Kabaretowe nazwisko podane policjantowi. SN usunął z opisu czynu wprowadzenie w błąd

Sędzia Sądu Rejonowego w W. w stanie spoczynku X. Y., została obwiniona

o to, że:

1. 21 października 2020 r. w Sądzie Rejonowym w W. wydała zarządzenie o

wyznaczeniu posiedzenia w przedmiocie przedłużenia tymczasowego

aresztowania na 22 października 2020 r. i nie zawiadomiła o terminie wyżej

wymienionego posiedzenia obrońców podejrzanej, do czego była

zobowiązana treścią art. 249 § 5 k.p.k., a następnie 22 października 2020 r.,

wbrew treści art. 100 § 5 k.p.k. w zw. z art. 140 k.p.k., po wydaniu

postanowienia o przedłużeniu tymczasowego aresztowania, nie wydała

zarządzenia o doręczeniu odpisu postanowienia nieobecnym na posiedzeniu

obrońcom, co doprowadziło do rażącego naruszenia prawa podejrzanej do

obrony stwierdzonego postanowieniem Sądu Okręgowego w [...]

z 3 listopada 2020 r., sygn. akt […], naruszając § 14 Zbioru zasad etyki

zawodowej sędziów i asesorów sądowych, czym dopuściła się oczywistej i

rażącej, obrazy przepisów prawa procesowego, tj. przewinienia

dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 1 u.s.p.;

2. od 10 kwietnia 2021 r. do 8 lipca 2021 r. w miejscu swojego zamieszkania w

O. wielokrotnie, będąc w stanie nietrzeźwości, a także upojenia

alkoholowego, groziła swojemu mężowi popełnieniem samobójstwa w ten

sposób, że przyłożyła sobie nóż do wewnętrznej części nadgarstka, grożąc

II ZOW 4/25

3

podcięciem żył, a także symulując połknięcie garści tabletek

psychotropowych, nadto wywołując awantury domowe, w trakcie których

dopuszczała się wobec członków najbliższej rodziny rękoczynów i przemocy

fizycznej (zepchnięcie ze schodów teściowej, kopnięcie w twarz swojego

męża), czym zastraszała dzieci, a także spożywała alkohol w obecności

swoich małoletnich dzieci, a powyższe zachowania powodowały

konieczność wielokrotnego wzywania przez najbliższą rodzinę policji na

interwencje, naruszając art. 82 § 2 u.s.p. oraz § 2, § 4, § 5 ust. 2 i § 16 Zbioru

zasad etyki zawodowej sędziów i asesorów sądowych, uchybiła godności

urzędu, dopuszczając się przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5

u.s.p.;

3. 5 października 2021 r. w miejscu swojego zamieszkania w O. w czasie

awantury, uderzyła swojego męża D. U. naczyniem kuchennym w głowę, co

spowodowało u niego rozcięcie i silne krwawienie, a następnie oddaliła się z

miejsca zamieszkania przed przybyciem policji, naruszając art. 82 § 2 u.s.p.

oraz § 2, § 4, § 5 ust. 2 i § 16 Zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i

asesorów sądowych, uchybiła godności urzędu, dopuszczając się

przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p.;

4. 24 października 2021 r. około godz. 15.30 w O., w miejscu zamieszkania, w

czasie interwencji policji i pogotowia ratunkowego, będąc w stanie upojenia

alkoholowego, była pobudzona, wulgarna, wykrzykiwała, że musi się napić

alkoholu, a jej zachowanie spowodowało, że konieczna była asysta policji w

celu przewiezienia jej do szpitala w M., naruszając art. 82 § 2 u.s.p. oraz § 2,

§ 4, § 5 ust. 2 i § 16 Zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i asesorów

sądowych, uchybiła godności urzędu, dopuszczając się przewinienia

dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p.;

5. 24 października 2021 r. około godz. 19.10 w M., po samowolnym oddaleniu

się ze szpitala miejskiego, w czasie legitymowania, na wezwanie

funkcjonariusza policji o podanie danych osobowych, dwukrotnie usiłowała

umyślnie wprowadzić w błąd funkcjonariusza policji co do tożsamości

własnej, odpowiadając, że nazywa się Genowefa Pigwa, co jednak nie

nastąpiło z uwagi na rozpoznanie jej przez funkcjonariusza policji, czym

II ZOW 4/25

4

wyczerpała dyspozycję art. 11 § 1 k.w. w zw. z art. 65 § 1 pkt 1 k.w.

naruszając art. 82 § 2 u.s.p. oraz § 2, § 4, § 5 ust. 2 i § 16 Zbioru zasad etyki

zawodowej sędziów i asesorów sądowych, uchybiła godności urzędu,

dopuszczając się przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p.;

6. od 10 kwietnia 2021 r. do 8 lipca 2021 r. w miejscu swojego zamieszkania w

O. kilkukrotnie, będąc w stanie nietrzeźwości, a także upojenia alkoholowego,

w czasie interwencji policji próbowała wpłynąć na czynności funkcjonariuszy

policji w ten sposób, że mówiła im w czasie interwencji,

aby nie robić jej problemów, nie sporządzać notatki służbowej ze zdarzenia,

że nie chce mieć problemów w związku z interwencją, przy czym powoływała

się na swój status sędziego, czym naruszyła art. 82 § 2 u.s.p. oraz § 2, § 4,

§ 5 ust. 2 i § 16 Zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i asesorów sądowych,

czym uchybiła godności urzędu sędziego, przyjmując, że dopuściła się tego

czynu w warunkach znacznie ograniczonej poczytalności, dopuściła się

przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2

k.k.;

7. 3 lutego 2022 r. w Sądzie Rejonowym w M. w czasie rozprawy w sprawie o

sygn. akt […], na wezwanie sądu odmówiła poddania się badaniu na

zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, nie nosiła maseczki w czasie,

gdy było to wymagane, a także w sposób opryskliwy odpowiedziała na

pytanie sądu co do tego, czy będzie uczestniczyła w czynnościach w czasie

rozprawy, za co została ukarana karą pieniężną przez wyżej wymieniony sąd,

naruszając art. 82 § 2 u.s.p. oraz § 2, § 4, § 5 ust. 2 i § 16 Zbioru zasad etyki

zawodowej sędziów i asesorów sądowych, czym uchybiła godności urzędu

sędziego, przyjmując, że dopuściła się tego czynu w warunkach znacznie

ograniczonej poczytalności, dopuściła się przewinienia dyscyplinarnego z art.

107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k.;

8. od 1 stycznia 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r. nie złożyła wymaganego

przepisami art. 87 § 1 i 5 u.s.p. oświadczenia o stanie majątkowym, czym

naruszyła art. 87 § 1 i § 5 u.s.p. oraz § 16 Zbioru zasad etyki zawodowej

sędziów i asesorów sądowych, czym uchybiła godności urzędu sędziego,

przyjmując, że dopuściła się tego czynu w warunkach znacznie ograniczonej

II ZOW 4/25

5

poczytalności, dopuściła się przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt

5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k.;

9. 5 kwietnia 2022 r. w C. na ul. […], na stacji paliw, leżała w okolicy toalet,

blokując do nich wejście, będąc w stanie nietrzeźwości mając 1,59 mg/l

alkoholu w wydychanym powietrzu, miała problemy z samodzielnym

poruszaniem się i była w słabym kontakcie logicznym, będąc w stanie

zagrażającym jej życiu i zdrowiu, została przewieziona do Izby Wytrzeźwień

w C. w celu wytrzeźwienia, a naruszając art. 82 § 2 u.s.p. oraz § 2, § 4, § 5

ust. 2 i § 16 Zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i asesorów sądowych,

uchybiła godności urzędu sędziego, przyjmując, że dopuściła się tego czynu

w warunkach znacznie ograniczonej poczytalności, dopuściła się

przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2

k.k.;

10. od 15 do 28 kwietnia 2022 r. nie stawiła się do pracy na stanowisku sędziego

Sądu Rejonowego w W. pomimo upływu 14 kwietnia 2022 r. końcowego

terminu zwolnienia lekarskiego i w żaden sposób nie usprawiedliwiła swojej

nieobecności, naruszając art. 82 § 2 u.s.p. oraz § 2, § 4, § 5 ust. 2 i § 16

Zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i asesorów sądowych, czym uchybiła

godności urzędu sędziego, przyjmując, że dopuściła się tego czynu w

warunkach znacznie ograniczonej poczytalności, dopuściła się przewinienia

dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k.;

11. od 20 sierpnia 2022 r. do 19 września 2022 r. nie złożyła wymaganego

przepisami art. 87 § 1 i 5 u.s.p. oświadczenia o stanie majątkowym w związku

z opuszczeniem urzędu sędziego, czym naruszyła art. 87 § 1 i § 5 u.s.p. oraz

§ 16 Zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i asesorów sądowych, czym

uchybiła godności urzędu sędziego, przyjmując, że dopuściła się tego czynu

w warunkach znacznie ograniczonej poczytalności, dopuściła się

przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2

k.k.;

12. 7 sierpnia 2022 r. w O. w domu na ul. […], będąc w stanie nietrzeźwości,

sugerowała podjęcie próby samobójczej w ten sposób, że próbowała podciąć

sobie okolice nadgarstka tępym narzędziem, co skutkowało wezwaniem

II ZOW 4/25

6

patrolu policji i uchybiając art. 82 § 2 u.s.p. oraz § 2, § 4, § 5 ust. 2 i § 16

Zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i asesorów sądowych, czym uchybiła

godności urzędu sędziego, przyjmując, że dopuściła się tego czynu w

warunkach znacznie ograniczonej poczytalności, dopuściła się przewinienia

dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k.;

13. 18 sierpnia 2022 r. w [...] stawiła się na badanie psychiatryczne w ramach

prowadzonego przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego działającego

przy Sądzie Okręgowym w […] postępowania o sygn. akt […], będąc pod

wpływem alkoholu, a w trakcie badania przez biegłych wyszła z gabinetu,

aby napić się wódki, którą przyniosła ze sobą, czym naruszyła art. 82 § 1 i 2

u.s.p. oraz § 2, § 4, § 5 ust. 2 i § 16 Zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i

asesorów sądowych, czym uchybiła godności urzędu sędziego, przyjmując,

że dopuściła się tego czynu w warunkach znacznie ograniczonej

poczytalności, dopuszczając się przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1

pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k.

Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w […] wyrokiem z dnia 22

sierpnia 2024 r., sygn. akt […]:

1. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt I.,

wyczerpującego znamiona przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 1

u.s.p. i za to wymierzył obwinionej karę upomnienia;

2. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt II.,

wyczerpującego znamiona przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5

u.s.p. i za to wymierzył obwinionej karę nagany;

3. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt III.,

wyczerpującego znamiona przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5

u.s.p. i za to wymierzył obwinionej karę obniżenia uposażenia w stanie

spoczynku o 50% na okres 2 lat;

4. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt IV.,

wyczerpującego znamiona przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5

u.s.p. i za to wymierzył obwinionej karę obniżenia uposażenia w stanie

spoczynku o 20% na okres 2 lat;

II ZOW 4/25

7

5. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt V.,

wyczerpującego znamiona przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 5

u.s.p. i za to wymierzył obwinionej karę obniżenia uposażenia w stanie

spoczynku o 20% na okres 2 lat;

6. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt VI., przy

przyjęciu, że dopuściła się go w warunkach znacznie ograniczonej

poczytalności, czym wyczerpała znamiona przewinienia dyscyplinarnego

z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i za to wymierzył obwinionej

karę obniżenia uposażenia w stanie spoczynku o 50% na okres 2 lat;

7. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt VII., przy

przyjęciu, że dopuściła się go w warunkach znacznie ograniczonej

poczytalności, czym wyczerpała znamiona przewinienia dyscyplinarnego

z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i za to wymierzył obwinionej

karę obniżenia uposażenia w stanie spoczynku o 20% na okres 2 lat;

8. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt VIII., przy

przyjęciu, że dopuściła się go w warunkach znacznie ograniczonej

poczytalności, czym wyczerpała znamiona przewinienia dyscyplinarnego

z art 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i za to wymierzył obwinionej

karę upomnienia;

9. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt IX., przy

przyjęciu, że dopuściła się go w warunkach znacznie ograniczonej

poczytalności, czym wyczerpała znamiona przewinienia dyscyplinarnego

z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i za to wymierzył obwinionej

karę obniżenia uposażenia w stanie spoczynku o 50% na okres 2 lat;

10. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt X., przy

przyjęciu, że dopuściła się go w warunkach znacznie ograniczonej

poczytalności, czym wyczerpała znamiona przewinienia dyscyplinarnego

z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i za to wymierzył obwinionej

karę upomnienia;

11. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt XI., przy

przyjęciu, że dopuściła się go w warunkach znacznie ograniczonej

poczytalności, czym wyczerpała znamiona przewinienia dyscyplinarnego

II ZOW 4/25

8

z art 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i za to wymierzył obwinionej

karę upomnienia;

12. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt XII., przy

przyjęciu, że dopuściła się go w warunkach znacznie ograniczonej

poczytalności, czym wyczerpała znamiona przewinienia dyscyplinarnego

z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i za to wymierzył obwinionej

karę nagany;

13. uznał obwinioną za winną popełnienia czynu opisanego w pkt XIII., przy

przyjęciu, że dopuściła się go w warunkach znacznie ograniczonej

poczytalności, czym wyczerpała znamiona przewinienia dyscyplinarnego

z art. 107 § 1 pkt 5 u.s.p. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i za to wymierzył obwinionej

karę obniżenia uposażenia w stanie spoczynku o 50% na okres 2 lat;

14. na podstawie art. 133a § 1 i 2 u.s.p. wymierzył obwinionej karę łączną

obniżenia uposażenia w stanie spoczynku o 50% na okres 2 lat.

Sąd Dyscyplinarny kosztami postępowania dyscyplinarnego przy Sądzie

Apelacyjnym w […] obciążył Skarb Państwa.

Od powyższego wyroku odwołania złożyli: Zastępca Rzecznika

Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w [...], obwiniona oraz jej obrońca.

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w [...]

zaskarżył wyrok na niekorzyść obwinionej, w części obejmującej rozstrzygnięcie o

karach jednostkowych i karze łącznej. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, co do pkt 3,

6, 9, 13 i 14 rażącą niewspółmierność kar jednostkowych i kary łącznej, w sytuacji,

gdy prawidłowa ocena okoliczności wpływających na wymiar kary powinna

spowodować wymierzenie kar jednostkowych pozbawienia prawa do stanu

spoczynku wraz z prawem do uposażenia oraz kary łącznej pozbawienia prawa do

stanu spoczynku z prawem do uposażenia.

W konkluzji Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w

[...] wniósł o:

– zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 3, 6, 9 i 13, odmienne orzeczenie w zakresie

kar jednostkowych i wymierzenie obwinionej kar pozbawienia prawa do stanu

spoczynku wraz z prawem do uposażenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego

II ZOW 4/25

9

wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do

ponownego rozpoznania;

– uchylenie pkt 14 w zakresie kary łącznej i wymierzenie obwinionej za przypisane

delikty dyscyplinarne z pkt 1-13 kary łącznej pozbawienia prawa do stanu spoczynku

wraz z prawem do uposażenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt

14 i przekazanie sprawie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Odpowiedź na odwołanie Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie

Okręgowym w [...] wniosła obwiniona oraz jej obrońca.

Obwiniona wskazała, że Zastępca Rzecznika przedstawił zewnętrzny i

zniekształcony obraz jej osoby i zachowania, nie uwzględniając okoliczności

związanych z jej sytuacją zdrowotną, osobistą i rodzinną. Wobec argumentacji

podniesionej w uzasadnieniu odwołania zajęła stanowisko polemiczne.

Podobne stanowisko zawarł obrońca obwinionej we wniesionej odpowiedzi na

odwołanie. Zakwestionował przy tym stanowisko Zastępcy Rzecznika co do tego, że

zachowanie obwinionej spowodowało bardzo ujemny wpływ na autorytet wymiaru

sprawiedliwości oraz godność urzędu sędziego. Wskazał, że ewentualne

pozbawienie obwinionej stanu spoczynku byłoby zbyt dotkliwe i krzywdzące.

Obwiniona zaskarżyła wyrok w całości. W złożonym odwołaniu odniosła się

do poszczególnych zarzutów:

– co do zarzutu z pkt I.: obwiniona wskazuje, że w aktach sprawy nie znajdowała się

informacja, że oskarżona posiada obrońcę. W ocenie obwinionej prawdopodobnie

prokuratura nie skserowała całości akt, ponadto numery stron były ucięte. Obwiniona

nie mogła wiedzieć, że wyznaczony został obrońca i należy doręczyć mu zarządzenia

o terminie posiedzenia w przedmiocie tymczasowego aresztowania oraz

postanowienia o przedłużeniu tymczasowego aresztowania. Obwiniona wskazuje, że

nie doszło w tej sytuacji do zaniedbania z jej winy. Obwiniona wyjaśnia, że akta

sprawy sprawdzał sam prezes sądu rejonowego i przewodniczący wydziału karnego,

gdyż była to pierwsza rozprawa obwinionej na sali w roli sędziego. W dodatku w

zastępstwie za innego, nieobecnego sędziego. W ocenie obwinionej nie miała ona

zbyt wiele czasu na przygotowanie, natomiast zapoznała się z całością akt. Prezes i

przewodniczący uspokajali ją, mówili, żeby przedłużyła areszt oraz zapewniali, że

prawdopodobnie nikt nie przyjdzie na rozprawę. Nie wskazali, aby był obrońca.

II ZOW 4/25

10

Obwiniona wskazuje, iż dopiero następnego dnia Przewodniczący przekazał jej

informacje o wyznaczonym obrońcy. Opisana sytuacja ostatecznie spowodowała u

niej problemy ze stanem psychicznym. Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia nie

mogła ona wrócić do pracy, w związku z czym przebywała na zwolnieniu lekarskim;

– co do zarzutu z pkt II.: obwiniona wskazuje, że w stanie nietrzeźwości i upojenia

alkoholowego przyłożyła sobie nóż do nadgarstka i symulowała połknięcie tabletek,

wyłącznie ze względu na zachowanie jej męża. Obwiniona była wtedy skrajnie

zdesperowana, bała się o własne życie. Wyjaśniła, że jej zachowanie było przejawem

obrony przez agresją jej męża. Jej mąż wielokrotnie sugerował jej, że najlepiej jakby

nie żyła, zabiła się. Jej zdaniem mąż prowokował ją i poniżał, mimo jej złego stanu

psychicznego. Obwiniona zaprzeczyła, aby kiedykolwiek wywoływała awantury

domowe, w których dopuszczała się wobec członków najbliższej rodziny rękoczynów

i przemocy fizycznej. Nigdy nie spożywała alkoholu w obecności swoich małoletnich

dzieci. Odnosząc się natomiast do kwestii rzekomego zepchnięcia ze schodów

teściowej, obwiniona wyjaśniła, że w trakcie kłótni chciała uniemożliwić teściowej

zabranie dzieci do swojego domu. Teściowa chcąc przejść dalej, napotkała na

schodach obwinioną, która zagrodziła jej przejście. Następnie teściowa potknęła się.

Obwiniona wyjaśniła, że nigdy nie użyła przemocy w stosunku do teściowej ani

innego członka jej rodziny. Odnośnie do sytuacji, która miała miejsce w obecności

męża obwinionej, stwierdziła, że nigdy celowo nie kopnęła męża w twarz. Ponadto,

sam mąż obwinionej wyjaśnił, że sytuacja miała miejsce w momencie próby

ściągnięcia kołdry z obwinionej. Obwiniona próbowała wyłącznie narzucić kołdrę z

powrotem na siebie;

– co do zarzutu z pkt III.: obwiniona nie przyznaje się, aby uderzyła męża naczyniem

kuchennym i wskazuje, że opisana sytuacja nigdy nie miała miejsca;

– co do zarzutu z pkt IV.: obwiniona nie przyznaje się do wulgarnego zachowania

wobec funkcjonariuszy Policji. Wyjaśniła, że była w tym czasie w złym stanie

psychicznym, co było spowodowane jej nałogiem, natomiast nie wykazywała wobec

funkcjonariuszy publicznych agresji;

– co do zarzutu z pkt V.: obwiniona wyjaśniła, że podając się za Genowefę Pigwę

uznała to jako żart. Wyjaśniła, że policjanci znali jej tożsamość i nie miała zamiaru

II ZOW 4/25

11

wprowadzać ich w błąd. Wskazuje, że nie stawiała żadnego oporu i spokojnie weszła

sama do radiowozu;

– co zarzutu z pkt VI.: obwiniona nie pamięta całego zdarzenia. Wyjaśniła, że

podczas interwencji Policji działała z myślą o jej małoletnich dzieciach, próbowała

uchronić dzieci przed traumą spowodowaną przyjazdem Policji do ich domu;

– co do zarzutu z pkt VII.: podczas rozprawy dotyczącej wniosku jej siostry o zostanie

rodziną zastępczą obwiniona była w złym stanie psychicznym, obawiała się, że

zostaną odebrane jej dzieci. Wyjaśniła, że zażyta przez nią duża ilość leków i wpływ

alkoholu z poprzedniego dnia wywołały u niej złe samopoczucie oraz problemy z

koncentracją. Po kilku minutach nieobecności obwiniona wróciła na salę rozpraw,

gdyż była przekonana, że zostawiła na sali swój telefon komórkowy. Sędzia zapytała

obwinioną, czy chce zeznawać, co w ocenie obwinionej wydawało się całkowicie

sprzeczne i niezgodne z procedurą, więc odpowiedziała słowami: „chyba Pani

żartuje”. Obwiniona została ukarana karą 2000 zł grzywny. Obwiniona przyznaje, że

użyte przez nią słowa były niewłaściwe. W jej ocenie nie były to słowa obraźliwe,

biorąc pod uwagę stan, w jakim się wówczas znajdowała.

– co do zarzutu z pkt VIII.: w czasie popełnienia zarzucanych obwinionej czynów była

w stadium choroby, który rzeczywiście zagrażał jej zdrowiu i życiu. Mąż nie

wpuszczał jej do domu, zabraniał kontaktów z dziećmi, teściowie i jej rodzice nie

przyjęli jej do domu. Stała się osobą bezdomną, bez stałego miejsca zamieszkania.

Choroba alkoholowa drastycznie wpłynęła na dotychczasowe życie obwinionej.

Obecnie odbyła terapie, po których starała się podejmować działania, aby

utrzymywać abstynencję.

– co do zarzutu z pkt IX.: obwiniona wyjaśniła, że nie pamięta, aby znajdowała się w

C. na stacji paliw w stanie nietrzeźwości. Natomiast była w tym czasie osobą

bezdomną, bez schronienia. Była w tym czasie w złym stanie psychicznym i

fizycznym;

– co do zarzutu z pkt X.: obwiniona wyjaśniła, że do lekarza starała się uczęszczać

regularnie, natomiast z powodu jej zaawansowanej choroby nie pamiętała o

konieczności dostarczania kolejnych zwolnień lekarskich. W tamtym czasie straciła

poczucie czasu, nie wiedziała jaki jest miesiąc i dzień;

II ZOW 4/25

12

– co do zarzutu z pkt XI.: obwiniona wyjaśniła, że jej stan nie pozwolił w tamtym

czasie na złożenie oświadczenia o stanie majątkowym. Nie była w stanie nawet

utrzymać długopisu w dłoni;

– co do zarzutu z pkt XII.: nie sugerowała podjęcia próby samobójczej, nigdy nie

planowała odebrania sobie życia. W tamtym czasie była w bardzo złym stanie

psychicznym, a jej zachowanie spowodowane było jej chorobą alkoholową, z którą

zmagała się od dłuższego czasu;

– co do zarzutu z pkt XIII.: obwiniona nie pamięta sytuacji opisanej w tym zarzucie.

W konkluzji obwiniona wniosła o wymierzenie łagodniejszej kary, ewentualnie

o uniewinnienie od części stawianych jej zarzutów.

Obrońca obwinionej zaskarżył wyrok w całości na jej korzyść. Zaskarżonemu

wyrokowi zarzucił obrazę przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.k. przez dokonanie

dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w

sposób wybiórczy, z uwzględnieniem okoliczności przemawiających wyłącznie na

niekorzyść obwinionej, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności przemawiających

na jej korzyść, w szczególności poprzez pominięcie wyjaśnień obwinionej

ocenionych przez Sąd I instancji, które są jasne, spójne i logiczne.

Z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd II instancji

stanowiska obrońcy, zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażącą niewspółmierność

wymierzonej kary, podczas gdy całokształt okoliczności zaistniałych w sprawie, a

także właściwości osobiste obwinionej oraz jej sytuacja rodzinna, winny wpływać

łagodząco na wymiar orzeczonej wobec niej kary.

Podnosząc tak sformułowane zarzuty, obrońca obwinionej wniósł o zmianę

zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionej od popełnienia zarzucanych jej

czynów, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Jednocześnie wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów ustanowienia

obrony z urzędu, oświadczając, iż koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w

części.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

II ZOW 4/25

13

Odwołania wniesione przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie

Okręgowym w [...] oraz przez obrońcę obwinionej są niezasadne. Z kolei skutkiem

odwołania wniesionego przez obwinioną musiała być zmiana zaskarżonego wyroku

w pkt. 5 polegająca na wyeliminowaniu z opisu czynu sformułowania o usiłowaniu

wprowadzenia w błąd oraz o wyczerpaniu dyspozycji art. 11 § 1 k.w. w zw. z art. 65

§ 1 pkt 1 k.w. W pozostałym zakresie odwołanie to było bezzasadne.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 433 § 1 k.p.k.

stosowanym w postępowaniu dyscyplinarnym sędziów na mocy odesłania zawartego

w art. 128 u.s.p. sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a

jeżeli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu –

również w granicach podniesionych zarzutów. W myśl art. 427 § 1 k.p.k. odwołujący

się powinien wskazać zaskarżone rozstrzygnięcie lub ustalenie, a także podać czego

się domaga, zaś w myśl § 2 powołanego artykułu, jeżeli środek odwoławczy pochodzi

od oskarżyciela publicznego, obrońcy lub pełnomocnika, powinien ponadto zawierać

wskazanie zarzutów stawianych rozstrzygnięciu oraz uzasadnienie.

Obwiniona w złożonym odwołaniu nie sformułowała zarzutów, a jako że

przepis art. 427 § 2 k.p.k. nie nakłada na nią takiego obowiązku, Sąd II instancji

rozpoznał jej odwołanie w graniach zaskarżenia. Kontrola instancyjna zaskarżonego

wyroku zaskutkowała ustaleniem, że Sąd I instancji naruszył wyrażoną w art. 7 k.p.k.

zasadę swobodnej oceny dowodów obligującą organ postępowania do

uwzględniania przy dokonywanej ocenie dowodów wskazań wiedzy i doświadczenia

życiowego. Te zaś wskazania nie pozwalają na uznanie, aby obwiniona w trakcie

zdarzenia z dnia 24 października 2021 r. (o którym mowa w zarzucie z pkt V. wyroku),

w czasie legitymowania przez funkcjonariuszy usiłowała umyślnie wprowadzić w błąd

funkcjonariusza Policji co do tożsamości własnej. Faktem jest, że podała wówczas

nieprawdziwe dane personalne. Jednak wskazując, że nazywa się Genowefa Pigwa,

odwołała się do powszechnie znanej, fikcyjnej postaci kabaretowej. Niepodobna

zatem uznać, aby w ten sposób usiłowała wprowadzić w błąd funkcjonariusza Policji.

Gdyby rzeczywiście taki był jej zamiar, z pewnością nie posłużyłaby się tak

rozpoznawalnymi danymi, lecz wskazałaby dane osobowe niemające oczywistych

konotacji z postaciami funkcjonującymi w popkulturze. W tej sytuacji należy dać wiarę

wyjaśnieniom obwinionej, z których wynika, że podając funkcjonariuszowi Policji

II ZOW 4/25

14

wskazane wyżej dane osobowe, jej stwierdzenia należy odczytywać w konwencji

żartu. Z drugiej jednak strony nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju żart w ogóle nie

powinien mieć miejsca, a sam fakt podania danych osobowych w taki sposób uchybił

godności urzędu sędziego. Z tego powodu konieczne stało się wyeliminowania z

opisu czynu zamieszczonego w pkt V. wyroku sformułowań o usiłowaniu umyślnego

wprowadzenia w błąd, a także przytoczonych przepisów art. 11 § 1 k.w. w zw. z art.

65 § 1 pkt 1 k.w. stanowiących element składowy kwalifikacji prawnej tego czynu.

W pozostałym zakresie dokonane przez Sąd ustalenia faktyczne nie budzą

zastrzeżeń zarówno co do prawidłowości ich dokonania, jak i ich trafności. Znajdują

one oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wymienionym

szczegółowo na str. 1-4 uzasadnienia wyroku Sądu I instancji.

Trzeba też zaznaczyć, że zarówno obwiniona jak i jej obrońca w złożonych

środkach odwoławczych nie zakwestionowali skutecznie ustaleń faktycznych

poczynionych przez Sąd I instancji. Należy przypomnieć, że takowe ustalenia mogą

zostać zakwestionowane tylko w sytuacji, gdy w zaskarżonym orzeczeniu

poczyniono ustalenia faktyczne niemające jakiegokolwiek oparcia w

przeprowadzonych dowodach, albo gdy określonych ustaleń nie poczyniono,

pomimo że z przeprowadzonych i uznanych za wiarygodne dowodów określone fakty

jednoznacznie wynikały (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2020 r., sygn. akt I

KA 5/20). Błąd w ustaleniach faktycznych może być wynikiem nieprzestrzegania

reguł swobodnej oceny dowodów, np. w zakresie logicznego rozumowania przez

wyciąganie niewłaściwych wniosków z prawidłowo ustalonych faktów (tzw. błąd

dowolności), lub następstwem pominięcia faktów bądź źródeł dowodowych o

istotnym znaczeniu albo oparcia się na faktach niepotwierdzonych materiałem

dowodowym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt

VI KZ 3/19). Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku,

jest tylko wówczas słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez

sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie

odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Zarzut ten nie może jednak

sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami sądu, wyrażonymi w uzasadnieniu

wyroku, lecz do wykazania, jakich mianowicie konkretnie uchybień w zakresie zasad

logicznego rozumowania dopuścił się sąd w ocenie zebranego materiału

II ZOW 4/25

15

dowodowego. Możliwość zaś przeciwstawienia ustaleniom sądu orzekającego

odmiennego poglądu nie może prowadzić do wniosku o dokonaniu przez sąd błędu

w ustaleniach faktycznych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2014 r.,

sygn. akt SNO 46/14; podobnie wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 stycznia 1975 r.,

sygn. akt I KR 197/74 oraz z dnia 24 marca 1975 r., sygn. akt II KR 355/14). Skarżący

może podważać prawidłowość ustaleń co do faktów, jeśli wykaże, że popełniono błąd

przy ich rekonstrukcji w oparciu o przeprowadzone dowody. Nie może to jednak

sprowadzać się do prezentowania poglądu, że te same dowody pozwalałyby na

przyjęcie odmiennej wersji zdarzeń, lecz na wykazaniu, iż przy ustalaniu faktów sąd

posłużył się rozumowaniem logicznie nieprawidłowym, bądź sprzecznym ze

wskazaniami doświadczenia życiowego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9

kwietnia 2008 r., sygn. akt V KK 301/07). Chodzi więc o to, że podniesienie zarzutu

błędnych ustaleń faktycznych musi być związane z wykazaniem konkretnej

wadliwości przy ich dokonywaniu, przy uwzględnieniu zarazem swobody orzekania

sądu związanej z wymierzaniem sprawiedliwości. Podniesienie naruszenia art. 7

k.p.k. z kolei nie może sprowadzać się do przedstawienia treści dowodów, które

pozostają w opozycji do dowodów obdarzonych przez sąd wiarą, ale musi

wykazywać, które z przewidzianych w tym przepisie kryteriów oceny dowodów

zostało przy wydawaniu orzeczenia zignorowane.

Odnosząc powyższe do treści odwołań wniesionych przez obwinioną oraz jej

obrońcę, należy stwierdzić, że została w nich zawarta przedstawiona przez

obwinioną własna wersja przebiegu zdarzeń objętych postawionymi jej zarzutami.

Jednocześnie odwołania te nie zawierały wskazań, które konkretnie ustalenia

faktyczne dokonane przez sąd a quo nie mają jakiegokolwiek oparcia w

przeprowadzonych dowodach (błąd „dowolności”), bądź też jakich ustaleń nie

poczyniono, pomimo że z przeprowadzonych i uznanych za wiarygodne dowodów

określone ustalenia jednoznacznie wynikały (błąd „braku”). Przede wszystkim

skarżący nie wykazali, aby Sąd I instancji dopuścił się błędu w zakresie logicznego

rozumowania przez wyciągnięcie niewłaściwych wniosków z prawidłowo ustalonych

faktów bądź źródeł dowodowych o istotnym znaczeniu albo oparł się na faktach

niepotwierdzonych materiałem dowodowym.

II ZOW 4/25

16

Należy przy tym dostrzec, że w złożonym odwołaniu obrońca w istocie powielił

stanowisko argumentacyjne zawarte w odwołaniu obwinionej, która z kolei

przedstawiła własną wersję ustaleń faktycznych, przy czym jest to wersja odmienna

od ustaleń poczynionych przez Sąd I instancji. Tak sformułowany zarzut nie mógł

okazać się procesowo skuteczny. Wymaga podkreślenia, że postępowanie

odwoławcze nie może stanowić ponowienia procedury przeprowadzonej przed

sądem I instancji. Jego istotą jest analiza zaskarżonego orzeczenia, jednak w

kontekście zarzutów odwoławczych, której celem jest uruchomienie rzeczywistej

kontroli instancyjnej polegającej na weryfikacji tego, czy wydane w sprawie

orzeczenie jest orzeczeniem trafnym. W modelu tym skarżący powinien zatem

podjąć merytoryczną dyskusję z argumentacją zawartą w uzasadnieniu orzeczenia

sądu I instancji, a tak się w niniejszej sprawie nie stało.

Co do zarzutu, w ramach którego obrońca podnosi naruszenie przez Sąd I

instancji art. 7 k.p.k. przez wadliwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego, należy stwierdzić, że jest on chybiony. Ma on charakter pozorny,

bowiem z jednej strony obrońca nie sprecyzował, jakie konkretnie błędy dostrzega w

rozumowaniu Sądu, z drugiej zaś przedmiotem jego kontestacji stały się w istocie

poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne. Te zaś, jak wskazano

powyższej, nie mogą zostać skutecznie podważone jedynie przez przedstawienie

alternatywnej wersji zdarzeń będących przedmiotem zarzutów stawianych

obwinionej.

Nie można też zgodzić się z twierdzeniem obrońcy, jakoby Sąd I instancji

naruszył normę art. 410 k.p.k., zgodnie z którym podstawę wyroku może stanowić

tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej. Sąd I instancji

dowodu w postaci wyjaśnień obwinionej nie pominął, lecz nie uznał ich za wiarygodne

i przydatne do dokonywania ustaleń faktycznych, gdyż były „sprzeczne z zebranym

w sprawie materiałem dowodowym w postaci zeznań świadków i dokumentów”.

Przechodząc do zarzutu rażącej niewspółmierności wymierzonej kary, należy

stwierdzić, że tego typu zarzuty zostały sformułowane we wszystkich wniesionych

odwołaniach, zatem Sąd uznał za celowe łączne odniesienie się do nich.

Obrońca oraz obwiniona wskazali, że Sąd I instancji przy wymiarze kary w

niedostatecznym stopniu uwzględnił okoliczności związane z sytuacją osobistą

II ZOW 4/25

17

obwinionej, jej właściwościami osobistymi oraz sytuacją rodzinną. Sformułowane w

tym zakresie zarzuty należy uznać za nietrafne. Trudna sytuacja rodzinna i

majątkowa obwinionej oraz choroba, z którą się zmaga, stanowią wyłącznie

rezultatem jej wcześniejszych działań i zachowań zależnych od jej woli. Nie stanowią

okoliczności łagodzących przy wymiarze kar za poszczególne przewinienia

dyscyplinarne. Wobec powyższego należało uznać zarzuty te za chybione.

Nietrafne okazały się również zarzuty rażącej niewspółmierności kary

podniesione w odwołaniu Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego. Zarzuty te dotyczą

kar obniżenia uposażenia w stanie spoczynku o 50% na okres 2 lat wymierzonych

obwinionej za czyny objęte zarzutami z pkt III, VI, IX i XIII wyroku. Należy zgodzić się

ze skarżącym, że czyny te charakteryzowały się wysokim stopniem szkodliwości

społecznej i korporacyjnej, istotnie godziły w godność urzędu sędziego, wpływały

destrukcyjnie na autorytet sądownictwa w oczach osób, które miały styczność z

zachowaniami obwinionej. Niemniej z drugiej strony dolegliwość poszczególnych kar

nie może przekraczać stopnia winy sprawcy. W analizowanym przypadku wszystkich

czynów opisanych w zarzutach wymienionych w pkt III, VI, IX i XIII wyroku obwiniona

dopuściła się w stanie zaawansowanej choroby alkoholowej i po spożyciu znacznej

ilości alkoholu, co ograniczało jej zdolność do rozpoznania znaczenia tych czynów i

w pełni świadomego kierowania postępowaniem. Ustalenia tego nie dezawuuje

okoliczność podniesiona przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego, który

wskazuje, że Sąd I instancji uznał, że jednie czyny wskazane w pkt VI, IX i XIII wyroku

zostały popełnione w warunkach ograniczonej poczytalności. Wymaga dostrzeżenia,

że z okoliczności przytoczonych w zeznaniach świadków A. C. i W. B.

(funkcjonariuszy Policji przybyłych na interwencję do miejsca zamieszkania

obwinionej w dniu 5 października 2021 r.) wynika, że była to jedna z wielu interwencji

w domu obwinionej spowodowana jej zachowaniami podejmowanymi w warunkach

ciągu alkoholowego. W kontekście okoliczności związanych ze wszystkimi

zarzucanymi obwinionej czynami, nie pozostawia wątpliwości to, że również jej

zachowanie we wskazanym dniu miało miejsce w warunkach upojenia alkoholowego,

wynikającego z jej choroby, która nawet gdy nie przybiera poziomu ograniczającego

poczytalność w stopniu znacznym, to jednak wpływa na poziom stopnia winy w

sposób poziom ten obniżający.

II ZOW 4/25

18

W konsekwencji wymierzone obwinionej kary jednostkowe obniżenia

uposażenia o 50% na okres 2 lat za czyny opisane w pkt III, VI, IX i XIII oraz

orzeczona w pkt XIV wyroku kara łączna w analogicznym wymiarze, stanowią efekt

wyważenia poszczególnych dyrektyw wymiaru kary, a biorąc pod uwagę sytuację

osobistą i majątkową obwinionej, są to kary dolegliwe.

Dokonując oceny zasadności zarzutu rażącej niewspółmierności kary, należy

mieć w polu widzenia to, że pojęcie to „oznacza znaczną, wyraźną i oczywistą, a więc

niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną, a karą

sprawiedliwą (zasłużoną). Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona

tylko wtedy, gdy na podstawie ustalonych okoliczności sprawy, które powinny mieć

decydujące znaczenie dla wymiaru kary, można przyjąć, iż zachodzi wyraźna różnica

między karą wymierzoną, a karą, która powinna zostać wymierzona w wyniku

prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych

przez orzecznictwo. Chodzi tu więc o różnicę zasadniczej natury, oczywistą,

rzucającą się w oczy i niedającą się zaakceptować nieproporcjonalność kary

orzeczonej w stosunku do kary sprawiedliwej, zasłużonej” (wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt II ZK 78/23; podobnie: postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II ZK 77/23, z dnia 13 grudnia 2023 r.,

sygn. akt II ZK 79/23 oraz z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt II ZK 88/22).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy

stwierdzić, że wbrew zarzutom podniesionym przez Zastępcę Rzecznika

Dyscyplinarnego i obrońcę obwinionej, a także wbrew twierdzeniom samej

obwinionej, wymierzone jej kary jednostkowe oraz kara łączna, w kontekście

okoliczności łagodzących i obciążających nie jawią się jako rażąco niewspółmierne,

a więc takie, których wymiar już na pierwszy rzut oka wskazuje, że cel kary nie

zostanie osiągnięty. Trzeba zarazem mieć w polu widzenia fakt, że skazanie w

niniejszej sprawie powinno stanowić dla obwinionej wyraźny sygnał o konieczności

podjęcia przez nią skutecznych kroków w celu wyeliminowania możliwości

popełnienia deliktów dyscyplinarnych o przejawach i wadze jak w niniejszej sprawie.

Uwzględniając powyższe, Sąd Najwyższy w zasadniczej części utrzymał

mocy zaskarżony wyrok Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […],

II ZOW 4/25

19

dokonując zmiany w zakresie jego pkt 5, o czym była mowa we wcześniejszych

wywodach.

O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Najwyższy rozstrzygnął na

podstawie art. 133 u.s.p.

[M. T.]

[r.g.]