Sąd Najwyższy odrzucił wniosek spółki B. o zbadanie niezawisłości sędziego SN

2 kwietnia 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek B. spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością w T. (powoda w sprawie przeciwko Gminie

Miasta T.) o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez

Sędziego Sądu Najwyższego Marcina Krajewskiego, będącego członkiem składu

wyznaczonego do rozpoznania sprawy zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod

sygnaturą II CSKP 33/26.

16 kwietnia 2026 r. dokonano losowania członków składu orzekającego

w sprawie wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności

(obecnie sprawa III CB 17/26).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

III CB 17/26

2

Już na wstępie, nawiązując do uzasadnienia postanowienia Sądu

Najwyższego z 8 kwietnia 2026 r. (I ZB 51/23), należy wskazać, że wniosek

powoda zasługiwał na odrzucenie. Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela

ocenę dokonaną we wskazanym uzasadnieniu w odniesieniu do znaczenia - dla

tego rodzaju spraw - wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lutego 2026 r. (SK

68/25).

Zgodnie z art. 29 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym w ramach działalności

Sądu Najwyższego lub jego organów niedopuszczalne jest kwestionowanie

umocowania sądów i trybunałów, konstytucyjnych organów państwowych oraz

organów kontroli i ochrony prawa. Nadto, na podstawie art. 29 § 3 ustawy o Sądzie

Najwyższym niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy

zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania

uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.

Jednak na podstawie art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym

dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub

sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie

Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem

okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na

wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 7, jeżeli w okolicznościach danej

sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub

bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności

dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

W niniejszej sprawie wniosek został złożony względem sędziego Sądu

Najwyższego (odpowiednio do art. 29 § 6 ustawy o Sądzie Najwyższym), przez

powoda (uprawniony - art. 29 ust. 7 ustawy o Sądzie Najwyższym), w sprawie

II CSKP 33/26 (odpowiednio do art. 29 § 6 pkt 1 ustawy o Sądzie Najwyższym),

w ustawowym terminie (odpowiednio do art. 29 § 8 ustawy o Sądzie Najwyższym).

Art. 29 § 9 ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi, że wniosek powinien

czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto

zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których

mowa w § 5 oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz

III CB 17/26

3

z dowodami na ich poparcie. Wymagania te powinny być spełnione pod rygorem

odrzucenia wniosku bez wezwania do usunięcia braków formalnych (art. 29 § 10

ustawy o Sądzie Najwyższym).

Złożony wniosek nie spełnia opisanych wymagań. Z uzasadnienia wniosku

wynika, iż zgłoszone żądanie motywowane jest faktem powołania sędziego Sądu

Najwyższego Marcina Krajewskiego na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa (temu poświęcono wywód zawarty na s. 2-5 pisma). Jednak nie

wskazano na inne okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu

Najwyższego Marcina Krajewskiego. Wnikliwa analiza tej części uzasadnienia

wniosku prowadzi do uznania, iż oprócz uogólnionych wywodów odnoszących się

do gwarancji procesowych co do niezawisłych i bezstronnych sądów (wynikających

z szeroko rozumianego prawa europejskiego) oraz uwag w przedmiocie

powoływania sędziów w Polsce, nie wskazano w nim na okoliczności bezpośrednio

związane z osobą sędziego Marcina Krajewskiego, które byłyby w jakikolwiek

sposób powiązane z wymogiem formalnym wniosku przewidzianym w art. 29 § 9

w zw. z art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym. Sprowadzenie wymogu

wykazania „okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po

powołaniu” do kwestii orzekania (tutaj sprowadzającego się do faktu podejmowania

czynności orzeczniczych, bez ich szczegółowego wymienienia) przeczy idei

instytucji przewidzianej we wskazanym przepisie. Opisane wadliwości proceduralne

nie będą bowiem miały znaczenia dla samej niezawisłości i bezstronności sędziego

w sytuacji, gdy nie łączyły się z okolicznościami pozaprawnymi (przykładowo:

towarzyskimi, politycznymi, sytuacyjnymi itp.) i nie miały służyć realizacji tych

okoliczności. Gdyby uprawniony wykazał, że opisane wadliwości proceduralne

wystąpiły w powiązaniu z okolicznościami pozaprawnymi, wtedy należałoby uznać

wniosek za zasadny. Właśnie w ten sposób określił to Trybunał Sprawiedliwości

Unii Europejskiej w wyroku z 9 lipca 2020 r. (C-272/19, VQ), podkreślając, że

„co się tyczy warunków mianowania sędziego orzekającego w sądzie odsyłającym,

należy na wstępie przypomnieć, że sam fakt, iż władze ustawodawcze lub

wykonawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie może prowadzić do

powstania zależności sędziego od tych władz ani do wzbudzenia wątpliwości co do

jego bezstronności, jeśli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej presji

III CB 17/26

4

i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków" (zob. też

postanowienie SN z 12 kwietnia 2021 r., I NZP 1/21).

Powyższy wywód potwierdza kierunek przyjęty przez Trybunał

Sprawiedliwości w wyroku z 24 marca 2026 r. (C-522/21).

Istotą kontroli i stosowania kryteriów określonych powyżej jest zapewnienie

rozpoznania sprawy przez sąd spełniający kryteria niezależności i bezstronności,

a nie następcza kontrola aktu powołania sędziego. Kontrola ta ma charakter

wstępny i następuje na etapie uchwał o rekomendowaniu sędziego, wyłącznie

w sytuacji ich zaskarżenia do Sądu Najwyższego. Inaczej prowadziłoby to do

naruszenia prerogatywy Prezydenta RP do powoływania sędziów, w świetle

potwierdzonej także przez Trybunał w wyroku z 19 listopada 2019 r.

niedopuszczalności kontroli sądowej aktów ustrojowych Prezydenta RP

(postanowienie SN z 16 czerwca 2021 r., I NWW 27/21).

Ponadto należy zauważyć, że uprawniony nie zawarł w uzasadnieniu

wniosku wywodu dotyczącego naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności

mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Ponownie należy przypomnieć, iż art. 29 §

5 ustawy o Sądzie Najwyższym dopuszcza badanie spełnienia przez sędziego

Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności jeżeli

w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu

niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy

z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

W przedmiotowej sprawie uprawniony nie wykazał:

- okoliczności, które wskazywałyby na naruszenie standardu niezawisłości

lub bezstronności (nie wskazano na żadną sprawę, w ramach której ów standard –

z racji na status sędziego Marcina Krajewskiego – został naruszony),

- okoliczności, które wskazują na możliwość oddziaływania na wynik sprawy

(nie wymieniono ani jednej sprawy, w której do tego doszło, a która była

rozstrzygana przez sąd, do składu którego był wyznaczony sędzia Marcin

Krajewski).

Wbrew art. 29 § 9 pkt 2 ustawy o Sądzie Najwyższym uprawniony nie

przytoczył dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Choć ustawodawca w art. 29

III CB 17/26

5

§ 5 ustawy o Sądzie Najwyższym używa sformułowania „może doprowadzić …”, to

nie oznacza to, że uprawniony w swoim wniosku może jedynie wskazywać na

przypuszczenia, przewidywania lub abstrakcyjne rozważania dotyczące relacji

między spełnieniem przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości

i bezstronności a naruszeniem standardu niezawisłości lub bezstronności, mającym

wpływ na wynik sprawy.

Zatem wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w art. 29 § 9

ustawy o Sądzie Najwyższym, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia

braków formalnych.

Ubocznie jedynie należy wskazać, iż możliwość odrzucenia wniosku

w składzie jednoosobowym na posiedzeniu niejawnym, została już dostrzeżona

i przeanalizowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (choćby w uzasadnieniu

postanowienia Sądu Najwyższego z 15 listopada 2022 r., III CB 5/22; uzasadnieniu

postanowienia Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2023 r. III CB 10/23 i wielu innych),

a koncepcję tę Sąd podziela.

Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w sentencji.

Piotr Telusiewicz

Piotr Telusiewicz

[r.g.]