawet jeśli

miałoby to nastąpić z odwołaniem się do prawa Unii Europejskiej. 2. Rzeczpospolita

Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji

międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację

i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości, ani do określania zakresu,

w którym mogą być one stosowane. Kompetencje te przysługują wyłącznie

konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej i nie podlegają przekazaniu

na podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP, w konsekwencji nie znajduje w tym

zakresie zastosowania art. 91 ust. 2 i 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP (sygn. I NZP

7/25).

Odnosząc się do kwestii podobieństwa sprawy II ZOW 13/25, ze sprawą

o sygn. II ZOW 17/25, w której SSN Maria Szczepaniec brała udział w wydaniu

orzeczenia, wskazać trzeba, że sprawa o sygn. II ZOW 17/25 dotyczy prokurator X.

Y., zaś sprawa II ZOW 13/25, dotyczyła prokurator X.1 Y.1 Orzekanie sędziego w

sprawie o tożsamym stanie faktycznym, ale będącej sprawą dotyczącą innego

obwinionego nie składa się na podstawę do wyłączenia sędziego z art. 41 k.p.k.

II ZO 121/26

5

Wnioskodawca nie przywołał w tym zakresie argumentacji, pozwalającej na jej ocenę

przez Sąd w kontekście przepisu art. 41 § 1 k.p.k., który stanowi, że: „sędzia ulega

wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie”.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji.

[J.J.]

[r.g.]