Sąd Najwyższy uchylił umorzenie sprawy dyscyplinarnej sędziego o dodatek funkcyjny

Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2020 r. Zastępca Rzecznika

Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych wszczął postępowanie

dyscyplinarne przeciwko X. Y., sędziemu Sądu Apelacyjnego w [...] i przedstawił

mu zarzut dyscyplinarny, polegający na tym, że 3 grudnia 2014 r., w [...], jako

funkcjonariusz publiczny, pełniący funkcję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...],

II ZOW 27/25

2

działając z powziętym z góry zamiarem osiągnięcia korzyści majątkowej dla kogo

innego, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że działając bez podstawy

prawnej i wbrew treści § 4 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25

września 2013 r. w sprawie ustanowienia pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości –

Koordynatora Krajowego do spraw wdrożeń systemów teleinformatycznych w

sądach powszechnych (Dz.U. MS z 2013 r., poz. 269), decyzją nr […], z dniem [...]

2015 r., powołał ustaloną sędzię Sądu Okręgowego w [...]2 do pełnienia funkcji

pełnomocnika w Sądzie Apelacyjnym w [...] do spraw wdrożeń systemów

informatycznych w zakresie wykonywania transkrypcji zapisu dźwięku albo obrazu

i dźwięku z przebiegu posiedzeń sądowych oraz I linii wsparcia użytkowników

systemów informatycznych e-protokołów, przez co naruszył także § 4 ust.

2 wskazanego zarządzenia Ministra Sprawiedliwości, a następnie przekraczając

swoje uprawnienia, odrębną decyzją z 3 grudnia 2014 r. nr […],

z dniem [...] 2015 r., przyznał tej sędzi dodatek funkcyjny z zastosowaniem 0,5

mnożnika przeciętnego wynagrodzenia z tytułu pełnienia opisanej funkcji

pełnomocnika w Sądzie Apelacyjnym w [...] do spraw wdrożeń systemów

informatycznych, którego wysokość podwyższał decyzjami z 22 grudnia 2015 r. nr

[…] i z 16 grudnia 2016 r. nr […], a następnie po objęciu przez wyżej wymienioną

funkcji Wiceprezesa Sądu Okręgowego w [...]2, decyzją z [...] 2017 r. nr […]

podwyższył ten dodatek o 50%, przez co w okresie od [...] 2015 r. do [...] 2018 r.

doprowadził do bezprawnego pobrania przez wyżej wymienioną nienależnej jej

kwoty tego dodatku funkcyjnego w łącznej kwocie 49 033 złotych brutto, a w

konsekwencji wyczerpując znamiona przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. działał na

szkodę interesu publicznego w postaci dobra wymiaru sprawiedliwości, czym

naruszył wynikający z art. 82 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych

obowiązek postępowania zgodnie ze ślubowaniem sędziowskim, w tym w

szczególności obowiązek stania na straży prawa i kierowania się zasadami

godności i uczciwości w służbie i poza nią, dopuszczając się w ten sposób

zachowań przynoszących ujmę godności sędziego i naruszających zasady etyki

zawodowej, określonych w § 2, 4 i 16 uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z 19

lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i

asesorów sądowych, to jest przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p. w

II ZOW 27/25

3

brzmieniu obowiązującym do 13 lutego 2020 r. (postanowienie w przedmiocie

wszczęcia postępowania dyscyplinarnego – k. 75-77).

Prawomocnym postanowieniem z dnia 12 lipca 2021 r. w sprawie o sygn. akt

[…] prokurator Prokuratury Krajowej odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie

przekroczenia uprawnień objętych zarzutem dyscyplinarnym z postanowienia z 7

sierpnia 2020 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego

(postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa – k. 119-136, k. 168-172).

Prawomocnym postanowieniem z dnia 16 lutego 2022 r. Sąd Rejonowy

w [...]3 w sprawie o sygn. akt […] nie uwzględnił zażalenia Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych i utrzymał w mocy zaskarżone

postanowienie z dnia 12 lipca 2021 r. o odmowie wszczęcia śledztwa

(postanowienie z dnia 16 lutego 2022 r. wraz z uzasadnieniem – k. 306-307v).

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych we

wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej z dnia 17 listopada 2023 r., sygn. akt

[…], zarzucił obwinionemu sędziemu Sądu Apelacyjnego w [...] X. Y. to, że w dniu 3

grudnia 2014 r., w [...], jako funkcjonariusz publiczny, pełniący funkcję Prezesa

Sądu Apelacyjnego w [...], działając z powziętym z góry zamiarem osiągnięcia

korzyści majątkowej dla kogo innego, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób,

że działając bez podstawy prawnej i wbrew treści § 4 ust. 1 zarządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 25 września 2013 r. w sprawie ustanowienia pełnomocnika

Ministra Sprawiedliwości – Koordynatora Krajowego do spraw wdrożeń systemów

teleinformatycznych w sądach powszechnych (Dz.U. MS z 2013 r., poz. 269),

decyzją nr […], z dniem [...] 2015 r., powołał ustaloną sędzię Sądu Okręgowego w

[...]2 do pełnienia funkcji pełnomocnika w Sądzie Apelacyjnym

w [...] do spraw wdrożeń systemów informatycznych w zakresie wykonywania

transkrypcji zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzeń sądowych

oraz I linii wsparcia użytkowników systemów informatycznych e-protokołów, przez

co naruszył także § 4 ust. 2 wskazanego zarządzenia Ministra Sprawiedliwości,

a następnie przekraczając swoje uprawnienia, odrębną decyzją z 3 grudnia 2014 r.

nr […], z dniem [...] 2015 r., przyznał tej sędzi dodatek funkcyjny z zastosowaniem

0,5 mnożnika przeciętnego wynagrodzenia z tytułu pełnienia opisanej funkcji

II ZOW 27/25

4

pełnomocnika w Sądzie Apelacyjnym w [...] do spraw wdrożeń systemów

informatycznych, którego wysokość podwyższał decyzjami z 22 grudnia 2015 r. nr

[…] i z 16 grudnia 2016 r. nr […], a następnie po objęciu przez wyżej wymienioną

funkcji Wiceprezesa Sądu Okręgowego w [...]2, decyzją z [...] 2017 r. nr […]

podwyższył ten dodatek o 50%, przez co w okresie od [...] 2015 r. do [...] 2018 r.

doprowadził do bezprawnego pobrania przez wyżej wymienioną nienależnej jej

kwoty tego dodatku funkcyjnego w łącznej kwocie 49 033 złotych brutto na szkodę

interesu publicznego w postaci dobra wymiaru sprawiedliwości, czym naruszył

wynikający z art. 82 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych obowiązek

postępowania zgodnie ze ślubowaniem sędziowskim, w tym w szczególności

obowiązek stania na straży prawa i kierowania się zasadami godności i uczciwości

w służbie i poza nią, dopuszczając się w ten sposób zachowań przynoszących

ujmę godności sędziego i naruszających zasady etyki zawodowej, określonych w §

2, 4 i 16 uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z 19 lutego 2003 r. w sprawie

uchwalenia zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i asesorów sądowych, to jest

przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p.

Obwiniony X. Y. pismem z dnia 4 grudnia 2023 r. wniósł o umorzenie

postępowania dyscyplinarnego z powodu oczywistego braku faktycznych podstaw

oskarżenia.

Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1 postanowieniem z dnia

23 maja 2025 r., sygn. akt […], uwzględnił ten wniosek i na podstawie art. 17 § 1

pkt 6 k.p.k. w zw. z art.128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów

powszechnych i w zw. z art. 108 § 2 tej ustawy umorzył postępowanie w sprawie, a

kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążył Skarb Państwa.

Postanowienie to zostało zaskarżone przez Ministra Sprawiedliwości, który

zaskarżył to postanowienie w całości, na niekorzyść obwinionego X. Y., zarzucając

w odwołaniu zaskarżonemu postanowieniu obrazę przepisów prawa procesowego,

która to mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. obrazę art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.,

polegającą na błędnym uznaniu przez Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym

w [...]1, że doszło do przedawnienia karalności przewinienia dyscyplinarnego

zarzucanego obwinionemu, co doprowadziło do umorzenia postępowania, mimo że

II ZOW 27/25

5

zgodnie z treścią art. 108 § 5 u.s.p. od chwili złożenia przez Zastępcę Rzecznika

Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych do sądu dyscyplinarnego wniosku

o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej z dnia 17 listopada 2023 r., przedawnienie

dyscyplinarne nie biegnie, aż do dnia prawomocnego zakończenia postępowania

dyscyplinarnego.

Podnosząc powyższy zarzut wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 23

maja 2025 r. w sprawie o sygn. akt […] i przekazanie sprawy Sądowi

Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1 do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Odwołanie wywiedzione przez Ministra Sprawiedliwości - jako w pełni

zasadne - doprowadziło do konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia

i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd meriti błędnie bowiem

przyjął, że w niniejszej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka procesowa

w postaci przedawnienia przewinienia dyscyplinarnego.

Odnosząc się szczegółowo do zarzutu wskazanego w odwołaniu, zgodnie

z art. 108 § 1 i 2 u.s.p. po upływie pięciu lat od chwili popełnienia czynu nie można

wszcząć postępowania dyscyplinarnego. W razie wszczęcia postępowania

dyscyplinarnego przed upływem terminu, o którym mowa w § 1, przedawnienie

dyscyplinarne następuje z upływem ośmiu lat od chwili popełnienia czynu. Zgodnie

zaś z § 5 art. 108 u.s.p., który wszedł w życie z dniem 3 kwietnia 2018 r.,

przedawnienie dyscyplinarne nie biegnie w czasie postępowania dyscyplinarnego,

począwszy od dnia złożenia wniosku do sądu dyscyplinarnego do dnia

prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Nie dotyczy to

przypadku, gdy przedmiotem wniosku jest pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności dyscyplinarnej za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe.

Natomiast zgodnie z art. 120 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym,

wprowadzającej przepis § 5 art. 108 u.s.p, do czynów popełnionych przed dniem

wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy o przedawnieniu karalności

przewinienia dyscyplinarnego w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (art. 108 § 5

II ZOW 27/25

6

u.s.p.), chyba że termin przedawnienia upłynął przed dniem wejścia w życie

niniejszej ustawy (co nie miało miejsca w niniejszej sprawie).

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy opis zarzucanego obwinionemu

sędziemu czynu obejmuje szereg zachowań, z których ostatnie miało zostać

dokonane w dniu [...] 2017 r, a nie jak wskazano w postanowieniu z dnia 23 maja

2025 r. Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1 w dniu 7 stycznia

2017 r. Z kolei pismem z dnia 17 listopada 2023 r. Zastępca Rzecznika

Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych złożył do Sądu Najwyższego

wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej przeciwko X. Y. Sędziemu Sądu

Apelacyjnego w [...]. Wskutek przekazania niniejszej sprawy dyscyplinarnej Sądowi

Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1, Sąd ten w dniu 23 maja 2025 r.

wydał w przedmiotowej sprawie postanowienie.

Skoro więc zgodnie z § 5 art. 108 u.s.p. działanie rzecznika dyscyplinarnego

w postaci wniesienia wniosku do sądu dyscyplinarnego o rozpoznanie sprawy

dyscyplinarnej jest czynnością graniczną, która wyznacza początek przerwania

biegu terminu przedawnienia karalności deliktu dyscyplinarnego, to z powyższego

wynika, że od dnia 17 listopada 2023 r. bieg przedawnienia przewinienia

dyscyplinarnego został przerwany.

Mając zatem powyższe na uwadze uznać należy, iż w niniejszym

postępowaniu - wbrew twierdzeniom sądu meriti - nie doszło do zmaterializowania

się negatywnej przesłanki procesowej w postaci przedawnienia przewinienia

dyscyplinarnego i brak jest jakichkolwiek podstaw uzasadniających umorzenie

postępowania.

W konsekwencji zaskarżone postanowienie należało uchylić i przekazać do

ponownego rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym

w [...]1. Powtórnie dokonana przez sąd I instancji analiza niniejszej sprawy winna

natomiast doprowadzić do jej merytorycznego rozpoznania.

Arkadiusz Sopata

Marek Siwek

Maria Szczepaniec

[r.g.]

II ZOW 27/25

7