Sąd Najwyższy utrzymał odmowę przedłużenia zawieszenia prokuratora w czynnościach

Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2025 r. Zastępca Rzecznika

Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla […] okręgu regionalnego wszczął

postępowanie wyjaśniające o sygn. […] w sprawie podejrzenia popełnienia przez X.

II ZO 138/25

2

Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] przewinienia dyscyplinarnego

polegającego na uchybieniu godności urzędu.

Zarządzeniem z dnia 7 maja 2025 r., sygn. [...], Prokurator Regionalny w [...]

zawiesił z dniem 8 maja 2025 r. w czynnościach służbowych X. Y. – prokuratora

Prokuratury Regionalnej w [...] na okres 6 miesięcy, tj. do dnia 7 listopada 2025 r.

Jednocześnie odsunięto w/w od wszelkich czynności służbowych.

Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2025 r. wobec X. Y. - prokuratora

Prokuratury Regionalnej w [...] zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne o to,

że w okresie od daty bliżej nieustalonej nie później niż 31 lipca 2020 r. do dnia 17

października 2024 r. w [...], w czasie wykonywania obowiązków służbowych w

ramach delegacji do Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw

Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w [...], w związku z

postępowaniem o sygn. […] prowadzonym w tamtejszym Wydziale przekroczył

uprawnienia poprzez art. pozaprocesowe kontakty z uczestnikami wyżej

wskazanego postępowania oraz postępowania prowadzonego pod sygn. […] przez

Prokuraturę Regionalną w [...]1, działając na szkodę interesu publicznego

wynikającego z prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i zasad

nieujawniania istotnych informacji procesowych osobom nieuprawnionym, czym

uchybił godności urzędu- tj. o czyn z art. 137 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o prokuraturze.

W dniu 21 października 2025 r. Zastępca Rzecznika wydał postanowienie

o przedstawieniu zarzutu dyscyplinarnego prokuratorowi X. Y.

Wnioskiem z dnia 22 października 2025 r. Zastępca Rzecznika

Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego sygn. akt

[...], na podstawie art. 150 § 3 p.p., zwrócił się do Sądu Dyscyplinarnego przy

Prokuratorze Generalnym o przedłużenie okresu zawieszenia w czynnościach

służbowych X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] na dalszy niezbędny

okres, tj. do dnia 7 maja 2026 r., zawieszonego uprzednio w czynnościach

służbowych prokuratora na okres sześciu miesięcy, tj. do dnia 7 listopada 2025 r.

Postanowieniem z dnia 4 listopada 2025 r. sygn. […] Sąd Dyscyplinarny przy

Prokuraturze Generalnym na podstawie art. 150 § 3 ustawy z dnia 28 stycznia

II ZO 138/25

3

2016 roku - Prawo o prokuraturze (Dz.U.2024.390 t.j.) w zw. z art. 437 § 1 kpk w zw.

z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 roku - Prawo o prokuraturze

(Dz.U.2024.390 t.j.) nie uwzględnił wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego

Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego o przedłużenie zawieszenia

w czynnościach służbowych X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...]

Postanowienie to zostało zaskarżone przez Zastępcę Rzecznika

Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego, w całości

na niekorzyść X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] W odwołaniu

zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę, polegający

na niezasadnym uznaniu, że wskazanie charakteru przewinienia służbowego, co do

którego toczy się postępowanie dyscyplinarne, jako podstawy wniosku o

przedłużenie zawieszenia prokuratora w czynnościach bez powołania innych

argumentów, które uzasadniałyby zastosowania tej instytucji, nie daje podstaw do

przedłużenia zawieszenia Pana prokuratora X. Y. w czynnościach, co miało wpływ

na treść orzeczenia i wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia

i przedłużenie zawieszenia w czynnościach służbowych Pana X. Y. - prokuratora

Prokuratury Regionalnej w [...] na dalszy niezbędny okres tj. do dnia 7 maja 2026 r.

Postanowienie to zostało również zaskarżone przez Zastępcę Prokuratora

Regionalnego, w całości na niekorzyść X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej

w [...] W odwołaniu zarzucono:

1. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia,

mianowicie art. 92 k.p.k., polegającą na nie uwzględnieniu całokształtu okoliczności

ujawnionych w postępowaniu, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, mianowicie

na:

- pominięciu okoliczności, że w sytuacji zawieszonego prokuratora,

w stosunku do stanu faktycznego istniejącego w momencie zawieszenia go

w czynnościach służbowych, zaszła zmiana polegająca na przedstawieniu mu

zarzutu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego,

- nierozważeniu w dostateczny sposób kwestii społecznego odbioru

odstąpienia od zawieszenia prokuratora w czynnościach, a także uszczerbku, jaki

II ZO 138/25

4

taka decyzja może spowodować w wizerunku prokuratury jako instytucji powołanej

do ścigania przestępstw oraz stojącej na straży praworządności,

a także polegającą na wykroczeniu w toku orzekania poza zakres okoliczności

ujawnionych w postępowaniu, mianowicie na:

- dokonaniu w postępowaniu wpadkowym dotyczącym zawieszenia

prokuratora w czynnościach służbowych nieuprawnionej oceny zarzutu

przedstawionego prokuratorowi X. Y. w postępowaniu dyscyplinarnym, w tym

stopnia zawinienia prokuratora, w istocie podważającej zasadność tego zarzutu

oraz przesądzającej o wyniku postępowania przygotowawczego prowadzonego w

jego sprawie przez Wydział Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej,

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia,

mający wpływ na jego treść, polegający na niezasadnym i dowolnym uznaniu, że

ustała przyczyna, dla której zawieszono prokuratora X. Y. w czynnościach, podczas

gdy okoliczności sprawy wskazują, że stosowanie tego środka jest w dalszym ciągu

uzasadnione, w szczególności w sytuacji, kiedy prokuratorowi w okresie

zawieszenia go w czynnościach został przedstawiony zarzut popełnienia

przewinienia dyscyplinarnego.

W konsekwencji wyżej podniesionego zarzutu, odwołujący wniósł o zmianę

zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przedłużeniu zawieszenia w

czynnościach służbowych X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...]

zgodnie z wnioskiem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora

Generalnego dla [...] okręgu regionalnego, to jest do dnia 7 maja 2026 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Odwołania nie zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie trzeba wskazać, że upływ terminu zawieszenia prokuratora,

a nawet upływ terminu wnioskowanego w zażaleniu co do przedłużenia

zawieszenia prokuratora w czynnościach służbowych nie stanowi w każdej sytuacji

II ZO 138/25

5

podstawy do stwierdzenia, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, a więc do jego

umorzenia, względnie do umorzenia postępowania odwoławczego. Przedmiotem

kontroli odwoławczej jest bowiem zasadność i legalność decyzji co do przedłużenia

zawieszenia prokuratora w czynnościach służbowych. O ile w sytuacji podzielenia

stanowisk wyrażonych we wniesionych odwołaniach rzeczywiście w realiach

sprawy konieczne byłoby umorzenie postępowania, to w sytuacji przeciwnej nie ma

przeszkód do wyrażenia pozytywnej oceny zaskarżonego postanowienia.

Przypomnieć należy, że na gruncie postępowania odwoławczego dotyczącego

tymczasowego aresztowania, Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd odwoławczy ma

obowiązek merytorycznego rozpoznania wniesionego zażalenia (zob. uchwałę

Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2007 r., I KZP 37/06).

Zgodnie z przepisem art. 150 § 5 ustawy Prawo o prokuraturze od

postanowienia sądu dyscyplinarnego o przedłużeniu zawieszenia prokuratora w

czynnościach przysługuje odwołanie. Wedle przepisu art. 150 § 1 wspomnianej

ustawy, prokurator może być zawieszony w czynnościach na okres do 6 miesięcy,

jeżeli z uwagi na charakter przewinienia dyscyplinarnego konieczne jest

natychmiastowe odsunięcie go od wykonywania obowiązków. Zgodnie natomiast z

przepisem art. 150 § 3 wspomnianej ustawy, zawieszenie prokuratora w

czynnościach, w uzasadnionych przypadkach, może być przedłużone na wniosek

rzecznika dyscyplinarnego przez sąd dyscyplinarny na dalszy, niezbędny okres.

Zatem jednym z podstawowych obowiązków sądu odwoławczego jest stwierdzenie,

czy w danym stanie faktycznym wystąpiła przesłanka uzasadnionego przypadku,

która wpływałaby na konieczność dalszego przedłużenia zawieszenia prokuratora

w czynnościach służbowych. Z kolei przepis art. 151 § 1 p.p. upoważnia

przełożonego dyscyplinarnego do zawieszenia prokuratora w czynnościach w

przypadku prawomocnego zezwolenia na pociągnięcie prokuratora do

odpowiedzialności karnej, a także wtedy gdy został złożony do właściwego sądu

wniosek o ubezwłasnowolnienie prokuratora. Zawieszenie to może trwać do czasu

prawomocnego zakończenia tych postępowań. Artykuł 151 § 2 p.p. stanowi, że

zawieszenie w czynnościach, z uwagi na prawomocne zezwolenie na pociągnięcie

prokuratora do odpowiedzialności karnej, jest obligatoryjne w przypadku, gdy

wydane zezwolenie dotyczy przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia

II ZO 138/25

6

publicznego zagrożonego karą co najmniej pięciu lat pozbawienia wolności. W

takim wypadku zawieszenie nie może być uchylone do czasu prawomocnego

zakończenia postępowania.

Przenosząc treść powyższych rozważań na grunt niniejszej sprawy, trzeba

stwierdzić, że w ocenie Sądu Najwyższego „uzasadniony przypadek” obligujący do

przedłużenia zawieszenia prokuratora w czynnościach, w aktualnym stanie sprawy

dyscyplinarnej dotyczącej prokuratora X. Y., nie zachodzi, co trafnie uzasadnił Sąd

Dyscyplinarny przy Prokuraturze Generalnym w rozstrzygnięciu z dnia 4 listopada

2025 r. o nieuwzględnieniu wniosku o przedłużenie zawieszenia w czynnościach

służbowych. Zarzuty z obu odwołań, w realiach niniejszej sprawy, nie mogą zostać

uznane za zasadne. Zastępca Prokuratora Generalnego podniósł, że sprawa

związana z czynami będącymi przedmiotem postępowania dyscyplinarnego o sygn.

[...] prowadzonego w stosunku do X. Y. oraz postępowania przygotowawczego o

sygn. […] prowadzonego przez Wydział Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej

była szeroko nagłośniona i komentowana w mediach. Powyższe zdaniem Zastępcy

Prokuratora Generalnego powoduje, że wykonywanie czynności służbowych przez

prokuratora związanych m.in. ze stawianiem zarzutów i występowaniem przed

sądami przez osobę, na której ciąży szeroko nagłośniony zarzut naruszenia

podstawowych zasad prokuratora, będzie miało negatywny wpływ na wizerunek

prokuratury jako instytucji powołanej do ścigania przestępstw oraz stojącej na

straży praworządności. Podniósł, że w dalszym ciągu uzasadnione jest stosowanie

tego środka w sytuacji kiedy prokuratorowi w okresie zawieszenia go w

czynnościach został przedstawiony zarzut dyscyplinarny. Z kolei Zastępca

Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego

podniósł, że treść przedstawionego zarzutu dyscyplinarnego prowadzi do

przekonania, że sprawowanie przez obwinionego w toku trwania postępowania

dyscyplinarnego urzędu może prowadzić do istotnego podważenia autorytetu

prokuratury, albowiem zachowania obwinionego godziły w prawidłowe

funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Podniósł, że zachowania prokuratora

były ściśle związane z wykonywaniem przez niego obowiązków oskarżyciela

publicznego w toku postępowania o sygn. […].

II ZO 138/25

7

Nie rozstrzygając w tym momencie zasadności postawionego obwinionemu

zarzutu dyscyplinarnego, albowiem rolą sądu dyscyplinarnego jest jedynie ocena

zasadności odsunięcia prokuratora od wykonywania czynności służbowych w

związku ze sformułowanym zarzutem, nie sposób nie zauważyć, że X. Y. został

zawieszony w czynnościach na mocy decyzji Prokuratora Regionalnego w [...] z

dnia 7 maja 2025 r., sygn. akt [...] na okres 6 miesięcy. Decyzja ta motywowana

była koniecznością natychmiastowego odsunięcia w/w prokuratora od wykonywania

czynności służbowych prokuratora z uwagi na prowadzone w Wydziale Spraw

Wewnętrznych Prokuratury Krajowej śledztwo o sygn. […] w sprawie przekroczenia

uprawnień przez prokuratora w związku z postępowaniem karnym sygn. […]

toczącym się w […] Wydziale Zamiejscowym Departamentu do Spraw

Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej, poprzez m.in.

pozaprocesowe kontakty z uczestnikiem wyżej wskazanego postępowania karnego

oraz postępowania prowadzonego pod sygn. […] przez Prokuraturę Regionalną w

[...]1 i działanie tym na szkodę interesu publicznego wynikającego z prawidłowego

funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i zasad nieujawniania istotnych informacji

procesowych osobom nieuprawnionym, tj. o czyn z art. 231 § 1 kk. W niniejszej

sprawie zawieszenie trwało od dnia 8 maja 2025 r. do dnia 7 listopada 2025 r. i ten

okres winien być wystarczający do zgromadzenia dowodów w sprawie

dyscyplinarnej. We wniosku o przedłużenie zawieszenia w czynnościach X. Y. -

prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...], nie podano przeprowadzenie jakich

konkretnie czynności dowodowych jest niezbędne w prowadzonym postępowaniu

dyscyplinarnym i dlaczego uzasadniałoby to dalsze odsunięcie go od wykonywania

czynności prokuratora. Wskazano jedynie, że prokurator X. Y. swoim zachowaniem

znacząco naruszył autorytet prokuratury, a w tym stanie rzeczy podejmowane przez

niego czynności służbowe prokuratora w trakcie trwającego postępowania w

sprawie dyscyplinarnej mogą prowadzić do dalszego istotnego jego podważenia.

Przekonujących argumentów za uwzględnieniem wniosku o przedłużenie

zawieszenia w czynnościach dopatrzyć nie można się również w złożonych

odwołaniach. W ocenie Sądu Najwyższego nie jest zasadna teza, że konieczne jest

dalsze odsunięcie prokuratora od czynności służbowych, skoro osądzenia wymaga

sprawa dyscyplinarna, która jest komentowana w mediach. Sąd Najwyższy

II ZO 138/25

8

zauważa oczywiście w prowadzonym wobec prokuratora X. Y. postępowaniu

dyscyplinarnym związek pomiędzy czynem stanowiącym jego przedmiot, a

sprawowanym przez niego urzędem, albowiem podejrzenie dotyczy

pozaprocesowych kontaktów z uczestnikami wyżej wskazanych postepowań.

Jednakże okoliczność ta nie może, niejako automatycznie, stanowić uzasadnienia

przedłużenia zawieszenia w czynnościach. W niniejszej sprawie zauważyć należy,

że prokurator X. Y. został odwołany z delegacji w […] Wydziale Zamiejscowym

Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury

Krajowej w [...] Prokurator X. Y. został również wyłączony od udziału w charakterze

oskarżyciela publicznego w sprawie o sygn. […] Sądu Okręgowego w W. Nadto do

chwili obecnej nie złożono do Sądu Najwyższego wniosku o podjęcie uchwały w

sprawie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora X. Y.

Należy również mieć na względzie, iż instytucja zawieszenia prokuratora w

czynnościach służbowych stanowi tylko tymczasowy środek reagowania w

postępowaniu dyscyplinarnym, jest więc instytucją wyjątkową, co powoduje, że

środka tego nie powinno się nadużywać.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji,

kosztami postępowania odwoławczego obciążając przy tym Skarb Państwa.

[M. T.]

[r.g.]

Arkadiusz Sopata

Marek Siwek

Maria Szczepaniec