Sąd Najwyższy odrzucił wniosek spółki o zbadanie niezawisłości sędziego Jacka Greli

K. Sp. z o.o. w W. działając przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z 23

grudnia 2025 r. wniosła o zbadanie w trybie przepisu art. 29 § 5 i n. ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 622; dalej jako u.SN)

spełnienia przez m.in. SSN Jacka Grelę wymogów niezawisłości i bezstronności, a w

konsekwencji stwierdzenie, że niniejszej sprawie wskazany Sędzia Sądu Najwyższego

nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności

towarzyszących ich powołaniu i postępowaniu po powołaniu, co w okolicznościach

niniejszej sprawy może doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości oraz

bezstronności, mającego wpływ na wynik niniejszej sprawy, z uwzględnieniem

okoliczności dotyczących powoda oraz charakteru sprawy.

W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał na okoliczność powołania SSN Jacka

Greli na urząd Sędziego Sądu Najwyższego na podstawie wniosku Krajowej Rady

III CB 163/25

2

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw. Ponadto wskazano na okoliczności: zajmowania przez SSN Jacka Grelę w toku

działalności orzeczniczej stanowiska sprzecznego z uchwałą pełnego składu –

połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20), podpisania przez SSN

Jacka Grelę oświadczenia z 28 listopada 2019 r. i publicznego wyrażania stanowiska,

że wyrok TSUE z 19 listopada 2019 r. nie dotyczy sędziów Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego, w tym powołanym do pełnienia urzędu w 2018 r., a także fakt objęcia

przez SSN Jacka Grelę w 2017 r. funkcji Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku na

podstawie zmienionych przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek podlegał odrzuceniu.

Podstawową przyczyną odrzucenia była niedopuszczalność wniosku. Jest ona

konsekwencją tego, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 25 lutego 2026 r. w sprawie

SK 68/25 uznał za niezgodne z Konstytucją RP (z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3,

w związku z art. 2 oraz w związku art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2

Konstytucji) przepisy wprowadzające tzw. test niezawisłości i bezstronności sędziego,

rozumiany jako odrębne, incydentalne postępowanie służące badaniu statusu

sędziego. Trybunał uznał za naruszający standard konstytucyjny art. 5a p.u.s.a.

kreujący instytucję (mechanizm) tzw. testowania niezawisłości. W uzasadnieniu

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis ten należy ocenić jako konstytucyjnie

nieakceptowalny, z uwagi na to, że umożliwia w sprawie dotyczącej badania

bezstronności i niezawisłości sędziego sądu administracyjnego:

1) abstrakcyjne kwestionowanie niezawisłości i bezstronności sędziego

wyłącznie na podstawie „okoliczności towarzyszących jego powołaniu”,

2) merytoryczną ocenę prawomocności uchwały KRS w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

III CB 163/25

3

przez przyjęcie, że „okoliczności towarzyszące powołaniu” są zawarte w prawomocnej

uchwale KRS oraz dopuszcza kwestionowanie niezawisłości i bezstronności sędziego

wyłącznie na podstawie okoliczności przytoczonych w uchwale,

3) zbadanie aktu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o powołaniu na

urząd sędziego.

Ponadto w ocenie Trybunału Konstytucyjnego kwestionowany przepis rodzi

ryzyko trwałego odsunięcia sędziego od orzekania tj. pozbawia akt inwestytury

sędziego swojej realnej treści, tworząc nieznaną Konstytucji kategorię sędziego

formalnie zajmującego urząd, ale w praktyce niemogącego wypełniać obowiązków

służbowych („sędziego ułomnego”), a takie działanie ogranicza mu/jej możliwość

korzystania z konstytucyjnego prawa dostępu do służby publicznej oraz uniemożliwia

sądzenie konkretnych spraw z uwagi na abstrakcyjne kwestionowanie ustrojowego

statusu z racji okoliczności towarzyszących powołaniu. W konsekwencji, zdaniem

Trybunału, sędziowie stają się „sędziami ułomnymi”, niezdolnymi do bezstronnego

orzekania w konkretnych sprawach, z uwagi na rzekome wady w procedurze ich

powołania.

Co prawda rozstrzygnięcie to zapadło na kanwie przepisów ustawy – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych, jednakże regulacje tej ustawy – art. 5a –

w analizowanym zakresie są tożsame co do konstrukcji normatywnej z rozwiązaniami

przewidzianymi w art. 29 § 5-8 u.SN, znajdującymi zastosowanie w niniejszej sprawie,

na których oparto wniosek. W obu przypadkach ustawodawca wprowadził bowiem

mechanizm pozwalający na podważanie spełniania przez sędziego wymogów

niezawisłości i bezstronności poprzez odrębny środek procesowy, którego istota

sprowadza się do zakwestionowania skuteczności aktu powołania sędziego lub jego

konsekwencji.

W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie sposób przyjąć, że

rozwiązanie zawarte w ustawie o Sądzie Najwyższym mogłoby zostać ocenione

odmiennie pod względem konstytucyjnym niż analogiczne rozwiązanie zawarte

w ustawie – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Ocena dokonana przez

Trybunał Konstytucyjny odnosi się bowiem do samej istoty mechanizmu

normatywnego, a nie do jego szczegółowej postaci proceduralnej. Mechanizm ten –

III CB 163/25

4

niezależnie od jego umiejscowienia systemowego – pozostaje w kolizji z tymi samymi

normami konstytucyjnymi, w szczególności z art. 60 Konstytucji (dostęp do służby

publicznej), w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji (ograniczenia w zakresie korzystania

z konstytucyjnych wolności i praw), art. 179 Konstytucji (powołanie sędziego przez

Prezydenta RP), art. 180 ust. 1 Konstytucji (zasada nieusuwalności sędziów), art. 10

ust. 1 Konstytucji (zasada podziału i równowagi władz) oraz art. 2 Konstytucji RP

(zasada demokratycznego państwa prawnego, obejmująca m.in. zasadę pewności

prawa). Jednolity charakter tych norm przesądza o konieczności jednolitej oceny

konstytucyjnej wszelkich rozwiązań ustawowych, które prowadzą do ich naruszenia.

Szerzej wyjaśnił to Sąd Najwyższy w postanowieniach z 8 kwietnia 2026 r.,

w sprawach I ZB 51/23 i I ZB 92/25.

Po drugie, w okolicznościach niniejszej sprawy zainicjowanej wnioskiem

złożonym jeszcze przed wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 25 lutego

2026 r. w sprawie SK 68/25, nie ulega wątpliwości, że przesłankami wyłączenia

sędziego były okoliczności, o których mowa w art. 29 § 5 u.SN. Na tej podstawie

dopuszczalne jest (było) badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego

wymogów niezawisłości i bezstronności, z uwzględnieniem okoliczności

towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek

uprawnionego, o którym mowa w § 7, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to

doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego

wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego

oraz charakteru sprawy. Z kolei art. 29 § 9-10 u.SN stanowi, że wniosek inicjujący test

niezawisłości i bezstronności sędziego powinien, pod rygorem jego odrzucenia bez

wezwania do usunięcia braków formalnych, czynić zadość wymaganiom

przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia, że

w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 5 (pkt 1) oraz przytoczenie

okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie (pkt 2).

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie

podnoszono, że skoro w założeniu ustawodawcy wniosek, o którym mowa w art. 29

§ 5 u.SN, ma zmierzać do stwierdzenia niespełnienia przez sędziego Sądu

Najwyższego wymogów (naruszenia standardu) niezawisłości i bezstronności

w konkretnej sprawie, nie będzie wystarczające przytoczenie okoliczności

III CB 163/25

5

towarzyszących powołaniu danego sędziego Sądu Najwyższego (w tym ewentualnych

wadliwości procedury nominacyjnej) i jego postępowania po powołaniu, które mogą

wywoływać uzasadnione wątpliwości co do spełnienia przezeń wymagań niezawisłości

i bezstronności, ale konieczne jest także wskazanie okoliczności świadczących o tym,

że deficyt ten może oddziaływać na wynik konkretnej sprawy, z uwzględnieniem

okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy (np. postanowienie

Sądu Najwyższego z 15 listopada 2022 r., III CB 5/22). Co więcej, za okoliczności

towarzyszące powołaniu sędziego na tle art. 29 § 5 u.SN nie mogą być uznane

okoliczności o charakterze generalnym, odwołujące się do systemowych rozwiązań

procesu powoływania sędziów (a zatem w istocie okoliczności dotyczące sposobu ich

powołania), ale wyłącznie indywidualne okoliczności powołania, dotyczące

konkretnego sędziego objętego wnioskiem o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości

i bezstronności. Prowadzi to do konkluzji, że podważenie niezawisłości lub

bezstronności sędziego nie może opierać się np. jedynie na stwierdzeniu, że sędzia

został powołany na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw. Przywoływanie wyłącznie tej okoliczności we wniosku będzie stanowić

naruszenie normy z art. 29 § 4 u.SN. Konieczne jest zatem powołanie jeszcze innych,

dodatkowych okoliczności (postanowienie Sądu Najwyższego z 23 lutego 2023 r.,

I ZB 44/22).

Należy również podkreślić, że to na podmiocie składającym wniosek

o stwierdzenie standardów niezawisłości i bezstronności ciąży obowiązek

obiektywnego wykazania, że istnieją uzasadnione wątpliwości co wskazanych

przymiotów sędziego. Takie okoliczności nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego lub

ograniczać się wyłącznie do subiektywnego przeświadczenia podmiotu składającego

wniosek, że istnieją dowody świadczące o braku niezawisłości i bezstronności

sędziego. Niedopuszczalne jest również wyprowadzanie wniosków, które byłyby

sprzeczne z zasadami logicznego myślenia oraz doświadczeniem życiowym.

Konieczne jest zatem wskazanie takich twierdzeń i dowodów, z których można realnie

i obiektywnie wyprowadzić zastrzeżenia podniesione we wniosku.

W niniejszej sprawie Wnioskodawca nie spełnił wymogu, o którym mowa w art.

29 § 9 u.SN w zw. z art. 29 § 5 u.SN. Jego wniosek ma w charakter hipotetyczny

III CB 163/25

6

i abstrakcyjny, koncentrując się na zastrzeżeniach związanych z rekomendowaniem

sędziów Sądu Najwyższego przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Nie przedstawiono w nim żadnych

okoliczności ani nie przytoczono konkretnych zdarzeń, z których wynikałoby, że

postępowanie Sędziego SN Jacka Greli naruszałoby standardy niezawisłości czy

bezstronności w sprawie toczącej się z powództwa K. Sp. z o.o. przeciwko S. S.A. w K.

W szczególności za takiego zdarzenia nie stanowi podpisanie przez SSN Jacka Grelę

oświadczenia sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 28 listopada 2019 r., jak

również fakt sprawowania przez SSN Jacka Grelę w przeszłości funkcji Prezesa Sądu

Apelacyjnego w Gdańsku.

Przyjmuje się, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu

Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia

wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości

i bezstronności (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 kwietnia 2025 r.,

III CB 22/25). W stosunku do sędziów obowiązuje ponadto konstytucyjna gwarancja

nieusuwalności i niezależności. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu

z 19 lutego 2025 r. (I ZB 1/25), w procesie powoływania sędziów w Polsce Krajowa

Rada Sądownictwa pełni rolę ekspercką. Funkcja ta kończy się zatem na nominacji

i nie rozciąga się na powołanie na urząd sędziowski. W świetle Konstytucji RP, rola

Krajowej Rady Sądownictwa w procesie powoływania sędziów nie jest równa roli

Prezydenta RP. To on powołuje wskazaną osobę na urząd sędziego, dokonując tego

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ale wniosek ten może nie zostać

uwzględniony. Oparcie wniosku o stwierdzenie braku spełnienia przez sędziego

wymogów niezawisłości i bezstronności jedynie na takich właśnie okolicznościach,

dotyczących zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego

powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości

zostało uznane z mocy prawa za niedopuszczalne (art. 29 § 3 u.SN) (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 12 maja 2026 r., I ZB 82/25).

III CB 163/25

7

Biorąc pod uwagę powyższe, należy przyjąć, że Wnioskodawca nie wypełnił

wynikającego z art. 29 § 5 u.SN obowiązku przedstawienia okoliczności postępowania

sędziego - już po jego powołaniu - w kontekście charakteru tej konkretnej sprawy

i okoliczności dotyczących uprawnionego do złożenia wniosku. Wniosek zawiera

zatem braki konstrukcyjne, przemawiające za koniecznością jego odrzucenia

z przyczyn formalnych.

(M.M.)

[r.g.]