Sąd Najwyższy nie przyjął wniosku o wznowienie uchwały w sprawie prokuratora X. Y.

Uchwałą z dnia 7 lipca 2020 r. w sprawie o sygn. akt [...], Sąd Dyscyplinarny

dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym zezwolił na pociągnięcie

prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] X. Y. do odpowiedzialności karnej za

przestępstwo z art. 177 § 1 i 2 k.k.

II ZO 99/25

2

Na powyższą uchwałę prokurator X. Y. złożył zażalenie.

Uchwałą z dnia 29 października 2020 r. w sprawie o sygn. akt II DO 85/20,

Sąd Najwyższy Izba Dyscyplinarna utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Pismem z dnia 11 września 2025 r. (data sporządzenia) Prokuratura Krajowa

Wydział Spraw Wewnętrznych wniosła o wznowienie postępowania w sprawie

o sygn. akt II DO 85/20 w przedmiocie zażalenia prokuratora X. Y. na uchwałę

Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym z dnia 7

lipca 2020 r. w sprawie o sygn. akt [...]. W uzasadnieniu wskazano m.in., że Sąd

Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt […] uznał

oskarżonego prokuratora X. Y. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z art.

177 § 1 i 2 k.k. Następnie, Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z dnia 8 marca 2023 r. w

sprawie o sygn. akt […], uchylił zaskarżony wyrok i na postawie art. 439 § 1 pkt 9

k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., umorzył postępowanie karne wobec

oskarżonego prokuratora X. Y. z uwagi na fakt, że procedura immunitetowa w

przedmiotowej sprawie nie została prawomocnie zakończona, środek odwoławczy

złożony od decyzji o uchylenie immunitetu formalnego nie został rozpoznany przez

Sąd, a mimo to postępowanie karne było w stosunku do oskarżonego prowadzone i

doszło do wydania przez Sąd I instancji wyroku. Od ww. prawomocnego wyroku,

Prokurator Generalny wniósł skargę nadzwyczajną. W jej efekcie wyrok ten został

uchylony w całości wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2024 r. w

sprawie o sygn. akt II NSNk 30/23, zaś sprawę przekazano ww. Sądowi do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zarządził co następuje.

W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że wniosek Prokuratury Krajowej

Wydziału Spraw Wewnętrznych o wznowienie postępowania zakończonego

uchwałą Sądu Najwyższego Izby Dyscyplinarnej w sprawie o sygn. akt II DO 85/20,

jest niedopuszczalny z mocy ustawy.

II ZO 99/25

3

W złożonym wniosku wnioskodawca ani nie wskazał istnienia żadnej

z przesłanek ujętych w art. 540 k.p.k., ani nie wskazał żadnej podstawy prawnej

w oparciu o którą wywiódł swój wniosek. Zdaniem wnioskodawcy, jedyną

możliwością pociągnięcia prokuratora X. Y. do odpowiedzialności karnej za

popełniony czyn z art. 177 § 1 i 2 k.k., jest uzyskanie przez Prokuraturę Krajową

prawomocnej uchwały w przedmiocie uchylenia immunitetu ww. prokuratora.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że instytucja

wznowienia postępowania ma zastosowanie co do zasady do postępowań

zakończonych prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym o odpowiedzialności

karnej, a nie co do orzeczeń incydentalnych, gdyż nie rozstrzygają one

o przedmiocie postępowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 sierpnia

2008 r., IV KZ 59/08, OSNwSK 2008, poz. 1715; z 11 września 2008 r., IV KZ 62/08,

OSNwSK 2008, poz. 1823). Co więcej, takim orzeczeniem jest uchwała sądu

dyscyplinarnego zezwalająca na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

prokuratora, czy sędziego. Wprost w tym względzie wypowiedział się Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2009 r. (sygn. akt SNO 16/19, Lex

nr 1288799), w którym wskazano, że cyt.: „Uchwała sądu dyscyplinarnego wydana

w trybie art. 80 § 2c u.s.p. jest jedynie, co wynika wprost z treści tego przepisu,

zezwoleniem na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, co nie

przesądza w żadnym wypadku o winie sędziego, nie mówiąc już o karze. Uchwała

ta, zezwalając prokuratorowi na wszczęcie postępowania in personam, nie

pozbawia osoby wobec której ją wydano, żadnych uprawnień procesowych

przysługujących każdemu podmiotowi znajdującemu się w takiej sytuacji

procesowej. Osoba taka w świetle przepisów prawa pozostaje niewinna, ma w

szczególności prawo do podjęcia aktywnej obrony przed stawianymi jej zarzutami

poprzez składanie wniosków dowodowych, czy też chociażby prawo skargi do sądu

na decyzje procesowe prokuratora, w wypadkach wskazanych w Kodeksie

postępowania karnego. Brak jest zatem jakichkolwiek przesłanek do uznania, że

uchwała wydana przez sąd dyscyplinarny w toku postępowania uregulowanego

w art. 80 § 2c u.s.p. jest orzeczeniem, o którym mowa w art. 126 u.s.p., a co za tym

idzie istnieje, przewidziana przepisami prawa, możliwość wznowienia takiego

postępowania.” Teza ta, co prawda dotyczy kwestii zezwolenia na pociągnięcie do

II ZO 99/25

4

odpowiedzialności karnej sędziego, niemniej jednak znajduje ona analogiczne

zastosowanie, jeżeli chodzi o możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności karnej

prokuratorów. Uregulowania w tym względzie, jeżeli chodzi o obydwie grupy

zawodowe są w istocie tożsame.

Sąd Najwyższy przypomina również, że na mocy ustawy z 9 czerwca 2022 r.

o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz zmianie niektórych innych ustaw

zniesiono Izbę Dyscyplinarną i utworzono Izbę Odpowiedzialności Zawodowej (art.

8 ustawy), zaś sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia jej w życie,

należące do Izby Dyscyplinarnej, zostały przejęte do rozpoznania przez Izbę

Odpowiedzialności Zawodowej (art. 8 ust. 2 ustawy). Tym samym, orzeczenia Izby

Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego nie stały się nieważne z mocy ustawy, wręcz

przeciwnie zachodzi ciągłość orzecznictwa, zaś sprawa uchylenia immunitetu

prokuratorowi X. Y. została prawomocnie zakończona uchwałą Sądu Najwyższego

z dnia 29 października 2020 r., w sprawie o sygn. akt II DO 85/20, utrzymującą w

mocy uchwałę Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze

Generalnym z dnia 7 lipca 2020 r., w sprawie o sygn. akt [...].

Co znamienne, w art. 18 ust. 1 ww. ustawy wprost przewidziano, iż

„W terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy sędziemu,

w stosunku do którego wydany został przez Sąd Najwyższy w składzie którego brał

udział sędzia Izby Dyscyplinarnej, prawomocny wyrok dyscyplinarny lub podjęta

została uchwała prawomocnie zezwalająca na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania”.

Przepis ten niewątpliwie stanowi lex specialis wobec art. 542 § 3 k.p.k.

w wynikającym z jego treści zakresie. Oznacza to, że w sytuacji wydania wyroku

dyscyplinarnego lub uchwały zezwalającej na uchylenie immunitetu przez

Sąd Najwyższy Izbę Dyscyplinarną, w ustawodawstwie przewidziana została

szczególna podstawa do wznowienia postępowania wyłącznie z powodu

organu, który wydał wyrok lub uchwałę, jednak podstawa ta dotyczy

wyłącznie sędziów; nie dotyczy ona osób wykonujących inne zawody

prawnicze, których sprawy pozostawały w kognicji Sądu Najwyższego Izby

II ZO 99/25

5

Dyscyplinarnej (por. np. zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2025

r., II ZO 23/25).

W tym stanie rzeczy, należało odmówić przyjęcia wniosku Prokuratury

Krajowej Wydziału Spraw Wewnętrznych jako niedopuszczalnego z mocy ustawy.

Mając powyższe na uwadze, zarządzono jak na wstępie.

[M. T.]

[r.g.]