Wniosek o badanie niezawisłości sędziego SN powołanego przez nową KRS odrzucony

W dniu 1 grudnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek powoda

M.J. w sprawie o sygnaturze akt III CB 156/25 o wyłączenie Sędziego Sądu

Najwyższego Piotra Telusiewicza w trybie art. 49 § 1 k.p.c od rozpoznania sprawy

III Cz 228/25 wraz z wnioskiem ewentualnym o zbadanie spełnienia wymogów

niezawisłości i bezstronności przez Sędziego Sądu Najwyższego Piotra

Telusiewicza na podstawie art. 29 § 5 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1093 ze zm., dalej jako: „ustawa

o Sądzie Najwyższym”).

Jako okoliczność uzasadniającą niniejszy wniosek wskazano powołanie

Sędziego Sądu Najwyższego Piotra Telusiewicza do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Najwyższego przez Prezydenta RP na wniosek

III CB 156/25

2

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), która naruszyła gwarancje

niezależności od organów władzy ustawodawczej oraz wykonawczej w procedurze

powołania sędziów i nie spełnia zasady niezależności w rozumieniu art. 187 ust.

1 Konstytucji RP.

W ocenie powoda, okoliczności powołania Sędziego Sądu Najwyższego nie

gwarantują standardu bezstronności oraz niezawisłości przy rozpoznaniu sprawy

III Cz 228/25, który wymaga bezstronnej i niezawisłej oceny istnienia podstawy

przyjęcia skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedmiotowy wniosek złożony w trybie art. 29 § 5 i n. ustawy o Sądzie

Najwyższym nie spełnia określonych w ustawie warunków jego dopuszczalności

i z tych przyczyn podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym dopuszczalne jest

badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości

i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu

i jego postępowania po powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to

doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego

wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego

oraz charakteru sprawy (tzw. test niezawisłości i bezstronności). Na podstawie art.

29 § 9 i § 10 ustawy o Sądzie Najwyższym, wniosek o zbadanie wymogów

niezawisłości i bezstronności powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym

dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej

sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 29 § 5 powołanej ustawy o Sądzie

Najwyższym oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz

z dowodami na ich poparcie. Wniosek niespełniający tych wymagań podlega

odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega

również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn

III CB 156/25

3

niedopuszczalny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2023 r.,

III CB 23/22, LEX nr 3460597).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że skoro

w założeniu ustawodawcy wniosek, o którym mowa w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie

Najwyższym ma zmierzać do stwierdzenia niespełnienia przez sędziego Sądu

Najwyższego wymogów (naruszenia standardu) niezawisłości i bezstronności

w konkretnej sprawie, nie będzie wystarczające przytoczenie okoliczności

towarzyszących powołaniu danego sędziego Sądu Najwyższego (w tym

ewentualnych wadliwości procedury nominacyjnej) i jego postępowania po

powołaniu, które mogą wywoływać uzasadnione wątpliwości co do spełnienia

przezeń wymagań niezawisłości i bezstronności, ale konieczne jest także

wskazanie okoliczności świadczących o tym, że deficyt ten może oddziaływać na

wynik konkretnej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących

uprawnionego oraz charakteru sprawy (por. m.in. postanowienia SN: z 15 listopada

2022 r., III CB 5/22, LEX nr 3458391; z 31 lipca 2023 r., I NB 5/23, LEX nr

3589240; z 6 września 2023 r., III CB 31/23, LEX nr 3601467, z 12 stycznia 2024 r.

III CB 69/23, LEX nr 3658464).

Sąd Najwyższy tu orzekający podziela stanowisko zawarte w postanowieniu

Sądu Najwyższego z 23 lutego 2023 r., w sprawie I ZB 44/22, zgodnie z którym

przez okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego na tle art. 29 § 5 ustawy

o Sądzie Najwyższym należy rozumieć nie okoliczności o charakterze generalnym,

odwołujące się do systemowych rozwiązań procesu powoływania sędziów (a zatem

w istocie okoliczności dotyczące sposobu ich powołania), lecz indywidualne

okoliczności powołania, odnoszące się do konkretnego sędziego objętego

wnioskiem o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości i bezstronności.

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny, który

w uzasadnieniu postanowienia z 14 lutego 2023 r., I FSK 2040/22 (LEX nr

3557950) wskazał, że przy ocenie zachowania standardu niezawisłości

i bezstronności nie można oprzeć się jedynie na okolicznościach towarzyszących

powołaniu sędziego. Tym samym podważenie niezawisłości lub bezstronności

sędziego nie może opierać się jedynie na stwierdzeniu, że sędzia został powołany

na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie

III CB 156/25

4

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Konieczne

jest powołanie innych okoliczności konkretyzujących, jakie okoliczności

towarzyszące powołaniu konkretnego sędziego oraz występujące po jego

powołaniu i mające ścisły związek z jego osobą oraz osobą wnioskodawcy mogą

wpływać na brak bezstronności i niezawisłości sędziego w danej sprawie.

Analiza wniosku o zbadanie standardów bezstronności i niezawisłości przez

Sędziego Sądu Najwyższego Piotra Telusiewicza uzasadnia twierdzenie, że

w odniesieniu do wskazanego w art. 29 § 5 w związku z § 9 ustawy o Sądzie

Najwyższym wymogu powołania okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego,

opiera się on w istocie nie na indywidualnych okolicznościach powołania tego

Sędziego na urząd Sędziego Sądu Najwyższego lecz koncentruje się na

występującej zdaniem wnioskodawcy, systemowej nieprawidłowości powoływania

sędziów, której pozwany upatruje w ukształtowaniu Krajowej Rady Sądownictwa na

podstawie powołanej wyżej ustawy nowelizującej z 8 grudnia 2017 r. Tego rodzaju

abstrakcyjnie sformułowane zarzuty nie mogą odnieść skutku w postępowaniu

toczącym się na podstawie art. 29 § 5 i n. ustawy o Sądzie Najwyższym, gdyż

celem tej instytucji nie jest umożliwienie kwestionowania przewidzianego przez

ustawodawcę systemu powoływania sędziów (mającego swe źródło w Konstytucji

RP), ale ocena indywidualnych okoliczności dotyczących powołania konkretnego

sędziego oraz jego zachowania po powołaniu, przy czym ocena ta powinna

nastąpić w kontekście konkretnej sprawy.

We wniosku zostało przywołane wybrane orzecznictwo ETPC i TSUE oraz

Sądu Najwyższego odnośnie wadliwości procedury nominacyjnej sędziów, które- co

pomija wnioskodawca - dotyczy wyłącznie indywidualnych konkretnych spraw a nie

kwestii systemowych i nie może odnosić skutku w innych sprawach i wobec innych

sędziów. W pierwszej kolejności należy zatem wskazać, że wyrokiem z 20 kwietnia

2020 r. (U 2/20 (OTK ZU 2020, z. A, poz. 61). Trybunał Konstytucyjny uznał

niezgodność wymienionej wyżej uchwały z szeregiem przepisów Konstytucji RP,

Traktatu o Unii Europejskiej oraz Konwencji o ochronie praw człowieka

i podstawowych wolności, co oznacza co najmniej tyle, że utraciła ona moc wiążącą

inne składy Sądu Najwyższego. Ponadto, nawet nawiązując do kryteriów

wskazanych w powołanej uchwale, należy podkreślić, że powód nie przytoczył

III CB 156/25

5

żadnych konkretnych okoliczności, które pozwalałyby na wyprowadzenie wniosku

o występowaniu obiektywnie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności

i niezawisłości wskazanego we wniosku sędziego. Na uwagę zasługuje fakt, że

w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniano już, że w świetle stanowiska

prawnego wyrażonego w uchwale z 23 stycznia 2020 r. nie ma podstaw do

przyjęcia, iż sam fakt powołania sędziego sądu powszechnego na wniosek

aktualnie funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa jest okolicznością, która

samodzielnie uzasadnia przyjęcie, że postępowanie prowadzone z udziałem

takiego sędziego jest dotknięte nieważnością. Konieczne pozostaje przywołanie

konkretnych okoliczności odnoszących się do sędziów biorących udział w orzekaniu

w sprawie, które wskazują na nieprzestrzeganie przez nich obiektywnie

wyznaczanego standardu sędziego bezstronnego i niezawisłego (zob. uchwałę

Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, Nr 10, poz. 95,

oraz postanowienia Sądu Najwyższego z: 29 marca 2022 r., I CSK 7016/22,

niepubl; 20 października 2022 r., I CSK 4589/22, LEX nr 3512608; 28 kwietnia 2021

r., IV CZ 5/21; 18 listopada 2020 r., IV KK 290/20, LEX nr 3144843; 9 czerwca 2020

r., I NWW 43/20, LEX nr 3013043).

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uznał, że wniosek nie spełnia

wymagań formalnych, określonych w art. 29 § 9 pkt 1 i 2 ustawy o Sądzie

Najwyższym, dlatego też stosownie do art. 29 § 10 ustawy o Sądzie Najwyższym

orzekł jak w sentencji.

Agnieszka Żywicka

(R.N.)

[r.g.]