Sąd Najwyższy odrzucił wniosek małżeństwa o zbadanie niezawisłości sędziego SN

Z. M. i B. M. zgłosili wniosek o zbadanie spełnienia przez SSN Macieja

Kowalskiego wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie III CBO 5/25. W

uzasadnieniu wskazali, że SSN Maciej Kowalski uzyskał nominację do pełnienia

funkcji sędziego Sądu Najwyższego od powołanej niezgodnie z prawem Krajowej

Rady Sądownictwa. W ich ocenie tryb nominacyjny SSN Macieja Kowalskiego,

podobnie jak i innych sędziów Sądu Najwyższego powołanych na to stanowisko po

2018 r., stanowi wystarczającą podstawę do kwestionowania jego niezawisłości.

Wnioskodawcy wywodzili, że Krajowa Rada Sądownictwa w aktualnym składzie nie

III CB 151/25

2

reprezentuje środowiska sędziowskiego, a zatem nie jest organem, o którym mowa

w Konstytucji. W stosunku do sędziów Sądu Najwyższego ta wada nominacyjna ma

szczególne znaczenie, gdyż Sąd ten ma gwarantować niezakłócone i prawidłowe

funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego oraz obiektywny standard

niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania.

Wnioskodawcy podkreślili, że, składając kolejne wnioski, dążą do uzyskania

takiego rozstrzygnięcia w sprawie II CSKP 103/24, którego żadna ze stron nie

będzie w stanie podważyć na dalszym etapie postępowania.

Ponadto w tym samym piśmie Z.M. i B.M. zgłosili wniosek o zawieszenie

postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej pytania prejudycjalnego zadanego w sprawie III CB 40/23.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd Najwyższy nie znalazł przesłanek

do zawieszenia niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał

Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prejudycjalnych przedstawionych

postanowieniem z 20 października 2023 r., III CB 40/23. Należy bowiem zauważyć,

że pytanie to nie odnosi się bezpośrednio do kwestii badania spełnienia wymogów

niezawisłości i bezstronności przez Sędziów Sądu Najwyższego. Dlatego Sąd

Najwyższy oddalił wniosek o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie.

Oceniając wniosek zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości

i bezstronności przez SSN Macieja Kowalskiego trzeba wskazać, że zgodnie z art.

29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym – dalej u.SN (t.j.

Dz.U. z 2024 r. poz. 622) dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego

Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności

sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności,

z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania

po powołaniu, na wniosek strony lub uczestnika postępowania przed Sądem

Najwyższym, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do

naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności mającego wpływ na wynik

sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru

sprawy.

III CB 151/25

3

Wniosek o stwierdzenie powołanych w ustawie o Sądzie Najwyższym

przesłanek powinien być złożony wobec sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego

delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym,

wyznaczonego do składu rozpoznającego: środek zaskarżenia, sprawę

dyscyplinarną, sprawę o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

lub tymczasowe aresztowanie sędziów, asesorów sądowych, prokuratorów

i asesorów prokuratury, sprawę z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

dotyczącą sędziego Sądu Najwyższego oraz sprawę z zakresu przeniesienia

sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku (art. 29 § 6 u.SN). Poza tym,

wniosek z art. 29 § 5 u.SN powinien zostać złożony w terminie tygodnia od dnia

zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym

sprawę.

Wniosek powinien również spełniać wymogi, o których mowa w art.

29 § 9 u.SN, tj. wymogi przewidziane dla pisma procesowego, a także zawierać

żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa

w art. 29 § 5 u.SN oraz powoływać okoliczności uzasadniające żądanie wraz

z dowodami na ich poparcie. Niespełnienie wskazanych wymogów formalnych

skutkuje odrzuceniem wniosku na podstawie art. 29 § 5 u.SN, bez wezwania do

usunięcia braków formalnych (art. 29 § 9 pkt 1 i 2 w zw. z art. 29 § 10 zdanie

pierwsze u.SN). Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu

albo z innych przyczyn niedopuszczalny (np. wniesiony przez podmiot inny niż

wynika to z art. 29 § 7 u.SN).

W niniejszej sprawie, wniosek Z. M. i B. M. nie spełnia wymagań formalnych,

o których mowa w art. 29 § 9 pkt 2 powołanej ustawy. Jak już wcześniej

sygnalizowano, wniosek powinien zawierać przytoczenie okoliczności

uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. W ramach tych

okoliczności wnioskodawca powinien wskazać okoliczności związane z powołaniem

sędziego, jego postępowaniem po powołaniu, a także wpływ związanego z tym

naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności na wynik konkretnej,

rozpoznawanej przez sędziego sprawy - z uwzględnieniem jej charakteru.

Tymczasem zgłoszony wniosek ma de facto charakter abstrakcyjny. Wprawdzie

wnioskodawcy wskazali na okoliczności towarzyszące powołaniu SSN Macieja

III CB 151/25

4

Kowalskiego (powołanie w ramach wadliwego postępowania konkursowego,

z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa wyłonionej w trybie określonym

ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw), jednakże powołane okoliczności towarzyszące

powołaniu SSN Macieja Kowalskiego mają charakter ogólny i mogłyby oddziaływać

na ocenę dochowania standardu niezawisłości i bezstronności w każdej sprawie

rozpatrywanej przez każdego sędziego powołanego na urząd od 2018 r., co

w oczywisty sposób nie jest zgodne z treścią art. 29 § 5 u.SN.

Argumentacja wnioskodawców podniesiona we wniosku o zbadanie

spełnienia przez SSN Macieja Kowalskiego wymogów niezawisłości i bezstronności

w sprawie III CBO 5/25 w istocie koncentruje się na, występującej zdaniem Z.M. i B.

M., systemowej nieprawidłowości powoływania sędziów, której upatrują

w ukształtowaniu Krajowej Rady Sądownictwa na podstawie wymienionej wyżej

ustawy nowelizującej z 8 grudnia 2017 r. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że

przez okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego w świetle art. 29 § 5 u.SN

należy rozumieć nie okoliczności o charakterze generalnym, odwołujące się do

systemowych (ustawowych) rozwiązań procesu powoływania sędziów (a zatem w

istocie okoliczności dotyczące sposobu ich powołania), lecz indywidualne

okoliczności powołania, odnoszące się do konkretnego sędziego objętego

wnioskiem o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości i bezstronności.

Z. M. i B. M. nie wskazali również żadnych okoliczności, które wystąpiły po

powołaniu SSN Macieja Kowalskiego i mogłyby podważać zaufanie do jego

bezstronności i niezawisłości w sprawie III CBO 5/25. Nie ulega wątpliwości, że

wnioskodawcy nie tylko nie przedstawili, ale i nie uprawdopodobnili jakoby

postępowanie SSN Macieja Kowalskiego po powołaniu na urząd sędziego Sądu

Najwyższego świadczyło o braku niezawisłości i bezstronności. Wreszcie Z. M. i B.

M. nie podali w jaki sposób kwestionowany przez nich tryb powołania sędziów, w

tym również SSN Macieja Kowalskiego, mógłby mieć wpływ na wynik sprawy III

CBO 5/25. Niewystarczające jest bowiem poprzestanie na stwierdzeniu,

że okoliczności związane z powołaniem SSN Macieja Kowalskiego mogą

doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, ponieważ

został on powołany na urząd po 2018 r.

III CB 151/25

5

Braki te, zgodnie z art. 29 § 10 zd. 1 uSN, stanowią podstawę do odrzucenia

wniosku.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[a.ł]